In polderen kun je niet wonen, de wooncrisis moet je anders oplossen

Het kabinet heeft aangekondigd versneld woningbouwlocaties aan te wijzen. Was het woningtekort in 1978 127.000 woningen, inmiddels is dat opgelopen naar 384.000. De verkiezingsbelofte van 10 nieuwe steden, zoals IJstad bij Almere en Rijnenburg in Utrecht, klonk veel kiezers daarom als muziek in de oren. Maar ze komen er niet. In het coalitie-akkoord is sprake van uitbreiding van bestaande bouwlocaties en ook dat is nog allerminst zeker door belemmeringen als netcongestie en stikstofuitstoot.

Veel beloven, weinig geven doet de jeugd op zolder leven (bij hun ouders) en vergroot het vertrouwen in de politiek niet. Rijksbouwmeester Veenstra gaf al aan dat een nieuwe stad in het Markermeer niet alleen zeer kostbaar en in de planvorming zeer tijdrovend zal zijn, maar ook op geen enkele wijze bijdraagt aan de leniging van de acute woningnood. Bovendien zou IJstad zeer dichtbij Almere Pampus  liggen, waar nu al 35.000 woningen gerealiseerd zouden kunnen worden, maar waar nog geen enkele voorbereiding getroffen is.

Er zijn talloze mogelijkheden om via binnenstedelijk bouwen,  het bevorderen van woningsplitsing of via benutting van bestaande bouwlocaties de woningvoorraad te vergroten, maar merkwaardig genoeg blijven veel beleidsmakers dromen van onrealistische verre toekomstplannen of het onttrekken van bouwlocaties aan de schaarse natuur.

In ons kleine land is meer dan de helft (54%) in gebruik als landbouwgrond, waarmee Nederland ondanks de hoge bevolkingsdichtheid en ruimteclaims , relatief gezien een van de grootste landbouwarealen binnen Europa heeft. Niet om de eigen bevolking te voeden, het overgrote deel van de landbouwproductie, met name vlees en zuivel wordt geëxporteerd. Veel levert dat niet op voor de Nederlandse economie, de primaire sector levert een bijdrage van niet meer dan 1,5% aan het Bruto Binnenlands Product en veroorzaakt 9 miljard aan maatschappelijke schade. Bovendien hebben veel agrarische ondernemers geen opvolging en ondanks het feit dat velen van hen miljonair zijn hebben ze te weinig te besteden omdat hun vermogen vast zit in grond.

Met enige creativiteit zou het kabinet  kunnen inzetten op een vrijwillige herverkaveling van ons land waarbij meer grond beschikbaar zou kunnen komen voor de ontwikkeling van natuur en woningbouw en boeren hun nu in grond vastzittende rijkdom liquide kunnen maken. Dat zou tevens problemen als een veel te groot aantal dieren in de veehouderij, stikstofuitstoot,  broeikasgassen, pesticidengebruik en biodiversiteitsverlies veel kleiner kunnen maken.

Waarom pleiten voor inpoldering als er ruimte genoeg beschikbaar zou kunnen komen op bestaand land? Ontpoldering van de Hedwigepolder (300 hectare)  heeft duidelijk gemaakt dat het kan leiden tot spectaculair natuurherstel. Daar was wel 15 jaar strijd voort nodig , maar dat heeft inmiddels geleid tot het ontstaan van 600 hectare estuariene natuur, duizenden teruggekeerde vogels, herstel van getijdendynamiek, kraamkamers voor onderwaterleven en mogelijkheden voor klimaat- en waterveiligheid.

Waarom zou je bouwen in beschermd landschap zoals in Schagen  of op het laagste punt van Nederland in de Zuidplaspolder, tot ruim 6 meter onder NAP?

Er is ruimte genoeg In Nederland, maar de politieke wil lijkt te ontbreken daar creatief mee om te gaan. In de vorige eeuw struikelden drie kabinetten over grondpolitiek, het vierde kabinet Drees, het kabinet Cals-Vondeling en het kabinet den Uyl. De onevenwichtige verdeling van ruimte hoeft het kabinet Jetten niet te laten struikelen, maar kan het vleugels geven wanneer het de enorme claim van de agrarische sector op natuur-, milieu- en economische ruimte weet om te buigen.

De grondoorzaak van woningnood en biodiversiteitsverlies ligt in de agrarische sector en de politieke onmacht daar iets aan te doen. Waar Rob Jetten in 2025 nog zei dat de veestapel gehalveerd zou moeten worden, lijkt zijn regeren niet tot halveren te leiden, althans niet van de veestapel of van de daardoor veroorzaakte problemen.

Wanneer op vrijwillige basis grond verworven wordt van boeren en die omgevormd wordt tot vooral natuur en mondjesmaat tot woningbouw ontstaat er ruimte voor mens en dier om te wonen temidden van nieuw gecreëerde natuur. Het kan wel! Het wachten is op de politieke wil om te stoppen met symboolpolitiek en het starten van een noodzakelijke landhervorming.