Deense militairen hebben opdracht meteen te schieten bij eerste teken invasie van Groenland

Deense militairen hebben opdracht iedere poging tot een Amerikaanse invasie van Groenland direct op eigen initiatief met geweld te beantwoorden. Ze worden niet geacht daarover eerst overleg te voeren met de regering of zelfs niet met de top van de strijdkrachten noch nadere orders af te wachten. Dat heeft het Deense ministerie van defensie duidelijk gemaakt aan lokale media.

Het zonder afwachten direct reageren is onderdeel van een richtlijn uit de Koude Oorlog die nog steeds van kracht is, schrijft The Independent.

De regel uit 1952 stelt dat in geval van een invasie de strijdkrachten moeten reageren "zonder te wachten op of te zoeken naar orders, zelfs als de bevelhebbers niet op de hoogte zijn van een oorlogsverklaring of staat van oorlog". De Europese bondgenoten van Denemarken hebben zich achter het land geschaard en verklaard dat ze werken aan een gezamenlijke reactie nadat het Witte Huis had gezegd dat Trump nog steeds de mogelijkheid overweegt om Groenland met geweld in te nemen.

Denemarken wil de Amerikaanse dreigementen ter sprake brengen tijdens overleg in NAVO-verband. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio wil volgende week een ontmoeting hebben met de Deense autoriteiten. Er zou door de Amerikanen ook gezocht worden naar lucratieve zakelijke deals waarmee de Denen en Groenlanders de dreiging kunnen afwenden. De Amerikaanse regering wil mogelijk een bod uitbrengen om het eiland te kopen maar zowel Denemarken als Groenland zijn daar niet in geïnteresseerd.

Anna Wieslander, directeur Noord-Europa bij de Amerikaanse denktank Atlantic Council, verklaart tegenover Al Jazeera dat een Amerikaanse invasie van Groenland het einde van de NAVO betekent. Eerder deze week werd dat al gesteld door de premier van Denemarken Mette Frederiksen. "De essentie van artikel 5 en de gezamenlijke verdediging zou dan verloren gaan," aldus Wieslander. Artikel 5 vormt de basis van het NAVO-verdrag en stelt dat een aanval op een van de lidstaten kan worden opgevat als een aanval op allen. Het artikel is in de praktijk slechts één keer aangeroepen, na de terroristische aanval op de VS van 11 september 2001.

Keir Giles, Eurasia-expert bij de Britse denktank Chatham House, verklaart dat de Europese landen hetzelfde moeten reageren als bij de aanval op Oekraïne door Rusland. Toen zijn in allerijl troepen overgebracht naar de Baltische staten om een Russische invasie te voorkomen. Europa had dat ook met Oekaïne moeten doen voor 2022 maar aarzelde, waarop Poetin toesloeg en het land binnenviel. Nu zouden er Europese troepen op Groenland moeten worden gestationeerd om de Amerikanen van een inval te weerhouden.

Een Amerikaanse militaire invasie van Groenland zou dubbel slecht zijn voor Europa, omdat het Poetin in Oekraïne in de kaart zou spelen, aldus Giles. "Het idee dat grotere mogendheden de vrije hand kunnen hebben in wat zij als hun eigen achtertuin beschouwen, is Rusland zeer gunstig gezind", zei hij. Een invasie van Groenland zou volgens hem neerkomen op "Moskou mogelijk het grootste cadeau geven dat de regering-Trump ooit heeft gedaan". De Duitse president Frank-Walter Steinmeier zei deze week op een symposium dat het verlies van gemeenschappelijke NAVO-waarden de wereldorde verzwakt.

Eerder hebben vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering en kringen daaromheen verklaard uit te zijn op de vernietiging van de EU. Dat doel werd al meteen ingezet na het aantreden van Trump maar vorige maand nog eens bevestigd. De Europese Unie is het enige instituut dat in staat is de almacht van Amerikaanse (tech)bedrijven in te dammen en daarom een doorn in het oog van de miljardairs die de VS regeren.

De Duitse president Frank-Walter Steinmeier heeft deze week gewaarschuwd voor het uiteenvallen van de NAVO:

"Het gaat erom te voorkomen dat de wereld verandert in een rovershol, waar de meest gewetenloze figuren alles kunnen pakken wat ze willen, en waar regio's of hele landen worden behandeld als eigendom van een paar grootmachten," aldus Steinmeier.

Volgens experts heeft het gedrag van Trump de verdragsorganisatie nu al ernstig beschadigd omdat het vertrouwen op wederzijdse bijstand wordt ondermijnd.