Joop

Cursus voor politici: ‘Hoe kom ik tot gedragsverandering – maar nu écht’

  •  
11-11-2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
doelenbereiken

© cc-illustratie: mohamed_hassan

Onze leiders zijn ten prooi gevallen aan typisch menselijke gebreken bij het uitvoeren van hun plannen: uitstellen, vaag houden – het bekende verschil tussen woord en daad. Op dit niveau hebben die gebreken grootschalige en vaak onomkeerbare gevolgen.
Politici zijn mensen, met typisch menselijke gebreken. We kennen bijna allemaal wel de neiging om lastige taken uit te stellen, te sjoemelen met onze goede voornemens, toekomstige ontwikkelingen te optimistisch in te schatten zodat we het nog best ‘even kunnen aankijken’. Veel psychologisch onderzoek (ik schreef er een heel boek over ) laat zien hoe we onszelf voor de gek houden – met als gevolg dat we vaak onze eigen waarden en idealen verloochenen. We wíllen het heus wel, maar het komt nu even niet zo goed uit. Stoppen met roken of drinken, gezonder eten, meer bewegen, opruimen, het roer omgooien, meer tijd voor onszelf maken, beter voor onszelf opkomen: het voelt altijd alsof het later makkelijker zal gaan.
Wees lief voor je toekomstige zelf Dat is een illusie: het ongemak voelt lichter domweg doordat het verder weg in de tijd ligt. Ons toekomstige zelf zal dezelfde behoeftes hebben die we nu hebben, dezelfde angsten en dezelfde weerstand om gewoontes op te geven waaraan we gehecht zijn. Ons toekomstige zelf zal ook niet meer tijd hebben voor alles wat nu niet goed uitkomt, of in betere conditie zijn om ongemak te verdragen. Integendeel, de hoeveelheid beschikbare tijd en onze conditie worden alleen maar minder, zeker zolang we schadelijke gewoontes continueren. Mijn advies is dan ook: wees lief voor je toekomstige zelf, doe het nu.
Hetzelfde geldt voor ons als soort en als samenleving. Natuurlijk willen we ook lief zijn voor onze kinderen en kleinkinderen. We kunnen ervan uitgaan dat zij dezelfde behoeftes zullen hebben als wij, en dezelfde tegenzin om hun comfort op te geven. Maar als gevolg van onze labbekakkerige houding ziet het ernaar uit dat zij het aanzienlijk moeilijker zullen krijgen. Ze zullen meer te maken krijgen met natuurrampen, droogte, hitte, overstromingen, mogelijk zelfs voedselschaarste en de noodzaak om te emigreren. Ze zullen harder moeten vechten tegen klimaatopwarming, vervuiling en uitputting van de aarde, want de schade wordt alleen maar groter.
Morgen doe ik weer aan de lijn Als samenleving gedragen we ons net als iemand die wil afvallen maar voorlopig nog even het calorierijke dieet continueert en dikker wordt, met als gevolg later afvallen een veel grotere opgave wordt. Onze CO2-uitstoot is nog nooit zo groot geweest als sinds we de effecten ervan kennen. We zijn doorgegaan met bossen kappen, broeikasgassen en stikstof uitstoten, plastic produceren, wetend wat de gevolgen zijn. Later zou het vast makkelijker zijn om het op te lossen, met ‘nieuwe technologie’. Er werden wel plannen gemaakt en doelen gesteld, maar die lagen ver weg. De stikstofcrisis ontstond doordat ‘maatregelen’ overoptimistisch vooruitliepen op toekomstige vermindering van de uitstoot. Ging het over de klimaatdoelen van Parijs, dan zei Rutte: we hebben nog alle tijd. In Glasgow was zijn eerste reactie op het plan te stoppen met fossiele investeringen: Dat is meer iets voor het volgende kabinet.
Het is pregnant dat hij de woorden ‘action’ en ‘implementation’ in de mond nam, want daar heeft hij wél gelijk in: psychologisch onderzoek laat zien dat mensen aanzienlijk vaker tot uitvoering van hun plannen komen wanneer ze een zogenoemde implementatie-intentie maken, een plan van aanpak waarin staat gespecificeerd wat ze precies gaan doen, wanneer, waar, hoe, met wie. Het voornemen ‘minder eten’ is bijvoorbeeld veel te vaag, net als het doel ‘over een jaar 20 kg minder wegen’. Op het moment dat je het besluit voelt het wel goed, maar bij de uitvoering biedt het heel veel uitwegen en geen enkel houvast (‘Morgen doe ik weer aan de lijn’). De kans op succes is veel groter met een specifiek plan over wat je wel en niet eet en wat je doet in moeilijke situaties, bijvoorbeeld als je aan verleiding blootstaat of als je even bent vergeten waarom je dit ook alweer wilde.
Action action action =  bla bla bla Hetzelfde geldt voor de klimaatplannen van onze regeringsleiders. De doelen van Parijs waren te vaag en vrijblijvend. Dat beseffen ze nu, en hopelijk gebeurt dat niet weer in Glasgow. Maar helemaal gerust ben ik er niet op. Zo werd nu afgesproken om in 2030 te stoppen met bossen kappen. Anders gezegd, tot 2030 gaan we ermee door, 27 voetbalvelden per minuut. Hoeveel is er dan nog over? Geen bindende regelgeving, geen plan om nu al te beginnen met afbouwen. Er is enkel een doel gesteld, de daadwerkelijke uitvoering is uitbesteed aan toekomstige regeringen. Ons ‘toekomstige zelf’. Op die manier zijn de woorden ‘action action action’ alleen maar woorden: bla bla bla.
Of mensen doelen bereiken hangt niet af van hoe gemotiveerd ze zijn, met hoeveel overtuiging ze hun doel formuleren of hoe hoog ze de lat leggen; het hangt er primair vanaf of ze de weg ernaartoe goed in kaart brengen, met specifieke actieplannen, met alle hobbels en valkuilen die ze tegen kunnen komen en als-dan-plannen voor hoe ze reageren wanneer dat gebeurt. De kunst is dus niet om, zoals Rutte zegt, de ambities groter te maken. Dat heet ‘positief denken’ of ‘focussen op je doel’ en daarvan is uit onderzoek gebleken dat het mensen niet dichterbij hun doel brengt. De kunst is om de ambities concreter in te vullen, zodanig dat zittende regeringen er direct mee aan de slag kunnen; weten wat ze morgen, volgende week, volgende maand en volgend jaar precies moeten doen en hoe; een plan van uitvoering hebben, een plan voor worst-case scenario’s en een plan B voor als plan A mislukt. Dat is het simpele geheim van doelen omzetten in daden, zowel voor individuele mensen als voor de wereld.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (13)

