ANVR speelt blufpoker met dreigende bodemprocedure

Op 27 maart trok de ANVR stevig van leer. Op de eigen website kondigde de reisbrancheorganisatie een bodemprocedure aan tegen de gemeente Den Haag vanwege het Haagse verbod op fossiele reclame. De boodschap was helder: de strijd was nog lang niet voorbij.

Vier maanden later weet de ANVR niet zeker meer of een bodemprocedure de juiste route is. Dit liet ANVR-directeur Frank Radstake weten aan Reisbizz.nl.

Haagse wereldprimeur
De aarzeling is opmerkelijk voor een organisatie met principiële bezwaren tegen het verbieden van fossiele reclame door lokale overheden. Het Haagse reclameverbod werd ingevoerd door de vorige gemeenteraad en werd beschouwd als een wereldprimeur. Veel lokale overheden hebben het voorbeeld van de gemeente Den Haag gevolgd, zeker nadat een kort geding van de ANVR tegen de gemeente Den Haag meer juridische zekerheid bood: de rechter oordeelde dat het verbod volledig rechtmatig is.

Maar dat het verbod rechtmatig is, maakt het niet bij iedereen populair. In de tussentijd won Richard de Mos met Hart voor Den Haag de verkiezingen. Deze week werd bekend dat het nieuwe college het verbod op fossiele reclame weer wil afschaffen.

Steunpetitie voor de ANVR
Dat komt niet als een verrassing. Direct na invoering viel Richard de Mos met Hart voor Den Haag het reclameverbod al snoeihard aan met de petitie ‘Naar Kos met De Mos’. In deze campagne, een steunpetitie voor de ANVR, ging Richard de Mos tekeer tegen het in zijn ogen ‘onzinnige’ en ‘onrechtmatige’ reclameverbod. Behalve met inhoudelijke argumenten lokte Richard de Mos ook mensen naar zijn petitie door gratis vliegtickets te verloten onder ondertekenaars van de petitie.

De campagne was vermomd als een spontane grassroots-campagne van Hart voor Den Haag tegen de doorgeslagen betutteling en voor de reisbranche. Maar natuurlijk bleek na verloting dat deze petitie gesponsord was door TUI. Toevallig is TUI-topman Arjan Kers ook voorzitter van de ANVR. Bij Hart voor Den Haag noemt men dat: ombudspolitiek. Ik noem het: cliëntelisme en netwerkcorruptie.

Getreuzel door de ANVR
Toch verklaart de overwinning van De Mos in de gemeente Den Haag niet volledig het getreuzel van ANVR.  Bij het aankondigen van de bodemprocedure in maart stelde ANVR-directeur Frank Radstake nog:

“Mogelijk zal de nieuwe politieke verhouding in Den Haag na de recente gemeenteraadsverkiezingen tot andere keuzes leiden in Den Haag, maar daar willen we niet op wachten”

Uiteindelijk heeft de ANVR dus toch gewacht. Dat roept een eenvoudige vraag op. Als de ANVR een juridisch sterke zaak heeft, waarom is die bodemprocedure nog niet gestart?

Het voor de hand liggende antwoord is: de ANVR heeft helemaal geen sterke zaak. Ik heb de ANVR zelf ook om een reactie gevraagd en ik kreeg ANVR-directeur Frank Radstake aan de telefoon. Radstake zelf zegt zijn volgende juridische stap zorgvuldig te willen zetten. Of het persbericht in maart dan niet wat voorbarig was, wilde ik weten. En op grond waarvan een bodemprocedure dan wel succesvol kan zijn. Maar volgens Radstake was ik geen journalist en maakte ik oneigenlijk gebruik van de perslijn (pers@anvr.nl).

De uitkomst van het eerdere kort geding biedt voor ANVR en de voegende partijen TUI, Prijsvrij en D-Reizen weinig aanknopingspunten. Op geen enkel punt toonde de rechter zich ontvankelijk voor de argumenten van de ANVR. Er is geen principiële of juridische reden waarom een lokale overheid geen reclameverbod zou mogen invoeren als onderdeel van het eigen (klimaat)beleid.

Blufpoker
Een partij die werkelijk overtuigd is van haar juridische gelijk, die publiekelijk aankondigt de strijd voort te zetten en die de maatregel als onrechtmatig beschouwt, heeft doorgaans weinig reden om maandenlang te blijven "onderzoeken" of procederen wel verstandig is.

Dat maakt de hele gang van zaken verdacht. Het begint steeds meer te lijken op een zorgvuldig geregisseerd potje blufpoker.

De waarde van een aangekondigde bodemprocedure zit niet uitsluitend in de procedure zelf. Soms zit de waarde juist in de dreiging ervan. Een aangekondigde rechtszaak kan onzekerheid creëren. Ambtenaren, bestuurders en gemeenteraadsleden gaan zich afvragen of zij juridisch kwetsbaar zijn. Andere gemeenten die overwegen een verbod op fossiele reclame in te voeren, kijken mee. Niemand zit te wachten op dure juridische procedures.

Ondermijnen van politiek en bestuurlijk draagvlak
En precies daar schuilt de politieke functie van een dreigende bodemprocedure die maar niet van start gaat. Als de ANVR werkelijk gelooft dat lokale overheden fossiele reclame niet mogen verbieden, moet zij de kaarten op tafel leggen en naar de rechter stappen. Dan kan een bodemrechter zich uitspreken en ontstaat er eindelijk duidelijkheid. Wat de ANVR tot nu toe doet, is het inzetten van een bodemprocedure als een communicatie-instrument. Door maar vaak genoeg de suggestie van een onrechtmatig reclameverbod te herhalen, wordt het politieke en bestuurlijke draagvlak voor zulk klimaatbeleid vanzelf ondermijnd.

Kortom: hier is sprake van een klassieke strategie van vertragen en intimideren. Je hoeft niet te winnen; je hoeft alleen maar voldoende twijfel te zaaien. Je hoeft niet eens daadwerkelijk te procederen; het vooruitzicht van een procedure kan al genoeg zijn.

De ANVR heeft natuurlijk alle recht om zich tegen beleid van gemeenten te verzetten. Maar dan wel met open vizier. Totdat die dagvaarding daadwerkelijk op de mat valt, heeft het er alle schijn van dat door ANVR blufpoker wordt gespeeld. De ANVR hoopt blijkbaar dat lokale overheden als eerste met hun ogen knipperen.

En als dat geen effect heeft? Dan kun je altijd nog met stiekeme sponsordeals lokale politici van het kaliber Richard de Mos voor je karretje spannen. Het nieuwe college in Den Haag bewijst het succes van die dubbele strategie.