Bevroren touwtjes uit de brievenbussen

Het is een winterse ochtend in Den Haag. In de rust van de sneeuw trekken mensen hun parka’s en sjaals dichter tegen hun lichamen aan. Journalisten wachten in de kou op de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord.

Een paar dagen later maant de voorzittershamer de zaal tot stilte in de Tweede Kamer. In het centrum van de macht staat hij daar voor het eerst, om de regeringsverklaring af te leggen: de nieuwe minister-president.

Hij ademt even in en verwijst dan naar de ‘touwtjes uit de brievenbussen’-toespraak van Jan Terlouw. Terlouw sprak toen de jongeren in het publiek toe met de woorden: ‘Ik heb een prachtig leven gehad, ik wil dat jullie dat ook hebben.’ Voor Rob Jetten behelst politiek diezelfde hoopvolle belofte: dat kinderen het beter kunnen krijgen dan hun ouders.

Maar met welke politieke keuzes krijgen nieuwe generaties precies een beter leven? Hoe laat het nieuwe kabinet zijn touwtjes uit de brievenbussen hangen? Vergat Jetten niet een belangrijk deel van de toespraak van Terlouw?

Als kinderen het beter moeten krijgen dan hun ouders, dan begint die belofte immers niet bij verkiezingen, maar bij hun eerste dagen op aarde. Op 11 december 2025 kopte de NOS: ‘Niet meer overal in Nederland gegarandeerd kraamzorg’.

In de eerste duizend dagen van een kind wordt de wieg gebouwd. Dit kabinet spijkert die wieg vast en bedekt haar met een deken van bezuinigingen. De marktwerking in de zorg treft de meest kwetsbaren al bij hun geboorte, juist in sociaaleconomische achterstandswijken.

In het coalitieakkoord staat: ‘We streven naar de gezondste generatie ooit.’ Maar niet elke moeder en elk kind krijgt een veilige en gezonde start wanneer zorg wordt afgerekend in minuten. In steeds meer wijken verdwijnt de kraamzorg, terwijl juist daar de behoefte het grootst is. Zo worden buurten waar de ondersteuning het hardst nodig is als eerste gemeden, terwijl ieder kind recht zou moeten hebben op minimaal 24 en maximaal 49 uur kraamzorg. Hoe zorgt dat voor de gezondste generatie ooit?

Een dag later is het de tweede dag van de regeringsverklaring. Jan Paternotte van D66 staat klaar om het coalitieakkoord te verdedigen. Hij straalt van oor tot oor en roept dat iedereen morgen taart krijgt: de leden van de Tweede Kamer, de ministers in vak K en alle medewerkers van de Kamer, want Jan is jarig. Met een glimlach zegt hij dat het 17 graden is. De zon schijnt en de terrassen zitten vol.

Wilders beloofde dat de zon weer over Nederland zal schijnen. Met de plannen van Jetten I zal de zon opnieuw over Nederland schijnen. Geen volle glazen bier, sierlijke cocktails of taart, maar mislukte borstvoedingen en kinderen van wie soms de temperatuur en het gewicht niet eens worden gemeten.

Is dit niet waar Jan Terlouw voor waarschuwde: dat er geen touwtjes meer uit de brievenbussen hangen? Vertrouwen ontstaat niet door een goede sfeer onderling, goede bedoelingen of een ploeg die er zin in heeft. Het gaat niet om speeches waarin Jan Terlouw uit de geschiedenisboeken wordt gehaald, of om stapels doorgerekende plannen.

Een goed leven bestaat niet uit zonnige terrassen, maar uit een verzorgingsstaat die haar kinderen beschermt tegen de sneeuw. Zolang in sommige wijken de sneeuw nog niet is gesmolten, blijft de vraag hangen: voor wie schijnt de zon eigenlijk?

Misschien hangen de touwtjes nog wel uit sommige brievenbussen. Maar als de eerste 1000 dagen van een kind nog worden bepaald door de wijk waarin het wordt geboren, blijven voor sommigen de brievenbussen voorgoed dicht. Wat blijft er over van de hoopvolle belofte de gezondste generatie ooit, als kinderen niet eens naar het touwtje kunnen reiken? Laat die kinderen alsjeblieft niet in de kou liggen.