agnar123
agnar12319 nov. 2021 - 13:13

Allereerst: Er is een groot verschil tussen leiders en managers. We worden al sinds 1999 bestuurd door managers. Zij leiden niet, maar volgen de adviezen van hun campagne-strategen, die zich laten leiden door de opiniepeilingen. Zo worden we geleid door de weg van de minste weerstand. Lubbers en Thatcher waren echte leiders, die dwars door alle weerstanden noodzakelijke veranderingen doorvoerden. Wat Nederland nodig lijkt te hebben, is iemand die gewoon dwars door alle weerstand breekt en veranderingen doorvoert. Daarvoor moet je niet bij Rutte of Hoekstra zijn. Ook niet bij de andere bekende figuren. Een potentiele leider wordt vermoedelijk snel afgevoerd door de partijkaders, want zo iemand is 'een ongeleid projectiel', iemand die 'niet sensibel is', iemand die eigenwijs is en zich niets aantrekt van opiniepeilingen, campagne-strategen en soortgelijke zakkenvullers. Ten tweede: Stel dat er een leider opstaat. Gaan we daar dan op stemmen? Geven we zo iemand voldoende steun? Of gaan we massaal achter hem/haar staan, dicht bij de uitgang, klaar om weg te rennen? LOL. Ten derde: Gedragsverandering is lastig. Eind jaren '90 ben ik begonnen met trance-formatie. Een soort alfa-training, waarbij je in ontspannen toestand kijkt naar je gedrag en je voorstelt, dat je je anders gaat gedragen. Het werkt als je volhoudt en er veel aandacht en tijd aan geeft. Het lijkt een beetje op body-building, maar dan voor de geest. Mind-building zou je kunnen zeggen. Als je eens in de week een uurtje in de sportschool rondhangt, heeft dat een goede invloed. Als je een lichaam wilt als Schwarzenegger 'hoef je alleen maar zes dagen per week zes uur in de sportschool te trainen'. Als je je geest en je onbewuste gedrag grondig wilt veranderen, 'hoef je alleen maar' twee uur per dag te trance-formeren of te mediteren. Dat is alles. Heel simpel. Maar ik ken geen enkele politicus die dat maar zou willen overwegen. En de mensen die wel bewust aan hun geestelijke ontwikkeling werken, houden het geen dag vol tussen 'de Haagse Hooligans'. Conclusie: Als we willen dat het gedrag van de politici verandert, dienen we de kinderen beter op te voeden. Dan hebben we over 40 jaar misschien andere politici. Aangenomen dat Nederland dan nog bestaat. Het zou me niet verbazen als de Randstad in 2060 een deel is van de Noordzee en dat Oost Nederland dan een Duitse deelstaat is.

