Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Johan Remkes presenteert stikstofconclusie

Uitstoot boeren-grootvervuilers 'beëindigen' en 'voorlopig' vasthouden aan 2030
Joop

Hoe de vrede tot stand hóórt te komen, al zal het zo niet gebeuren

  •  
22-05-2022
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
1156 keer bekeken
  •  
volendam

In de Rotterdamse Merwehaven ligt een passagiersschip met aan boord honderden prinsessen Leia. Mijn tram komt er langs. Een goede kennis  heeft er al drie in dienst genomen om zijn restaurant gaande te houden. Zij zijn van huis en haard verdreven door Darth Vader, tegen wie hun broers, echtgenotes en vaders een titanenstrijd voeren, nu eens met de modernste wapens, dan weer  met primitieve middelen uit vroeger tijd. Zij zijn stuk voor stuk Han Solo. Luke Skywalker vuurt hen aan en wij mogen dagelijks via de media fragmenten daarvan volgen. Zowel Darth Vader als de Jedi, de krachten van het licht, spreken een taal waarvan de meesten van ons zonder onderschrift geen syllabe begrijpen. Dat is jammer maar de lichaamstaal van Darth Vader zegt genoeg. Zijn sombere gestalte is in onze gedachtewereld als het ware altijd aanwezig. Deze vertegenwoordiger van het kwaad is groot en machtig maar we weten dat hij ondanks alle uiterlijke schijn niet onkwetsbaar is. Aan de Jedi zal uiteindelijk de overwinning zijn. Al weten we niet hoeveel hoofdstukken er nog komen. 

Het was zo al duidelijk aan welke kant we moeten staan. Deze keuze wordt door de aanwezigheid van zoveel prinsessen Leia met hun jonge kinderen alleen maar onderstreept. We zullen alles doen om de Jedi te ondersteunen behalve met ons eigen leven. Ook nog niet met ons eigen bloed. Er is vanaf de slagvelden geen vraag naar plasma uit de EU maar wat niet is, kan nog komen.

Dit is zo'n beetje de manier waarop wij Europeanen er momenteel in staan. We volgen de grootste oorlog op ons continent sinds 1945 als betrokken toeschouwers. 

Dat is ook goed zo want de Oekraïners zijn de aangevallen partij met het recht aan hun zijde. Aan de andere kant brengt het de vrede niet naderbij. Daarvoor zijn – zo stelt president Zelenski terecht – onderhandelingen nodig. Darth Vader is een gegeven. Hij kan alleen door verraad onder eigen getrouwen ten val worden gebracht, niet door acties van buiten. Op het slagveld zijn Russen net Italianen: ze kennen niet winnen maar je ken wel van ze verliezen. Dat hebben Napoleon en Hitler allebei ervaren. 

De situatie van nu is absurder dan George Lucas had kunnen verzinnen.. De Europese Unie is medefinancier van de Russische én de Oekraïense kant. We doen manhaftige pogingen van Poetins olie en gas los te komen maar dat is ook in het meest gunstige geval een kwestie van jaren. Zo betalen we mee aan een ongekend bloedbad en een ouderwetse oorlog die uit de tijd behoort te zijn. De Russen vechten voor annexaties en betere uitgangen naar zee. Zij willen zoveel mogelijk kustlijn beheersen. Dat is een verlangen uit de achttiende en de negentiende eeuw. Ondanks de opwarming van de aarde heeft de Russische Federatie nog betrekkelijk weinig aan zijn toegang tot de Noordelijke IJszee. Ze is wat altijd ijsvrije havens betreft nog voor een belangrijk gedeelte aangewezen op de Oostzee en de Zwarte Zee waar vijandige machten de boel ook nog eens in een vloek en een zucht kunnen afsluiten. 

Dit soort redeneringen passen bij een machtspolitiek en een militaire technologie van heel vroeger. Ze zijn uit de tijd van de antieke Maxim-mitrailleurs die door de Oekraïners uit het museum zijn gehaald. Macht is tegenwoordig op heel andere zaken gebaseerd. 

