De Hollandse nuchterheid heeft plaats gemaakt voor de Hollandse hysterie

Haagse winkeliers timmeren hun etalages dicht: een zenuwenoorlog dreigt Nederland in zijn greep te krijgen

Een aantal Haagse winkeliers zal de omzet van een hele zaterdag missen, terwijl het op de Spuistraat en omgeving net zo druk is als altijd om van de beroemde markt maar te zwijgen. Ze hebben hun deuren en etalages dichtgetimmerd uit vrees voor plunderaars. Die vrees is gebaseerd op de hysterische sfeer die momenteel in ons land heerst.

Al een paar dagen gaan er geruchten rond over berichten op de sociale media, waarin de GenZ wordt opgeroepen te nemen wat ze niet wordt gegund. Dat kan door een voorbeeld te nemen aan de tonelen van veertien dagen terug in Parijs. Wie op zoek gaat naar zulke oproepen, vindt vooral verwijzingen van ánderen naar die dreiging. GeenStijl bijvoorbeeld plaatst een tweet van de bekende rechtse amokmaker op X K.A.F.K.A. Ook hoort men dat het extreemrechtse tuig dat verleden jaar vernielingen aanrichtte in Den Haag, nu van plan is de winkeliers te komen “verdedigen”. In die kring denkt men immer dat de moslims na de moskee van vrijdag de messen al slijpen.

Allemaal onzin en flauwekul. Als je met zijn allen de MediaMarkt of Schaap & Citroen wil plunderen, moet je dat niet van tevoren op de sociale media aankondigen.

De Haagse winkeliers die dieven blijken van hun eigen portemonnee, zijn natuurlijk opgejut door “driehoeken” die zeggen de dreiging serieus nemen terwijl minister Heerma in het Journaal verklaart dat demonstreren mag maar plunderen niet. Ondertussen blijken schoolleidingen in het hele land ook nog met bevende hand brieven aan de ouders geschreven te hebben met het dringende advies thuis “in gesprek te gaan”. Het Journaal maakt er een serieus item van, niet om de achtergrond uit te diepen maar om het vuurtje nog eens aan te jagen met een duidende verslaggeefster die zegt dat niemand weet wat het allemaal vandaan kwam. Een uurtje eerder liet zelfs Carry, van wie je toch beter mag verwachten, zich meeslepen. Een jongerenwerker uitte in haar programma bezorgde geluiden, een Hagenees deed of Den Haag al belegerd werd. Uiteraard lieten kastelein en gasten van Café Kockelmann zich niet onbetuigd.

Deze zaak is tegelijkertijd heel erg om te lachen maar ook diep ernstig. Er is iets ernstig mis met een staat, een politie, een mediabestel en een zakenleven dat zich op deze manier van de kook laat brengen. De Hollandse nuchterheid heeft plaatsgemaakt voor Hollandse hysterie.

In 1930 schreef Jacques van Tol voor de grote ster van die dagen Louis Davids een hit: “Moeder is dansen”. Het schetst op briljante wijze de mentaliteit die hem later - tijdens de bezetting - tot een collaborateur met de nazi’s zou maken. Het geeft ook het gevoel van nu weer.

Twee strofen:

Duitsland heeft zijn republiek
Moeder is dansen
En zijn Hohenzollernkliek
Moeder is dansen
Europa door de Yank geplukt
Kalmpjes uit elkaar gerukt
Volk'renbond wordt doodgedrukt
Moeder is dansen

Werkloosheid en honger schrijnt
Moeder is dansen
Handels, industrie verkwijnt
Moeder is dansen
Russen en Chinezen gaan
Kalmpjes op Europa aan
Listig lacht reeds de Javaan
Moeder is dansen

Vader zorgt intussen voor de baby. Van Tol wist in een moeite door het schrikbeeld van de manosphere te schetsen over het leven dat de moderne man wacht.

Als je groot bent lieve jongen
Mag je ook eens mee
Als je 'n lange broek gaat vragen
Mag je moeders smoking vragen
Als je 'n knappe dokter wordt
Je zit in een congres
Dan zit mammie bij Paul Whiteman
Ondergaat de jazz

Wat ons nu overkomt, heeft te maken met de vele dreigingen om ons heen: oorlog in de Oekraïne en het Midden-Oosten, de wraak van moeder aarde door middel van een klimaatverandering, AI, die tegelijk een vloek en een zegen is, de Haagse onmacht waarvan dezer dagen weer zo’n treffend voorbeeld wordt gegeven. Het is niet gek dat mensen dan de angst om het hart slaat. Maar die richt zich niet op de werkelijke bedreigingen. We scheppen een nachtmerrie van plunderende jongeren in de meeste gevallen met een zekere achtergrond. We zoeken een vijand op wie we die angst kunnen projecteren. We timmeren de boel dicht. Alsof de boel daarmee beheersbaar wordt.

Wij maken een zenuwenoorlog mee. We laten ons op stang jagen. We geven blijk van een grote onvolwassenheid. Dat is pas reden tot zorg.

Zenuwenoorlog is net als Mama is Dansen iets uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Het is een prima term voor het heden. Besef wel: alleen kalmte kan je redden

Louis Davids, Moeder is dansen:

Als je toch bezig bent, zie dan hier Paul Whiteman aan het werk. Zijn orkestleden spelen de Rhapsody in Blue.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen net zo min als het opkomend schandaal van het UWV en de affaire rond het Groninger aardgas.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: ik ga naar Frankrijk, ik ga nooit meer terug.