Bakken belastinggeld over de balk gesmeten bij inefficiënte uitkoop veeboeren

De opkoopregelingen voor veehouderijen zijn uiterst inefficiënt en kostbaar geweest. Omdat de regelingen werkten op basis van vrijwilligheid, lukte het maar matig om de bedrijven die voor de grootste stikstofschade zorgen, uit te kopen. Dat blijkt uit een inventarisatie van NRC, Follow The Money en Omroep Gelderland. Er werd 1,5 miljard euro meer uitgegeven dan nodig, hebben de drie media berekend.

NRC schrijft:

“De opbrengst van de uitkoopregeling valt tegen omdat er binnen de 3.000 piekbelasters grote verschillen zijn in hun natuurbelasting. Verreweg de meeste stikstofreductie is te halen bij een relatief kleine groep veehouderijen. Met het uitkopen van een kleine kopgroep van de 130 grootste piekbelasters was hetzelfde resultaat behaald als het ministerie nu boekt met een grotere groep van ruim zevenhonderd bedrijven: ruim 33 ‘mol’ (14 gram) stikstof per hectare natuur per jaar. De kosten van dit optimale scenario zijn veel lager – ruim 325 miljoen, blijkt uit dit onderzoek.”

De opbrengsten van de opkoopregeling lopen zeer uiteen. In het ene geval betaalde de overheid slechts 60 cent per gereduceerde gram stikstof, in een ander geval bijna 200 euro.

Opeenvolgende kabinetten kozen voor vrijwillige uitkoop. Het onteigenen van de piekbelasters durfden de kabinetten niet aan. “Het was niet doeltreffend, maar hopen op het beste”, verklaart hoogleraar Onteigeningsrecht Jacques Sluysmans tegenover NRC.

Als gevolg van het labbekakkerige rechtse beleid zit Nederland nog altijd op het stikstofslot en holt de natuur verder achteruit. Elk jaar dat een rechtse regering talmt met het oplossen van de stikstofcrisis leidt tot 15 miljard euro aan welvaartsverlies, bleek vorig jaar uit onderzoek.