Daarom is het belangrijk het volgende in het oog te houden, al is het in de huidige stemming volstrekt irreëel, naïef en onhaalbaar. Het kan namelijk wel een stip aan de horizon zijn of – anders gezegd –  een ideaal  waarvan je misschien stukjes kunt realiseren als er werkelijk onderhandelingen op gang komen. 

Officieel gaan we op de hele wereld uit van het zelfbeschikkingsrecht der volkeren. Burgers in betwiste gebieden mogen idealiter zelf bepalen bij welk land ze willen horen. In deze optiek kan de oorlog tussen Rusland en Oekraïne maar op één manier eindigen: er wordt onmiddellijk een wapenstilstand gesloten. Vervolgens organiseren de Verenigde Naties in alle betwiste gebieden referenda. En wel per bestuursdistrict. Daar kun je oblasten voor nemen of rajons. De kiesgerechtigden moeten aankruisen bij welke staat ze willen horen, Oekraïne of de Russische Federatie. De uitslag bepaalt de grens tussen de beide landen ook als die heel kronkelig wordt of enclaves bevat. Dat hoeft in onze tijd geen probleem te zijn.

Burgers uit de voormalige betwiste gebieden kunnen met financiële steun naar het land van hun voorkeur verhuizen als ze naar hun eigen idee aan de verkeerde kant van de grens zijn terecht gekomen. Zowel de Russische Federatie als Oekraïne garanderen alle culturele en taalrechten van minderheden op hun grondgebied. Beide landen krijgen van de EU en de NAVO veiligheidsgaranties. Over herstelbetalingen door Rusland wordt door iedereen gezwegen omdat we weten dat we dááraan uiteindelijk de Tweede Wereldoorlog te danken hebben. En inderdaad: het wordt een dure grap. Er heeft immers een ongelooflijke kapitaalsvernietiging plaats gevonden. En voor het aanrichten van die schade zal nu toch al zeker een biljoen of wat zijn uitgegeven. 

Zo zal het allemaal niet gaan. Zo hóórt het wel te gaan. Daarom blijft het belangrijk voor dit idealisme een wandje te reserveren in de decors van onze gedachtewereld, waar Darth Vader en de Jedi hun strijd op leven en dood voeren. Een gezond brein maakt ruimte voor fantasie, utopie en werkelijkheid tegelijk. 

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin.

Beluister Het Geheugenpaleis, de podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (29)

dirk den boer
dirk den boer22 mei 2022 - 21:02

Over dat "we" als berokken toeschouwers: dit weekend schreef Grunberg in de nrc (als deel van toespraak ter gelegenheid van zijn bekrining met PC Hooftprijs:Betrokkenheid (met de Oekraiense oorlog dus ook) is vaak weinig anders dan medeplichtigheid....en...Elke gemeenschap is een gemeenschap van het geweld.... M.a.w,, de gelauwerde schrijver gelooft niet zo hard in Wilson's doctrine van zelfbeschikking van een volk of natie, lijkt me. Hoeveel anderen zouden er tegenwoordig ook zo over zijn gaan denken?

Kuifje3
Kuifje322 mei 2022 - 16:26

Natuurlijk gaan de Russen geen herstelbetalingen doen. Ze ontkennen gewoon dat zij het waren die dat land aan puin geschoten hebben. Dat heeft Ukraine natuurlijk helemaal zelf gedaan.

Ewout Pool
Ewout Pool22 mei 2022 - 15:19

Ik heb niet zoveel vertrouwen erin dat Rusland (onder Poetin) zich aan welk bestand of verdrag zal houden. En de Oekraïners al helemaal niet. Daarom vechten ze door, en zullen wij dat moeten steunen totdat het grondgebied van Oekraïne vrij is van Russische bezettingstroepen. (Dus ook de Donbas en de Krim). Ik weet dat er veel mis is in de Oekraïnse samenleving en bestuur, maar itt Rusland probeerden ze er wat van te maken. Dat verdient sympathie.

