Een telefoontje van Donald Pols, hij schaamt zich kapot

We ontmoeten elkaar voor het eerst in het najaar van 2020 in het FNV-gebouw in Velsen-Noord onder de rook van de Hoogovens. Hij directeur van Milieudefensie en ik vakbondsbestuurder van FNV Tata Steel. Het was een kennismakingsgesprek om te kijken of we elkaar kunnen ondersteunen bij het creëren van een groene toekomst voor de staalfabriek. De band met Milieudefensie en de FNV kwam tot stand.  Wij lanceerden later het plan Groen Staal en Donald Pols ondersteunde met 6 nationale milieuorganisaties ons plan richting politiek Den Haag.

Toen op 5 mei jl. bekend werd dat Donald Pols bij Tata Steel Nederland ging werken appte ik hem: ‘IJzersterke stap Donald!’

Een belangrijk motief om bij Tata Steel Nederland te willen werken was voor Donald Pols het Groen Staal Plan, wat mede ontwikkeld is door de vakbond, wat hem legitimiteit en draagvlak verschaft, vertelde hij mij. Ik las in het interview met Donald Pols in de Volkskrant: ‘Staal is cruciaal voor de energietransitie. Voor de windmolens is staal nodig. Zonnepanelen, metro’s, treinen, spoor, elektrische auto’s, fietsen: allemaal van staal’.

Het klonk allemaal als muziek in mijn oren. Ik steunde hem publiekelijk en schreef een artikel: ‘Donald Pols kan bij Tata Steel een succes worden’.

Op dinsdag 2 juni jl., zittend in de kappersstoel, kreeg ik om 11.14 uur een telefoontje van Donald Pols. Ik nam op, terwijl ik geknipt werd door mijn aardige kapster. Hij vroeg nog of ik zat? ‘In de kappersstoel inderdaad’, zei ik. Hij belde mij in een reeks van moeilijke gesprekken. Hij vertelde dat vandaag of morgen in de NRC een groot artikel verschijnt over zijn extreemrechtse verleden in Zuid-Afrika toen hij 19 jaar oud was. En dat hij bij Tata Steel per direct zou stoppen. Zwaar aangeslagen bood hij mij zijn excuses aan. Het gesprek eindigde na 2 minuten en ik zat totaal onthutst in mijn kappersstoel.

Thuis plofte ik op mijn bank en ik wachtte op de eerste publicaties. Al die manifestaties en demonstraties voor de bevrijding van Zuid-Afrika, waar ik vaak bij was, kwamen langs. De protesten in de tachtiger jaren die wereldwijd op gang kwamen tegen de apartheidspolitiek. Dat we als staalarbeiders in Nederland steun gaven aan de stakingen in Zuid-Afrika voor arbeidsrechten. Mijn vreugde bij de vrijlating van Nelson Mandela op 11 februari 1990…

‘Een onmiskenbare misstap van Donald Pols en het is een drama voor iedereen. Enige juiste beslissing om niet bij Tata Steel verder te gaan’, appte ik als eerste ingeving naar tientallen mensen die mij benaderden.

In het NRC-artikel draait Donald Pols er niet omheen en het is voelbaar dat hij zich kapot schaamt om zijn verleden. Ik las een bevrijd man: het is eruit! Verlost van zijn grote geheim. Het verzoenen kan beginnen!

Roel Berghuis is van 1975 tot 1992 smelter bij de Hoogovens in IJmuiden geweest en was van 2020 tot 2022 vakbondsbestuurder voor FNV Tata Steel.