Effie2
Effie212 nov. 2021 - 15:36

We lijken vast te zitten in wat we denken en geloven, en handelen daardoor meestentijds mechanisch. Als automaten. Met door herhaling ingeprente automatismen. Veranderen van gedrag of inzicht kost ons doorgaan moeite. En dan zijn er nog onze motieven, die niet zelden het eigenbelang dienen. Egoïsme lijkt een erfenis uit het dierenrijk, om als soort te kunnen overleven. Wie voor menselijkheid kiest, kiest voor het algemeen belang en het behoud van het natuurlijke evenwicht op onze planeet. Die mooie taak zou in mijn beleving het uitgangspunt moeten zijn voor de werkwijze van het nieuwe kabinet.

dezeeuwgerard
dezeeuwgerard11 nov. 2021 - 16:20

Niets menselijks is ons vreemd Roos. Ook politici niet. Mensen willen niet achteruit gaan in hun manier van leven als er niet een concrete aanleiding is om dat te gaan doen (bij Covd was er een directe en begrijpelijke dreiging, daar waren mensen wel bereid maatregelen te accepteren). Iets inleveren is naar en vervelend als er niet iets beters voor in de plaats komt. Dan gaan mensen naar argumenten zoeken om verandering te vermijden. Die argumenten krijgen ze ook volop aangereikt. Dat China en India door mogen gaan met kolencentrales en fossiel omdat ze "achterlopen" in CO2 uitstoot met het westen, evenals de minder ontwikkelde landen is niet uit te leggen in relatie tot het feit dat dat al onze inspanningen qua CO2 vermindering teniet doet. Dat wij biomassa , ofwel bossen opstoken, als groen en CO2 neutraal zien is ook koren op de molen van degene die niets willen doen. Om het over kernenergie als transitie energie maar niet te hebben. Kan Jan Rotmans nog zoveel boeken schrijven...

2 Reacties
Zandb
Zandb13 nov. 2021 - 8:09

Gerard U komt er wel. Waarom zou je ook rekening houden met anderen, als er geen concrete aanleiding toe zou zijn. Waarom zou je inleveren, als anderen dat niet doen? Waarom ook zou jij het nog beter moeten doen, als anderen het al veel slechter doen? Allemaal vragen uit de les: "Hoe ontloop ik mijn verantwoordelijkheid". Zouden mensen die denken dat 'iets' waarvan ze denken dat het geen zin heeft, toch handelen alsof het zin heeft, dan zou het resultaat verrassend zijn.

dezeeuwgerard
dezeeuwgerard14 nov. 2021 - 13:25

Beste Zand, Verantwoordelijkheid nemen voor iets doen mensen als het werkelijk zinvol is en bijdraagt aan in dit geval verminderen van CO2. De huidige afspraken en maatregelen doen dat op geen enkele wijze en zijn dus zinloos. Dat is, als je bereid bent goed te lezen wat ik schrijf, wat ik bedoel. Lees mijn bijdrage nog eens en kom dan met commentaar op wat ik stel. daar ben ik echt benieuwd naar ipv uitsluitend een mening.

dirk den boer
dirk den boer11 nov. 2021 - 15:56

Tot 2030 mogen we doorgaan met kappen van bos, dan is alles op in Brazillie en Maleisie en Borneo, behalve misschien de moerasbossen. De Siberische taiga staat dan nog wel overeind, althas, de afgerande stompjes. .In NL hebben we dan inmiddels weer 10.ooo ha extra aangeplant, en in de omringende beschaafde landen doen ze mee. Maar als het om het geheel gaat? Treurig, treurig, treurig.......

3 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe12 nov. 2021 - 9:48

De Taiga spreekt mensen nog minder aan dan de Amazone of Borneo. Van de volkeren die daar leven weten ook allleen specialisten iets af.

dirk den boer
dirk den boer12 nov. 2021 - 10:27

Het meisje Anastasia van Vladimir Megre kebben we natuurlijk allemaal maar al te goed. De zoemende ceders (rinkelende dennen geworden onlangs) waren haar natuurlijke en enige habitat, in de stad voelde het meisje zich niet thuis.

DanielleDefoe
DanielleDefoe12 nov. 2021 - 14:37

Waren dat niet gewoon Russische hippies? Ik dacht eerder aan de Nenets en ander "urfolk" in Noord-Siberië.

