Worden we later volwassen? En is dat erg?

Een huis kopen, kinderen krijgen, trouwen: steeds meer mensen stellen die stappen uit. Worden we later volwassen?

Het is niks nieuws, al generaties lang wordt er gezegd dat mensen langer kind blijven en later volwassen worden, weet journalist Casper Thomas. Maar zit er iets in? Ja, er is een duidelijke oorzaak: een koopwoning is voor veel jongvolwassenen niet meer te betalen, een vaste baan is lastiger te vinden en het krijgen van kinderen wordt vaker uitgesteld. Daardoor verschuift het 'huisje-boompje-beestje'-bestaan.

Dit wordt ook wel 'infantiliseren' genoemd. Een groot woord, volgens filosoof Femke Takes. Zij denkt dat onze ideeën over volwassenheid simpelweg veranderen: 'Volwassenheid betekent letterlijk volgroeid zijn en klaar met groeien, maar uiteindelijk is het een normatief begrip', legt ze uit. Met andere woorden: we bepalen zelf, als samenleving, wanneer iemand 'volwassen genoeg' is.

Fysiek volgroeid zijn is iets waar je weinig aan kan veranderen, zegt Takes. Maar er is ook zoiets als sociaal, emotioneel en economisch volwassen worden. En juist dat laatste vormt een probleem. 'Dat is denk ik iets van een bottleneck die op dit moment natuurlijk heel veel jonge mensen dwarszit die misschien al lang een eigen huis hadden willen hebben, maar daar niet aan kunnen komen', aldus Takes.

Thomas denkt daar anders over: 'Ik vind eigenlijk dat we daarmee het debat een beetje tekortdoen', zegt hij. Je kunt volgens hem op veel meer manieren naar volwassenheid kijken dan alleen een hypotheek of een gezin.

Onzekerheid speelt een grote rol, denkt Takes. Denk aan het klimaat, de politieke situatie of de economie. 'Ik kan me heel goed voorstellen dat het prettiger is om niet te veel richting die toekomst te bewegen, als die toekomst toch niet aangenaam is', zegt ze. De oplossing ligt dus niet bij jongeren zelf, maar bij een toekomst die de moeite waard voelt om naartoe te leven.

Niet per se, zegt Takes. We leven met z'n allen langer, dus een langere overgangsfase tussen jong en volwassen hoeft geen ramp te zijn. 'Dat kan natuurlijk een waanzinnig productieve tijd zijn, juist omdat je [...] heel veel aan zelfontwikkeling doet', legt ze uit. Wel vindt ze het zonde als die tijd verkwanseld wordt.

Thomas waarschuwt juist voor het omgekeerde: het te veel romantiseren van 'kind zijn'. 'We doen net alsof kind zijn zo ontzettend leuk en fijn is. Maar kinderen hebben ook zorgen en maken ook vervelende dingen mee', zegt hij.

Meer dan je zou denken. Volwassenheid gaat vooral over autonomie: zelf kunnen oordelen, mondig zijn, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen keuzes. 'Dat je zelf kritisch kan oordelen. En daarom krijg je ook bepaalde vrijheden als volwassene', vertelt Takes.

Tegelijkertijd associëren we vrijheid juist met kind zijn, terwijl we volwassenheid vaak koppelen aan dingen die je vastleggen, zoals een huis of een gezin. 'Dan is het een beetje gek dat we tegelijkertijd het volwassen zijn hebben gekoppeld aan dingen die juist heel erg gaan om je vastleggen', zegt hij.

Er bestaan inmiddels kleurboeken en games speciaal voor volwassenen. Wijst dat op een infantiele samenleving? Thomas denkt van niet, zolang het geen vlucht is voor grotere verantwoordelijkheden. 'Ik schrik niet als ik een volwassene in een kleurboekje zie kleuren', zegt hij. Maar als het pure ontwijking van serieuze zaken wordt, trekt hij een streep: 'Dan zou ik toch zeggen: ja, leg dat kleurboekje even weg en ga eens nadenken.'

Volwassen zijn zit, volgens beide experts, niet in een hypotheek, een trouwring of een kinderwagen. Het gaat om mondigheid, zelfstandig kunnen denken en verantwoordelijkheid durven nemen voor je eigen leven. Of je dat nu op je twintigste doet of op je vijfendertigste.