
We leven allemaal in totaal verschillende werelden. Waar de een dagelijks de NPO-talkshows volgt en zich opwindt over de chaos in politiek Den Haag, zit een ander aan de buis gekluisterd voor Love Island VIPS - zoals Maarten Reijnders op dit opinieplatform schrijft.
Weer een ander kijkt vrijwel dagelijks Turkse soaps op YouTube. Ondertussen gaat het op onze socials helemaal los over een bizar fragment uit The Real Housewives of London (‘low budget vagina, Amanda’), door Jörgen Raymanns Tante Es met enige gêne vertaald naar ‘bijstandspoenie’. Tegelijkertijd raakten Nederlanders met een Afrikaanse achtergrond niet uitgepraat over een Ivoriaanse vrouw die voor tonnen aan grond in Abidjan verkocht aan goedgelovige Europese diaspora, totdat het hele kaartenhuis als pure fraude instortte. Anderen waren vorige maand laaiend over vermeend racisme in de Nederlandse versie van Love is Blind op Netflix, terwijl het publiek van Sterren.nl intussen maar één ding wil weten: wie wordt volgend jaar mei de nieuwe Topper?
Ieder van ons zit in zijn eigen bubbel: 18 miljoen Nederlanders die vaak volledig langs elkaar heen leven. Met als schokkend dieptepunt de Hitler-verering onder ‘gewone Nederlanders’ die Zembla deze week blootlegde. Zonder het te weten kan jouw buurman of de docent van je dochter zomaar een van die ‘Heil Hitler’-roepers zijn.
In een samenleving waarin iedereen op zijn eigen eiland leeft, is het bijna symbolisch dat Oranje met 5-0 onderuitgaat tegen Duitsland: de intrinsieke motivatie om voor ‘God en Vaderland’ te strijden, lijkt bij onze nationaal elftalvoetballers dan ook ver te zoeken.
De grote vraag is daarom: wat bíndt ons Nederlanders nog wél? Uit onderzoeken die mijn bureau door de jaren heen samen met Motivaction uitvoerde, bleek keer op keer dat onder Nederlanders met een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse, Curaçaose of Arubaanse achtergrond de buitenlandse identiteitsbeleving veel sterker is dan de Nederlandse. Dat betekent overigens niet dat zij zich afsluiten: hun culturele oriëntatie is juist vaak breder dan alleen gerelateerd aan de eigen herkomst. Maar een gedeeld, overkoepelend ‘wij-gevoel’ in Nederland? Dat wordt met de dag zeldzamer.
Via onze traditionele media leren we de gevarieerde leefwerelden in ons land niet kennen
Ik heb een tienerdochter van Nederlands-Ivoriaanse afkomst. Vorige maand ging ik met haar naar Le Sserafim in een uitverkochte Ziggo Dome; K-pop is namelijk háár wereld - en die van haar Marokkaanse, Poolse en Congolese vriendinnen. Toen ik haar deze week over de Grammy-nominaties vertelde, haalde ze haar schouders op. Maar de Aziatische MAMA Awards die dit weekend in het Japanse Osaka plaatsvinden, die vindt zij wél relevant.
Dat Beyoncé met haar honderdste nominatie een nieuw Grammy-record heeft verbroken en ook Raye flink in de prijzen valt, laat haar dus koud. En zij is zeker niet de enige. In werkelijkheid zijn de Grammy’s dan ook niet meer dan een lokaal feestje van de Amerikaanse muziekindustrie. Eén van de vele lokale music award shows in de wereld. Een feestje waarop Britse artiesten nog enigszins mee mogen doen, maar de rest van de wereld grotendeels wordt weggestopt in subcategorieën.
Voor een Amerikaanse vakprijs is daar op zichzelf niets mis mee. Maar laten we het dan ook benoemen voor wat het daadwerkelijk is: een lokaal feest van de Amerikaanse muziekindustrie, en dus níet de belangrijkste muziekprijzen ter wereld - en zolang niet iedereen zich zomaar kan aanmelden, kán dat laatste ook helemaal niet.
Allereerst maak je alleen kans op een Grammy Award als je muziek officieel is uitgebracht in de Verenigde Staten. Vóór het digitale tijdperk was dat een bijna onneembare horde voor de meeste niet-Amerikaanse artiesten: zonder Amerikaanse distributiepartner kon je simpelweg niet meedoen. Dankzij streamingdiensten als Spotify en Apple Music is die praktische barrière weliswaar verdwenen, maar daarmee ben je er nog niet. Zo is een onafhankelijke artiest zonder Amerikaans label of lidmaatschap afhankelijk van een lid van de Recording Academy; want alleen leden kunnen een inzending voor jou doen. Mocht je deze hindernis hebben overwonnen dan volgt er een nóg hogere drempel. Want het zijn uitsluitend de stemgerechtigde leden die bepalen wie er daadwerkelijk genomineerd wordt. En die stemgerechtigde leden behoren grotendeels tot de incrowd van de Amerikaanse muziekindustrie.