Markzelluf
Markzelluf11 nov. 2021 - 15:04

In eerste instantie dacht ik dat Vonk gelijk had: er moeten concretere doelen komen voor de korte termijn om bijvoorbeeld duurzamer te worden. Maar als je er over nadenkt, is dat toch niet de taak van politici. Sowieso is dat al een heel brede groep en waar hebben we het precies over? Ministers, Kamerleden, wethouders, gemeenteraadsleden? Een wetenschapper definieert, anders heeft het geen zin iets te beweren. Laten we aannemen dat ze ministers bedoelt. Met enkele operationele maatregelen brengen we de klimaatproblemen (etc.!!!) niet terug; er is een strategie nodig met concrete, meetbare doelen. Die lijken er steeds meer te komen. Denk: vanaf 2040 moeten alle vrachtauto's elektrisch zijn. Je kunt je afvragen of dat niet eerder kan of dat je al bepaalt dat dit in 2030 al 75% moet zijn, maar dat lijkt de boodschap niet te zijn van Vonk. Zij wil dat er ook concreet invulling aan wordt gegeven wat er morgen, volgende week en volgende maand gebeurt. Vinden we echt dat dit een taak is van een minister? Mij lijkt het veel logischer dat een bedrijf als DAF nu aan de slag gaat in de wetenschap dat ze vanaf 2040 niks meer verkopen als ze niet veranderen. Dus die gaan nu plannen maken, waarbij ze hopelijk aangeven wat ze morgen, volgende week en volgende maand willen bereiken. Als ze menselijk zijn, lukt ze dat niet, volgens de psychologie, begrijp ik van Vonk. Maar gelukkig heeft zij er een boek over geschreven om in die lacune te voorzien.

1 Reactie
Me, myself and I2
Me, myself and I211 nov. 2021 - 20:00

Probleem is dat het bedrijfsleven te veel invloed op de politiek heeft. De politiek dient de bevolking te dienen en dus ook te beschermen. Het bedrijfsleven is flexibel genoeg om daaraan te voldoen. Kijk hoe, relatief, kort het duurde voor alle automerken om met elektrische auto's te komen, nadat Tesla, tegen alle verwachtingen in, steeds populairder werd. De politiek kan gewoon zeggen: over 5 jaar mogen er geen benzine en dieselauto's meer verkocht worden in ons land. Of we voeren vanaf volgende week een suikertaks in. Of vanaf 2022 mogen er geen sigaretten meer verkocht worden. Als politici de keus zouden maken dat ze voor mensen werken en niet voor instituten als bedrijven, dan worden dit soort keuzes steeds eenvoudiger. En ja, het bedrijfsleven zal wel mopperen, maar daar hoef je als politicus niet naar te luisteren.

adriek
adriek11 nov. 2021 - 14:54

Heel vroeger, toen ik nog jong was, luidde het gezegde 'regeren is vooruitzien'. Sommige politici deden dat zelfs. Die dachten lang na, namen een besluit waarvan ze overtuigd waren dat het goed was voor de mensen in hun land, en lieten hun besluiten uitvoeren. Heden ten dagen geldt: regeren is vooral reageren. Reageren op problemen, het publiek de mond laten snoeren door de afdeling marketing en communicatie en zo nu en dan wat wetjes in laten typen in de hoop dat de kiezer weer een paar maanden stil zal zijn. Met name Rutte heeft nu het probleem dat hij al zolang regeert dat hij zijn voorganger niet de schuld kan geven; dat is hij namelijk zelf. Gelukkig heeft hij een solide aanhang die bij elk probleem trouw blijft roeptoeteren dat het allemaal (nog steeds) de schuld van links is.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland11 nov. 2021 - 13:34

Wat maakt een mens een mens? En voldoen politici wel aan die criteria? Termen als Humaan of Menswaardig, Mensenrechten etc zijn hen totaal vreemd. Uit onderzoek is ook gebleken dan een onverantwoord hoog percentage van hen psychopaten zijn. Ik denk dat het komt omdat de politiek zich op een danige manier geëvolueerd heeft dat alleen de allervreselijkste types voor dat werk in aanmerking komen. Dat hoeft trouwens niet de startpositie te zijn . Maar de idealist met goede ideeën moet zich of aanpassen en zichzelf daarmee ontmenselijken of hij wordt aan de zijlijn gezet. Vergeet ook niet dat ze niet de baas zijn - dat zijn de grote bedrijven en in ons geval de VS waarvan wij een vazalstaat zijn. In Robin Hood zijn zij geen Prins John maar de Sheriff of Nothingham . Ik zou daarom maar hopen op een vreedzame revolutie want deze mensen kunnen alleen maar kwaad doen . En dat is zonder uitzondering .