Ik krijg corona-vibes van de Nederlandse non-reactie op de energiecrisis

Slaapwandelen we richting een nieuwe crisis? Nu vanuit het zuiden en zuidoosten van Azië de berichten binnendruppelen over maatregelen die de overheden daar nemen om de energiecrisis het hoofd te bieden, dwalen mijn gedachten af naar het begin van de coronacrisis.

Volgens de kenners was geen land zo goed voorbereid op een pandemie als Nederland. De autoriteiten spraken geruststellende woorden. Gaat u rustig carnaval vieren. En trek je vooral niet te veel aan van de beelden uit Azië en Italië. Vooruit, misschien moeten we stoppen met handen schudden. Een uitstekend plan, Van Dissel, geef me de vijf. Een lockdown? Hahaha, dat is niets voor ons. Een intelligente lockdown, dat gaan we doen. En wc-papier hamsteren natuurlijk. Want wij zijn heel intelligent.

Een paar lockdowns verder was het chagrijn doorgedrongen tot in de diepste haarvaten van de samenleving en waren er volgens de officiële cijfers meer coronadoden te betreuren in Nederland dan in China, het land met meer dan een miljard inwoners waar de pandemie was begonnen. Erger nog, in China waren er op de meeste plekken helemaal geen lockdowns, omdat de overheid bij elke nieuwe brandhaard snoeiharde maatregelen nam.

Ik prijs me gelukkig dat ik niet in China woon en onze politieke leiders de bevolking gewoon ouderwets moeten proberen te overtuigen van de wijsheid van hun voorstellen. Ik denk ook dat je bij een dreigende crisis niet vroeg genoeg kunt beginnen om de mensen in het land mee te nemen in mogelijke scenario’s.

Voorproefjes van dergelijke scenario’s krijgen we sinds de start van de Iran-oorlog aan de lopende band. Deze week bijvoorbeeld toen Israël eerst een gasveld in Iran bombardeerde en Iran als vergeldingsmaatregel een gasinstallatie in Qatar onder vuur nam. Het gevolg: de lng-capaciteit van Qatar is met 17 procent afgenomen. Niet gedurende een paar weken, maar misschien wel vijf jaar. Landen die contracten met Qatar hadden afgesloten voor de levering van vloeibaar gas, zoals België en Italië, hebben pech. Zij kunnen fluiten naar hun lng. Qatar ontbindt de contracten wegens overmacht.

En dan valt het in Europa enorm mee in vergelijking met elders. Landen in het zuiden en zuidoosten van Azië voelen de gevolgen van de Iran-oorlog op dit moment het hardst. Zij zijn, nog veel meer dan wij, afhankelijk van olie en gas uit de Golfregio. Nu de levering daarvan grotendeels stilligt, nemen overheden massaal energiebesparende maatregelen. Scholen en universiteiten sluiten hun deuren, de werkweek wordt ingekort, auto’s mogen nog maar om de dag rijden.

Het kabinet-Jetten ziet het gebeuren en doet nog even niet zoveel. Voorspellen is moeilijk, nietwaar, vooral als het de toekomst betreft. Donald Trump kon bijvoorbeeld ook totaal niet voorzien dat Iran de Straat van Hormuz zou afsluiten in reactie op de aanvallen.

Hope for the best, prepare for the worst, zou het devies moeten zijn voor het kabinet. Wie wil je compenseren voor de gestegen energieprijzen? Maar vooral ook: wie niet? Hogere prijzen zijn voor bedrijven en burgers immers ook een aansporing om het wat zuiniger aan te doen. Wat voor andere voorstellen doe je? En hoe communiceer je daarover? Gaat Rob Jetten de natie, net als Joop den Uyl bij de eerste oliecrisis in 1973, via de tv toespreken als de oorlog verder uit de hand loopt? Komen er persconferenties zoals tijdens de coronacrisis? TikTok-filmpjes? Houdt Jetten er rekening mee dat een VVD-bewindspersoon bij het eerste zuchtje tegenwind omvalt en vervangen moet worden door Hugo de Jonge?

Voorlopig ziet het VVD-smaldeel in het kabinet, dat traditiegetrouw de dienst uitmaakt in Nederland, niets in de adviezen van het Internationaal Energieagentschap om mensen vaker thuis te laten werken of om de maximumsnelheid te verlagen. “Daar is ook helemaal geen aanleiding voor”, aldus Vincent Karremans. Laten we hopen dat hij gelijk heeft.

Het alternatief is dat je nu energiebesparende maatregelen neemt waardoor we in de toekomst minder afhankelijk zijn van de fossiele import uit schurkenstaten. Het kabinet kan daarnaast bonuspunten verdienen als het, wonder boven wonder, de wettelijke klimaatdoelen haalt. Aan de slag!