
De Iraanse heerser ayatollah Khamenei, die vanaf 1989 de facto de baas was over de islamistische republiek, is gedood bij de aanvallen van de VS en Israël. De Iraanse staatsmedia hebben, na een aanvankelijke ontkenning, zijn dood bevestigd. Ook een aantal andere topfiguren, waaronder bevelhebber van het leger en de minister van defensie, zijn omgebracht. Daarnaast is een veelvoud aan onschuldige burgers gedood. Zo kwamen bij een bombardement op een school tientallen meisjes om het leven.
De 86-jarige Khamenei was een door vrouwenonderdrukking geobsedeerde heerser die met harde hand ieder protest van de bevolking liet neerslaan.
Het oordeel van historici over Khamenei’s nalatenschap is niet mild. ,,Hij is een van de slechtste heersers uit de Iraanse geschiedenis”, stelt Arash Azizi, een jonge Iraans-Amerikaanse historicus van de universiteit van Yale, op vragen van NRC. ,,Zijn beleid heeft Iran geïsoleerd, misère, onveiligheid en economische achteruitgang gebracht. Irans inkomen per hoofd van de bevolking is volgens sommige berekeningen nu lager dan 25 jaar geleden.” (....) Niets tekende het tijdperk-Khamenei sterker dan de welhaast obsessieve pogingen van zijn regime om vrouwen te dwingen hun haren onder hoofddoeken te verbergen. Alsof de geloofwaardigheid van zijn regering hiervan afhing. De ironie was dat Khamenei ook deze symbolische strijd uiteindelijk verloor. Vooral in Teheran negeerden zoveel vrouwen het hoofddoekgebod, dat het regime de geest niet meer in de fles terugkreeg.
Of hiermee het einde van de islamistische republiek is ingeluid, is onduidelijk. Experts wijzen er op dat de islamisten zich zo hebben georganiseerd dat ze controle hebben over alle geledingen van de samenleving. De vraag is of dat systeem kan blijven functioneren. Iran heeft gezegd hard te zullen terugslaan, waarop Trump heeft gedreigd nog harder te zullen reageren. Het doel van de VS en Israël is het bewerkstelligen van een regime change. Daarbbij wordt niet gedacht aan leden van de oppositie.
De Iraanse kroonprins in ballingschap, Reza Pahlavi, heeft zich in een opiniestuk in The Washington Post opgeworpen als de leider van de aanstaande transitie van Iran. Hij zegt graag gehoor te geven aan de ‘roep van veel Iraniërs’ om het naoorlogse Iran te leiden op weg naar een vrije en open democratie. Reza Pahlavi is de zoon van de gelijknamige Sjah van Iran, die in 1979 is verdreven. Zijn vader had een autocratische stijl van leidinggeven en moest wijken onder de druk van een massale opstand van het volk. De gehate sjah maakte plaats voor een religieus bewind onder Ayatollah Khomeini, die bij zijn terugkeer uit ballingschap, in 1979, door een grote menigte werd toegejuicht.
Trump heeft in zijn beleid geen neiging democratische leiders te steunen, integendeel hij verzet zich krachtig tegen het meest democratische deel van de wereld, de Europese Unie. In Duitsland wil hij extreemrechts aan de macht brengen om zo de belangen van big tech te kunnen dienen.
De VS zullen kiezen voor een nieuwe heerser in Iran die in de eerste plaats de Amerikaanse belangen dient. Daarmee lijken de VS eenzelfde scenario te volgen als de islamisten in 1978. Omdat de sjah destijds het grootste deel van de linkse oppositie had uitgemoord kon de in Frankrijk woonachtige Khomeiny de macht overnemen. Hij beloofde aanvankelijk samen te werken met de resterende democratische oppositie maar schakelde eenmaal aan de macht die vervolgens uit om een islamistische staat te vestigen.
De NOS meldt dat op een aantal plaatsen in Iran de dood van Khamenei op straat is gevierd door de onderdrukte bevolking. Ondertussen gaan de aanvallen op het land door.
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.