Hoe een nieuwe wereldoorlog te voorkomen?

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 121

Als er voortdurend overvloediger over oorlog en defensie wordt bericht dan over vrede, dan deins ik niet terug voor wat propaganda voor het Vredes Magazine. Nadat ik in de nieuwsbrief van De Nieuwe Vredesbeweging op het bestaan van dit blad was gewezen heb ik direct een donatie overgemaakt en gevraagd om mij het laatste nummer toe te sturen. Dat bleek jaargang 19 nummer 3 – 3e kwartaal 2026 te zijn. De cover toont een cartoon van Len Munnik naar aanleiding van Trumps dreigementen richting Cuba en onderaan de voorpagina wordt verwezen naar de inhoud: Cuba Kernwapens, Mediakritiek en Dossier Gereed en Weerbaar.

Ik heb nummer 3 gelezen. 36 pagina’s. In een commentaar wijst Brian Droop op het gevaar van ecocide als ‘klassieke strategie van koloniale oorlogsvoering’. De bekende journalist Jan van der Putten schrijft boeiend over Trump die zijn zinnen op Cuba heeft gezet. Het volgende verhaal gaat over het internationale netwerk Servas dat zich richt op interculturele uitwisseling en gastvrijheid, als medicijn tegen oorlog. Servas werd in 1949 opgericht en heeft inmiddels 15 duizend leden, verspreid over 120 landen. Anneke Verbraeken interviewt Clingeldael-onderzoeker Bob Deen. Hij zegt: “Wanneer veel geld naar defensie gaat en weinig naar zorg, onderwijs en wonen, brengt dat risico’s met zich mee. Groeiende ongelijkheid en druk op sociale voorzieningen kunnen de interne stabiliteit ondermijnen.” Frans Wuytack (92) organiseerde een grote vredestentoonstelling in de Amsterdamse Westerkerk. Hij roept daarin op tot een fundamentele terugkeer naar de mens zelf. Naar nabijheid, solidariteit en de moed om te blijven geloven in verandering. “Vrede is een strijdbaar begrip”, zegt hij. “Ik verzet me tegen de ‘vrede’ van het kerkhof.”

Een aantal stukken gaan over de media. Uit een onderzoek van studenten van de Erasmus Universiteit komt naar voren hoe oorlog niet alleen een strijd op het slagveld is, maar ook een strijd om de publieke opinie. De berichtgeving door NOS.nl en NU.nl over de oorlogen in Oekraïne en Soedan worden vergeleken. Het hoeft niet te verbazen dat de oorlog in Soedan onderbelicht bleef. De kop boven deze beschouwing: Oekraïne begrijpen we, Soedan betreuren we. Willem de Haan beschrijft media in tijden van oorlog en roept de vraag op waar het vredesverhaal blijft? Zijn conclusie is dat we ons waarschijnlijk pas over een aantal jaren, net als ten tijde van de Golfoorlog zullen afvragen: Hebben we ons te veel mee laten slepen? Waren we kritisch genoeg? Waarom was onze toon zo oorlogszuchtig?

Sterre van Buuren dook voor haar promotieonderzoek in de rol van de private sector in de kernwapenpolitiek van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. In een lang gesprek zegt ze: “We weten veel te weinig over kernwapens. Als er oorlog komt zijn we met kernwapens net zo kwetsbaar als zonder.”

In het hart van het Vredes Magazine staan foto’s van de Israëlische fotograaf Oren Ziv. Het thema: aanvallen van kolonisten op Palestijnse dorpen op de bezette Westelijke Jordaanoever. De tweede helft wordt vooral ingevuld met het Onderzoeksdossier van Vereniging Dienstweigeraars AMOK (acht pagina’s); de rubriek Springstof van Stop Wapenhandel; een boekrecensie van Aafke Steenhuis, die het boek ‘Van het westelijk front geen nieuws’ van Erich Maria Remarque herlas; korte berichten en een gedicht van Theo Koster op de achterkant van het magazine.

Mijn aandacht werd het meest getrokken door de kop op bladzijde 35. HOE EEN NIEUWE WERELDOORLOG TE VOORKOMEN? Het antwoord op die vraag levert de Belg Koert Debeuf in een boek met dezelfde vraag als titel, dat in 2026 bij De Bezige Bij verscheen. Volgens hem voorkomen extra bewapening en bondgenootschappen door-dik-en-dun een nieuwe wereldoorlog juist helemaal niet. Zie het ontstaan van de vorige twee wereldoorlogen. "Ook een tunnelvisie waarbij feitelijk maar één opvatting over de tegenstander wordt toegestaan en alle andere visies worden genegeerd of bestreden brengt een nieuwe oorlog snel dichterbij." Wat Debeuf betreft kan de wereldgemeenschap beter ‘weer naar de tekentafel gaan om de Verenigde Naties te hervormen en het internationaal recht te versterken en daarmee de imperiale machten in toom te houden.’

Ik vind dat het Vredes Magazine veel interessante informatie bevat. De kunst is om al die zware kost wat minder zwaar en eenzijdig op te dissen, zodat niet vooral de eigen parochie wordt bereikt. En de behandeling van de vraag ‘Hoe een nieuwe wereldoorlog te voorkomen?’ zou ik op pagina 4 zetten in plaats van helemaal achterin.

In de envelop met het Vredes Magazine zat ook nog een heleboel extra informatie: Een Peace Now poster, een flyer van het museum voor Vrede en Geweldloosheid, een overzicht van het vrijwilligerswerk bij de vredesbeweging en reclame voor de vredesbeweging Pais. Ik zie dat 1 JSF vliegtuig net zoveel kost als 40.000 plattelandsapotheken en 1 Leopard 2 tank gelijk staat aan de uitrusting van 520 klaslokalen.