Wie o Wie
Wie o Wie22 mei 2022 - 13:37

Volgens mij kunnen mensen bepaalde ideeën over de ooglog beter aan kenners overlaten. Anders krijg je uitspraken die alleen maar onnodig bang maken, zoals “ De ring rond Kiev wordt gesloten. Dan volgt een beleg dat veel trekken gemeen heeft met dat van Berlijn in 1945. Het is een nare vergelijking maar het moet toch: in maart 1945 was al duidelijk dat Berlijn niet te behouden viel. “ https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/oekraine-mag-het-zelf-uitzoeken-want-u-en-ik-willen-niet-dood Kiev heeft helemaal niets met de val van Berlijn te maken. Dit soort vergelijkingen komen doordat leken ineens standpunten over de oorlog innemen.

Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen22 mei 2022 - 13:23

"Burgers uit de voormalige betwiste gebieden kunnen met financiële steun naar het land van hun voorkeur verhuizen als ze naar hun eigen idee aan de verkeerde kant van de grens zijn terecht gekomen. Zowel de Russische Federatie als Oekraïne garanderen alle culturele en taalrechten van minderheden op hun grondgebied." Als dat laatste echt werkelijkheid zou worden is dat eerste niet nodig, tenzij uit vrije wil. En inderdaad Han, zo hóórt het wel te gaan. Dat zou ook een gedwongen 'bevolkingsuitwisseling' voorkomen, zoals die begin jaren '20 tussen Griekenland en Turkije plaatsvond, met alle trauma's van dien. In het verdrag van Lausanne spraken zowel Griekenland als Turkije af om de rechten van de respectievelijke minderheden binnen hun grenzen te respecteren. Die afspraken werden meermaals geschonden. Zouden Oekraïne en Rusland dat anno 2022 beter kunnen? Ik moest terugdenken aan jouw podcast over Noord-Ierland (met genoegen beluisterd trouwens), dat zou misschien een 'game changer' kunnen zijn. Als na een eventuele hereniging van Noord-Ierland met de Republiek Ierland zou blijken dat de zorgen van de unionisten/protestanten totaal ongegrond waren, dat hun rechten en hun religie gewoon gerespecteerd werden door de katholieke meerderheid en gegarandeerd werden door de staat, dan zou daar een krachtig signaal van kunnen uitgaan naar de rest van de wereld. Toekomstmuziek wellicht, maar wel mooie muziek.

Frans Akkermans
Frans Akkermans22 mei 2022 - 12:57

Een onhaalbaar idee lanceren is nog daar aan toe. Maar dit idee van HvdH komt neer op het belonen van agressie. Stellen dat het zo hoort komt bij mij over als afkeurenswaardig.

4 Reacties
Wie o Wie
Wie o Wie22 mei 2022 - 16:17

De ideeën van de auteur zijn altijd 180 graden van de werkelijkheid. Zo werd ook voorspeld dat kiev (net als Berlijn) snel zou vallen.

Frans Akkermans
Frans Akkermans22 mei 2022 - 20:00

'Altijd' vind ik dan weer overdreven en niet overeenkomstig de werkelijkheid. Maar hoe luidt uw voorspelling over de afloop?

Wie o Wie
Wie o Wie22 mei 2022 - 20:34

Ik zou mij dan eens goed in de oorlog en politiek moeten verdiepen, om over de afloop publiekelijk uitspraak te doen. Als ik gezegd zou hebben dat kiev snel zou vallen, en dat de vergelijking met Berlijn gemaakt moet worden, dan is het in ieder geval duidelijk dat er maar beter geen voorspellingen gedaan kunnen worden.

dirk den boer
dirk den boer23 mei 2022 - 10:24

Als een profeet het einde van de wereld voorspelt, en het blijkt mee te vallen(wereld draait gewoon door, of lijkt zo te draaien), betekent dat nog niet dat die profeet umsonst zijn voorspelling deed, kan best zijn dat hij deels de oorzaak was dat het meeviel. Voorspellingen zijn geen historievorsing, waarbij je terug kan kijken op waar gebeurde feiten en situaties

