Kom nú met een plan om de minima van noodpakketten te voorzien

Een crisis ligt dichterbij dan we denken. Daarom luidt het advies van de overheid om een noodpakket in huis te halen, zodat je het minstens drie dagen zelf kunt redden. Zo'n pakket is alleen niet voor iedereen betaalbaar. Voor een landelijke regeling voor minima zegt het kabinet geen geld te hebben, maar op lokaal niveau gebeurt er al iets: de Voedselbank in Rotterdam deelt noodpakketten uit en de gemeente onderzoekt verdere ondersteuning. Een mooie eerste stap, maar iemands inkomen of woonplaats mag er niet van afhangen of die zich goed op een crisis kan voorbereiden.

Voorlopig komt die landelijke coördinatie er dus niet. Binnen de begroting ontbreekt volgens minister Vijlbrief de ruimte om het plan te bekostigen. Daarmee lijkt het doek te vallen voor de uitwerking van scenario’s, die eerder zijn verkend met onder meer het Rode Kruis en Voedselbanken Nederland. Mensen die de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen, hebben er niets aan. Elke dag is het voor wie op of onder de armoedegrens leeft immers een strijd om te overleven.

Zeker, een noodpakket voor minima is geen structurele oplossing voor armoede, maar het kan op de korte termijn wel de broodnodige verlichting brengen. Niet voor niets slaan maatschappelijke organisaties als het Armoedefonds, Voedselbanken Nederland en het Rode Kruis alarm. Bijna twee op de drie van de 493 lokale armoedehulporganisaties die het Armoedefonds landelijk uitvroeg, zagen meer hulpvragen binnenkomen. Eén op de acht werkt inmiddels met een wachtlijst en 42% ziet de problemen toenemen bij mensen met een betaalde baan. Dagelijks zien deze organisaties hoe groot de zorgen zijn bij mensen met een krappe beurs. Van de hulporganisaties die de signalen van mensen hierover inzichtelijk hebben, zegt slechts 1% dat mensen goed voorbereid zijn op een noodsituatie.

Gemeentelijke initiatieven voor noodpakketten houden geen stand, omdat de vereniging van Nederlandse gemeenten VNG adviseert terughoudend te zijn. Op zichzelf is de gedachte logisch dat inwoners van de ene gemeente niet beter beschermd hoeven te zijn dan die van de buurgemeente. Die bestuurlijke twijfel heeft wel tot gevolg dat er vooralsnog niets gebeurt.

Eén lichtpuntje is dat het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in gesprek gaat met Justitie & Veiligheid om het te hebben over kwetsbare groepen en dat is een eerste stap. Dat overleg mag echter niet verzanden en het dossier moet niet heen en weer worden geschoven tussen Den Haag en het lokale bestuur. De concrete belofte, die de staatssecretaris op 23 september deed, gaat immers alleen over waarover ze zullen praten: hoe kwetsbare en minder zelfredzame groepen beter bereikt kunnen worden, omdat minder dan 50% van de Nederlanders een driedaags noodpakket heeft. Een plan of geld ligt er nog niet; er is enkel de afspraak om om de tafel te gaan.

Voor alle inwoners van ons land moet die bescherming onvoorwaardelijk gelden, ongeacht de buurt waarin zij wonen. Het liberale kabinet is van mening dat extra middelen voor defensie onvermijdelijk zijn. Dat mag er echter niet toe leiden dat de sociaal-economische ondersteuning voor kwetsbare huishoudens in tijden van crisis in het gedrang komt. Kom daarom met een plan van aanpak in samenspraak met maatschappelijke organisaties als de Voedselbank, gemeenten, het Rode Kruis en alle andere partijen die de verbinding leggen met minima.

Er is nu daadkracht nodig. De VNG vraagt om een landelijke aanpak en dat is begrijpelijk: zo wordt voorkomen dat de verschillen tussen gemeenten beperkt blijven. Zorg daarom voor een gerichte landelijke regeling en maak de benodigde middelen meteen beschikbaar via de gemeenten, zodat minima zelf over de middelen beschikken om hun gezin te beschermen in tijden van crises.