
Half september stemmen de leden van PRO over aansluiting bij de Europese Sociaaldemocraten (PES) of de Europese Groenen (EGP). Dat referendum is van begin af aan al geen toonbeeld van ledendemocratie: het werd kort voor de zomer aangekondigd en vindt kort na de zomer plaats, waardoor er amper ruimte is voor debat. Ook is er nog weinig informatie bij de PRO-leden terechtgekomen over deze toch fundamentele keuze. Maar het kan nog veel erger: namelijk als het partijbestuur een stemadvies geeft voor de PES of de EGP.
De adviescommissie die het referendum moet voorbereiden bestaat uit twee mensen, nadat voor de zomer (en voordat het referendum werd aangekondigd) de twee andere leden van de commissie ermee waren gestopt. Maar een commissie van twee is te klein om een advies te geven over zo’n fundamentele vraag als de Europese toekomst van PRO. Daarvoor zou die commissie echt breder van samenstelling moeten zijn. Zeker nu er vragen zijn over de onafhankelijkheid van een van de twee commissieleden, aangezien ze eerder dit jaar een interne brief van PvdA-prominenten ondertekende dat PES de enige ‘heldere keuze’ zou zijn.
Wat de commissie wel kan doen zonder het proces te beschadigen: een onbevooroordeelde opsomming van de voordelen en nadelen van PES en de EGP, gedragen door feiten en cijfers. Welke partij is progressiever, welke machtiger, en welke partij staat het dichtst bij de idealen van PRO? Wat betekent de ene familie voor onze Europarlementariërs, wat de andere? Wat kan de keuze voor de een of de ander betekenen voor PRO in Nederland? Daar hebben leden wat aan.
Een advies van een commissie van twee voor de één of de andere kant zou al erg genoeg zijn. Nog erger zou het zijn als het partijbestuur zo’n advies ook nog zou overnemen.
PRO claimt de ledendemocratie hoog in het vaandel te hebben staan. Die claim wordt nu getest. Een partij die haar leden om hun visie op Europa vraagt, moet dat oordeel ook volledig vrij laten. Want het is al lastig genoeg om te verkroppen dat de partij haar Groene óf Rode familie in Europa loslaat. Als het partijbestuur zelf daar ook nog stelling in neemt – door een stemadvies uit te dragen – dan is het niet alleen lastig te verkroppen, maar dreigt het de partij te verscheuren.