JohnVKR
JohnVKR22 mei 2022 - 12:53

Van de mensen die gevlucht zijn, had een relatief groot deel op zijn minst een redelijk goed bestaan in Oekraïne. Mensen met geld konden zich uiteraard als eerste veroorloven om te vluchten. We zagen dat al meteen op de eerste dag dat de oorlog uitbrak: de files richting de grens met Polen. Mensen zonder geld zijn vaker dan gemiddeld achtergebleven. Dat is overigens geen veroordeling, verre van dat. Maar ik vond het wel interessant om gisterenavond de bevestiging te zien toen ik toevallig langs het schip aan de Merwehaven liep. Al vaker zie ik in Rotterdam auto's met een Oekraïens nummerbord. Voor de oorlog had ik deze nog nooit gezien. En toen ik gisterenavond langs het schip liep, zag ik ze allemaal geparkeerd: Range Rover, Lexus, Mercedes, BMW, Land Rover, Subaru, Hyundai, Mitsubishu, Honda, Volkswagen. Vaak ging het ook nog eens om duurdere modellen. Dat deze mensen gevlucht zijn en opvang verdienen begrijp ik en is terecht. Maar de wetenschap dat de mensen met de laagste inkomens uiteraard toch weer de grootste slachtoffers van de oorlog zijn, is een aspect dat onze nieuwsmedia er meestal niet bij vertellen. En dat is best wel jammer.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2022 - 16:11

Op het platteland is/was veel armoede Veel plattelanders zullen niet de middelen hebben gehad te vertrekken, of de hulp hen ooit gaat bereiken is nog maar de vraag.

DaanOuwens
DaanOuwens22 mei 2022 - 12:07

Een van de betere ideeën van Van der Horst. Ik denk wel erg zijn tijd vooruit. Daarom zal het zo niet lopen. Maar in de kern een voortreffelijk idee. En overal toepasbaar. Ook in Schotland, Catalonië, Turkije en in een groot deel van Afrika. Er zijn overal ter wereld regio's waar de natiestaat faalt en een meer regionale ordening gebaseerd op respect voor de grondrechten een meer adequate oplossing zou zijn. En wellicht is het beter deze manier van denken eerder elders toe te passen dan in deze oorlog. In Schotland bijvoorbeeld. Of Noord-Ierland. In Oekraïne is er dankzij de Russen zo'n enorme hoeveelheid haat tot stand gebracht dat het moeilijk zal zijn mensen nog enigszins normaal met elkaar te laten omgaan.

7 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2022 - 14:21

Ondertussen zitten de onderhandelingen muurvast. Wat taalrechten van minderheden garanderen inhoudt is zo eenvoudig niet maar het fenomeen bestaat al binnen sommige verder goed functionerende natiestaten. Zweden heeft er vijf: Fins, Meänkieli (ook Fins eigenlijk) , Sami, Romani, en Yiddish. Noorwegen heeft er zes, waaronder 3 verschillende Samitalen en een soort Fins, Kven, maar weer geen Jiddisch. Net het Fries zijn het (behalve Romani) regiotalen en de criteria voor inclusie zijn streng. Migrantentalen komen niet in aanmerking.

