Soesja van Grondelle verloor haar broer Sam: ‘Maak de dood bespreekbaar, het mag’

Soesja van Grondelle schreef een boek over het verlies van haar broer. Er moet volgens Soesja een groot kruis worden gezet door het woord ‘rouwverwerking'. 'Ik ga de dood van Sam niet verwerken, ik ga ermee leren leven op mijn eigen manier.’  

Een zonnige zondagmiddag in oktober 2023 verandert in een donkere dag wanneer duidelijk wordt dat Soesja’s broer, Sam, sinds zondagochtend 03.30 uur na een avond uitgaan niet meer gezien is. Vier dagen lang zoeken familie, vrienden en honderden vrijwilligers tussen de stations Amsterdam Centraal en Amsterdam Amstel: de route naar zijn huis. Tot het onvoorstelbare bericht komt: de politie heeft het lichaam van de vermiste Sam gevonden.

Soesja van Grondelle, de zus van Sam, leeft in de dagen van de vermissing in een waan. ‘Het is een hoofdstuk dat in mijn hoofd vaak een zwart gat is’, vertelt Soesja in Goed Verhaal. Wat ze het heftigst vindt, is dat haar broer in z’n eentje dood is gegaan en meerdere dagen op de bodem van de rivier het IJ heeft gelegen. ‘Daar word ik nog steeds helemaal niet goed van.’

Als nabestaande moet je veel beslissingen nemen, van praktische zaken tot financiële zaken. Ook bij het overlijden van Sam moesten bepaalde dingen besloten worden. Soesja had vooral een sterke mening over de grafsteen van Sam: ‘Ik wilde absoluut niet dat er zo’n lelijke steen op z’n graf zou komen.’ Ze wist nog niet wat het zou worden, maar wel wist ze dat ze zelf iets wilde maken voor hem. Maar wat zet je op iemands graf?

‘Ik begon langzaam te begrijpen waarom bijna iedereen toch voor een steen kiest.’ Na een tijdje wist ze het: ‘Hij verdient een nieuw huis.’ Samen met haar vader werkte ze aan een huisje voor het graf: ‘Dit is nu zijn huis.’ Soesja probeert wekelijks bij Sam op bezoek te gaan met zijn favoriet: de Elstar appel: ‘Goedemorgen Sammie, je zal vast heel veel honger hebben.’

Wat Soesja ook belangrijk vond, is dat Sam op de dag van zijn begrafenis weggebracht zou worden op de fiets. ‘We komen beiden uit Amsterdam en overal waar we naartoe gingen, was op de fiets.’  Sams kist werd met snelbinders op de fiets gebonden en tijdens de ochtendspits naar de begraafplaats gereden.

Voorbijgangers die in een rush naar hun werk fietsten, wilden er snel langs. ‘Maar op het moment dat ze zagen dat ik daar fietste met een kist, verontschuldigden ze zich. Ook een politieagent werd boos en riep: ‘‘Ga van de autoweg af!’’ Mijn vader gilde terug: ‘‘We fietsen met een kist!’’ Uiteindelijk zeiden zij natuurlijk ook: ‘’Sorry, niet gezien, fiets lekker verder.’’’

Er moet, volgens Soesja, een groot kruis worden gezet door het woord ‘rouwverwerking’. ‘Dat slaat nergens op, wie dat heeft verzonnen? Verwerken? Ik ga de dood van Sam niet verwerken, ik ga ermee leren leven, op mijn eigen manier.’

Soesja schudt ook haar hoofd bij het horen van de zin: je moet het een plekje geven. ‘Dat zijn allemaal van die standaarduitdrukkingen die gezegd worden omdat je niet zo goed weet wat je moet zeggen. Dat is ook moeilijk, want wat zeg je wel? Wie heeft ooit geleerd wat je wel moet zeggen? Sociaal gezien is de dood nog heel ingewikkeld.’

Een jaar na de dood van haar broer post Soesja haar eerste video op Instagram waarin ze praat over haar rouwproces. Ze noemt haar serie: Hoe nu verder? Te zien is dat ze het gevoel heeft een heel nieuw leven te moeten beginnen, maar dan zonder Sam. ‘Alleen al van het idee word ik intens verdrietig.’

Door het maken van deze content probeert Soesja haar overleden broer dichtbij te houden. Ze begint met posten omdat het haar uitlaatklep is en omdat het een goede reden is om de deur uit te gaan. Soesja filmt wanneer ze er even doorheen zit, en de kijker wordt ook meegenomen tijdens een bezoekje aan Sams nieuwe huis.

Naast het maken van content schrijft ze veel. Dit jaar kwam haar boek Sam, ik neem je altijd mee uit. Een boek dat ze zelf ‘liever nooit had willen schrijven’.

Rouwen doe je op je eigen manier. Je kan bijvoorbeeld verdrietig, eenzaam of boos zijn. Soesja merkt dat ze sinds het verlies banger is geworden. ‘Als mijn ouders naar de supermarkt gaan denk ik: straks gebeurt er wat onderweg. Ik ben ook bang om zelf dood te gaan.’

Erover praten met anderen helpt. Soesja vindt dat ook belangrijk: ‘Maak de dood bespreekbaar, het mag.’ Ze noemt zichzelf op Instagram een rouwactivist. ‘Het begon als grap, maar ik dacht: het is eigenlijk zo’n mooi woord.' Soesja houdt van openheid en vindt het fijn om de persoon te zijn die het onderwerp ‘de dood’ online bespreekbaar maakt, ondanks dat anderen het moeilijk vinden.

Een video van Soesja waarin ze op vakantie is en overvallen wordt door emoties, is inmiddels bijna twee miljoen keer bekeken. In de reacties laten veel mensen weten zich te herkennen in haar. Zelf had ze niet verwacht dat het zoveel met mensen zou doen. Aan de andere kant vraagt ze zichzelf ook weleens af: ‘Waarom zou het mensen niet raken? Het moet mensen wel raken, want iedereen gaat dood.’