De pacifist moet dekking zoeken. De militarist heeft die dekking al gevonden

Op 29 oktober 1983 demonstreerden 550.000 deelnemers in Den Haag tegen de plaatsing van kruisraketten. Nadat twee jaar eerder al de grootste demonstratie ooit in Amsterdam had plaatsgevonden over hetzelfde thema. Een jaar later kreeg de actie een vervolg met een volkspetitionnement van het Komitee Kruisraketten Nee dat door 3,7 miljoen Nederlanders, een kwart van de bevolking, ondertekend werd.

Het waren andere tijden, er was geen oorlog in Europa en er was groot draagvlak onder de bevolking om kruisraketten te weren. Een minderheid was voorstander van plaatsing. Hadden de voorstanders van plaatsing een vooruitziende blik?

Een groot deel van de jongste miljoenennota draait om bezuinigingen op alles wat voor burgers belangrijk is in ruil voor veel extra budget voor defensie. Het kabinet werkt toe naar de NAVO-norm van 3,5 procent, waardoor de defensiebegroting in 2027 toeneemt met 3,4 miljard naar maar liefst 28,9 miljard euro.

De gedachte lijkt dat meer wapens er vanzelf toe leiden dat de Russen het niet in hun hoofd zullen halen om een NAVO-lidstaat aan te vallen. Afschrikking als strategie. Wie daar kritische vragen over stelt, wordt al snel naïef genoemd of zelfs een Poetin-versteher. Ook voor vertegenwoordigers van progressieve partijen die destijds de kruisrakettendemonstraties organiseerden lijkt ‘vrede met alle geweld’ het nieuwe leitmotiv. Onder het motto: wie vrede wil bereide zich voor op oorlog, moet de krijgsmacht de komende jaren fors worden uitgebreid en worden miljarden gepompt in extra tanks, pantserwagens, drones en munitie. Maar waarom zou een verdere wapenwedloop leiden tot minder dreiging en escalatie? Is bijdragen aan het doden van jonge mensen, het verwoesten van natuur, woningen en cultureel erfgoed, en het van huis en haard verjagen van mens en dier echt de enige weg naar vrede?

Een hedendaagse variant op de wet van Godwin is de reductio ad Putinum als wetmatigheid, het reduceren van elk argument voor vrede tot steun aan Poetin. Het is spijtig dat een pleidooi tot bezinning vaak wordt vertaald naar een geopolitieke keuze tot steun aan een agressor, waarin mensen die nu voor vrede pleiten radicaal anders zouden zijn dan de pleitbezorgers van destijds. Oproepen tot pacifisme of neutraliteit worden vertaald tot steun aan de vijand.

Oorlog dwingt ons tot een binaire logica. Er is een ‘wij’ (de rechtvaardigen) en een ‘zij’ (de agressor) en interne cohesie lijkt de enig toegestane overlevingsstrategie.

Een ‘rechtvaardige oorlog’ lijkt meer sympathie op te wekken, zelfs wanneer die maandelijks 50.000 slachtoffers vergt, dan een pleidooi voor vrede en ontwapening of in elk geval bezinning.

Natuurlijk moeten extra uitgaven voor defensie bespreekbaar zijn, maar laat dat ook gelden voor oproepen tot bezinning en diplomatie.

De oproep van De Nederlandsche Bank om de besteding van de op initiatief van Donald Trump gereserveerde extra defensiemiljarden kritisch te bekijken op meervoudige toepassing zouden we niet moeten negeren. Juist in het belang van de gewenste weerbaarheid. Geen tanks maar halfgeleiders en andere ontwikkelingen die ook hun nut kunnen hebben voor vreedzame toepassingen of versterking van de economie, bepleit de directie van DNB.

Laten we in elk geval stoppen met het verketteren van mensen die geen blinde steun wensen te geven aan overhaaste militarisering of vijanddenken. Kalmte kan ons redden.