DaanOuwens
DaanOuwens22 mei 2022 - 18:05

@ DanielleDefoe Ik denk dat je niet alleen naar taal moet kijken maar ook naar sociale structuren. In NI hebben ze geen taalprobleem maar wel vijandige gemeenschappen. Kortom vaak is taal een aspect van de cohesie van de gemeenschap, maar niet altijd. Wat mij betreft moeten die gemeenschappen het fundament zijn onder die aanpak die Van der Horst schetst. Als het überhaupt nodig is. Maar als sociale spanningen oplopen kan een dergelijke aanpak escalatie voorkomen. Wat ik lastig vind zijn de reacties van Van der Horst na het schrijven van het artikel. Ik ben met hem eens dat het niet moet uitmonden in grootschalige etnische zuiveringen, maar dat sommige groepen nooit meer vreedzaam naast elkaar kunnen leven lijkt mij een zekerheid. En dan staat inderdaad de band van de mens met zijn geboortegrond ter discussie. Voor mijzelf heeft dat geen enkele betekenis. Als het eiland IJsselmonde onder de golven verdwijnt, ga ik wat hoger wonen. Dat kan ook heel goed buiten Nederland zijn. Maar ik besef heel goed dat er veel mensen zijn die daar anders over denken.

DanielleDefoe
DanielleDefoe23 mei 2022 - 9:09

DaanOuwens Het is een buitengewoon ingewikkeld vraagstuk. Zelf ben ik redelijk ontworteld en voel mij ook niet behoren tot een "gemeenschap" en heb ik weinig met dat fenomeen. De enige bloedeloze afscheiding die ik me kan herinneren is die van Noorwegen van Zweden in 1904. Van Noorwegen t/m Rusland wonen er Sámi die eigen talen en culturele gebruiken hebben, geen eigen natiestaat en een beperkte vorm van zelfbestuur binnen de natiestaten (de Sámi op Kola niet) in het Noorden. Het werkt, maar er is sprake van een ingewikkeld soort discriminatie, tussen en binnen de bevolkingsgroepen ook in de Samische kerngebieden. Daar word je gediscrimineerd als je Sámi bent maar de taal niet voldoende beheerst . Valt er nog iets te leren van de oorlog in Joegoslavie? " .... the Serbian minority of Kosovo had long objected to the fact that Muslim Albanians were in demographic control of an area held sacred to the Serbs." De Joegoslavische burgeroorlog is bijna 25 jaar geleden. Hoe succesvol zijn de min of meer etnisch gezuiverde ministaatjes momenteel? Kosovo kampt las ik nog steeds met etnische conflicten en jongeren zitten en-masse in Duitsland. Werkeloosheid is mondiaal de belangrijkste reden om te vertrekken. Ketil Lenert Hansen(2011). " Ethnic discrimination and bullying in relation to self-reported physical and mental health in Sami settlement areas in Norway". Doktorgradsavhandling ved Universitetet i Tromsø. https://www.britannica.com/event/Kosovo-conflict

DaanOuwens
DaanOuwens23 mei 2022 - 10:22

@ DanielleDefoe Het is verschrikkelijk ingewikkeld. De manier waarop die identiteit wordt beleefd wordt beïnvloed door opleiding/ontwikkeling en sociaal economische positie. In NI zullen er protestanten zijn die willen sterven voor Johnson en protestanten zijn die best Iers willen worden. En er zijn mensen die het helemaal niets kan schelen. Maar dit soort opvattingen ontwrichten een samenleving en leiden uiteindelijk tot geweld. Ook in de Balkan destijds en leiden nu tot Russisch fascisme in Oekraïne. Dat die ministaatjes meestal hopeloos falen zie ik ook. Daarom zou ik burgers zoals in Catalonië of Schotland altijd de mogelijkheid willen bieden om Spaans of Brits te blijven ook als een lokale meerderheid anders besluit. Dan moet het gebied maar opgedeeld worden. Ik denk trouwens niet dat werkloosheid het belangrijkste is maar perspectief dat is iets breder. In de Baltische staten vertrokken ook grote aantallen jongeren. Ik weet niet hoe het nu is. Maar het is niet vanzelfsprekend dat jongeren dezelfde opvatting hebben over het geboorteland als ouderen. Dat speelt ook in Kosovo. Dat naast de zaken die ik eerder noemde. Er vertrekken ook veel Zeeuwse jongeren uit Zeeland. En dat heeft ook te maken met het losmaken van de beklemmende fundamentalistische christelijke cultuur daar. Waardoor het een cultureel rampgebied is. Vandaar dat zelfs de mariniers er niet naartoe wilden. Kortom er zijn nogal wat zaken aan te wijzen die dit soort processen beïnvloeden.