Het is dan ook niet onlogisch dat talloze topartiesten en labels er de afgelopen jaren bewust voor kozen om de Grammy’s links te laten liggen. De kritiek richt zich onder meer op het gebrek aan transparantie, de commercialisering en de neiging om muziek in hokjes te plaatsen op basis van afkomst of regio. Zo weigerde Drake regelmatig muziek in te zenden uit onvrede over de geloofwaardigheid van de Academy en de manier waarop zwarte artiesten worden vertegenwoordigd. Ook The Weeknd boycotte de prijzen jarenlang.
Dit jaar komt het verzet vooral uit de K-popwereld. Zo meldde BTS het comebackalbum Arirang bewust niet aan, uit protest tegen de nieuwe categorie ‘Best Asian Pop Music Performance’. Volgens de groep hoort muziek niet op basis van taal of regio te worden weggestopt. Dat protest weegt zwaar: Arirang was in 2026 met zo’n 5,5 miljard streams het meest gestreamde album ter wereld. Ook Stray Kids weigerde om dezelfde reden in te zenden, en de vier grootste Koreaanse muzieklabels (HYBE, SM, JYP en YG) hielden al hun artiesten weg bij de nieuwe Aziatische categorie. Eerder uitten Afrikaanse artiesten al soortgelijke kritiek op wat ook zij de ‘gettoïsering’ van Afrikaanse en niet-Engelstalige popmuziek noemen.
Toch blijft het merkwaardig dat mensen zich daar überhaupt zo druk om maken. Want waarom hechten media en musici in talloze landen toch zoveel waarde aan een lokale Amerikaanse vakprijs? En waarom maken onze eigen Nederlandse media de Grammy’s stelselmatig groter en relevanter dan ze in werkelijkheid zijn?
Ons wereldbeeld mag wel wat groter
Als het in onze media niet over de lokale Nederlandse politiek en cultuur gaat, dan stellen we de lens het vaakst scherp op Amerika. De aandacht voor de Grammy’s, Oscars, Emmy’s en Golden Globes is dan ook buitenproportioneel. Ook gaat er geen week voorbij zonder dat er in Eva of een van de andere talkshows naar een Amerikaanse invalshoek wordt gezocht; of het nu politiek, cultuur, sport of journalistiek betreft - maar of die eenzijdige focus Eva daadwerkelijk een miljoen kijkers oplevert, durf ik te betwijfelen.
We weten immers dat het Nationaal Media Onderzoek (NMO) niet representatief is voor de pakweg 6,5 miljoen Nederlanders met een biculturele achtergrond van de eerste, tweede of derde generatie. De gepubliceerde kijkcijfers zeggen daardoor weinig over het daadwerkelijke kijkgedrag in steden als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Het is daarom een gemiste kans dat er nog te vaak blind op deze cijfers wordt gevaren. Redacties zien hierdoor te weinig noodzaak om hun overwegend witte perspectief te verbreden naar een veelzijdiger beeld van de samenleving.
Het is dan ook geen toeval dat veel van de ruim twee miljoen illegale IPTV-kastjes in de meest multiculturele wijken van Nederland staan. De oorzaak ligt niet alleen bij het prijskaartje van traditionele providers als Ziggo, KPN en Delta; de illegale kastjes bieden simpelweg een blik op de wereld die in het reguliere Nederlandse aanbod ontbreekt.
Doordat veel redacties binnen onze mainstream media nauwelijks zicht hebben op de interesses en leefwerelden van miljoenen landgenoten, werken zij ongewild mee aan de steeds verdere segregering van onze samenleving. En die kloof is riskanter dan we denken. Want wanneer redacties zich onvoldoende verdiepen in de perspectieven van grote groepen Nederlanders, ontstaat er een vacuüm. In dat vacuüm krijgen karikaturen en ongefundeerde claims vrij spel, simpelweg omdat de mensen aan tafel de groepen waarover wordt gesproken zelf niet kennen.
Het gevolg is dat opiniemakers en politici in talkshows regelmatig feitelijke onjuistheden of eenzijdige frames kunnen verspreiden, zonder dat daar aan tafel een stevig, geïnformeerd weerwoord tegenover staat; de Mona Keijzers van onze wereld zijn nu eenmaal graag geziene gasten aan de praattafels in Hilversum en Amsterdam.
Zolang de Nederlandse media hun beperkte scope niet loslaten en onvolledige kijkcijfers leidend laten zijn voor hun redactionele keuzes, vervreemden zij zich steeds verder van een samenleving die zij geacht worden te vertegenwoordigen. Een gezonde democratie vraagt om redacties die de volledige breedte van het land kennen.
Pas als redacties bereid zijn buiten hun eigen bubbel te treden, wordt ons wereldbeeld groter - en de publieke discussie een stuk eerlijker.