DaanOuwens
DaanOuwens23 mei 2022 - 10:30

Het blijft wel een onderwerp om op warm te lopen. Ik denk dat dit een van de grootste vraagstukken voor Europa zal zijn in de komende jaren. In de VS trouwens ook. Dank voor het mooie linkje.

Paul Spijkers
Paul Spijkers23 mei 2022 - 10:53

Danielle. "De enige bloedeloze afscheiding" Slovakie en de Czechieshe republiek. Het merendeel van de landen van de Soviet Unie.

DanielleDefoe
DanielleDefoe23 mei 2022 - 12:50

Paul Spijkers Ik ben gefocussed op Scandinavie en de arctische gebieden en had niet de intentie volledig te zijn. Dank voor de aanvulling.

A little bit of sunshine
A little bit of sunshine22 mei 2022 - 12:01

Eerlijke verkiezingen in de bezette gebieden zijn niet meer mogelijk. Te veel mensen zijn gehersenspoeld (10 jaar Russische media), geïntimideerd of inmiddels gevlucht. Als we het zo willen lossen met verhuizingen heb ik een veel makkelijkere oplossing. Rusland is namelijk enorm groot, en Russische bevolking krimpt. Plek zat voor iedereen die graag onderdeel wil zijn van Rusland. Stimuleer de mensen die dat nog steeds willen (na deze oorlog) om Oekraïne te verlaten

8 Reacties
Hanvander Horst
Hanvander Horst22 mei 2022 - 13:08

Even serieus: daar hebben ze ervaring mee in het oosten van Europa. Dat heet etnische zuivering. Zo zijn er in 1945 miljoenen Duitsers gestimuleerd naar het gebied van het huidige Duitsland te vertrekken.

Karingin
Karingin22 mei 2022 - 14:56

Je onderschat de band die mensen met een stuk grond voelen

DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2022 - 15:55

@Karin dat is een belangrijk punt. Naar ik begreep is ook in de Donbas de sympathie voor de Russen er niet groter op geworden.

DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2022 - 15:57

Rusland heeft ervaring met deportaties, ook van Finnen. Slechts een klein deel wist uiteindelijk terug te keren.

A little bit of sunshine
A little bit of sunshine22 mei 2022 - 21:18

@Han, als je de verhalen mag geloven zitten er nu ook al mensen uit Oekraïne in het verre oosten. Iedereen in de nu door Rusland bezette gebieden die weerstand biedt zal of moeten vluchten naar het westen van Oekraïne of zal door de Russen op een minder lastig plekje gehuisvest worden. Het Kremlin geeft niets om de mensen, ze willen de gebieden met grondstoffen, Oekraïne klein houden, en de haven van Sevastopol.

DanielleDefoe
DanielleDefoe23 mei 2022 - 9:49

De oorlog heeft ook een niet te negeren economische achtergrond. Graag wat meer analyses van experts op dat terrein.

dirk den boer
dirk den boer23 mei 2022 - 10:38

Zoals de faillissementen van Antwerpse diamantwinkeliers vanwege Russiche bloeddiamanten die geen koper meer vinden, (nrc van vandaag), wie had dat nou gedacht, maar zo zijn er natuurlijk nog veel meer gevallen in het globale eonomische kluwe, kan iet anders (hoge prijzen voor plantaardige oliegewassen, een makkelijke).

dirk den boer
dirk den boer24 mei 2022 - 11:57

Hoge prijzen en verdwijning uit de schappen van Dijon mosterd(6x zo hoge prijs, las ik gisteren in de VK, zelfs voor mosterdzaad blijkt oekraine een spilfunctie te hebben, het is me toch was, niet alleen zonnenbloem dus, maar ook allerlei kleiner spul voor de nichemarkten, goede boeren daar dus, vandaag in mijn krant nrc boeren die met kogelrij vest inzaaien)