Journalist Gijs Sanders werd gearresteerd toen hij verslag deed van Flotilla Gaza: 'Ik hoorde het geluid van tasers'

Journalist Gijs Sanders werd gearresteerd tijdens een missie van de Global Sumud Flotilla richting Gaza. Hij vertelt hoe het Israëlische leger de boot enterde op internationale wateren en hoe dat uitmondde in geweld en intimidatie.

Gijs Sander, journalist van De Marker, voer mee op de Global Sumud Flotilla. Hij was daar om verslag te doen van de missie van Flotilla om Gaza te bevoorraden. Maar Gaza hebben ze niet bereikt, ze werden onderschept door het Israëlische leger. 'We werden geënterd op internationale wateren – dat is een schending van het internationaal recht, je mag niet zomaar een boot enteren dat onder een andere vlag vaart – tenzij er sprake is van piraterij of zeeroof, maar dat is nu natuurlijk niet aan de hand.'

Het Israëlische leger voer met speedboten op de Flotilla-boten af. 'Het eerste dat de soldaten deden toen ze aan boord kwamen, was het uitschakelen van de camera's – een liveverbinding waarop te zien was wat er met ons gebeurde.' De mensen aan boord moesten op hun buik, met de handen op het hoofd, op de voorkant van het dek gaan liggen. Daar werd iedereen een voor een gefouilleerd. 'Degene die als laatste gefouilleerd werd, werd zonder aanleiding getaserd door een van de soldaten. Dat is vier keer opnieuw gebeurd. Ze wilden van die activist weten wie de kapitein aan boord was. Uiteindelijk greep een andere activist in.'

Vervolgens werden ze naar een militair schip gebracht. 'Op dat schip waren gevangenissen ingericht. (...) boven op het schip liepen soldaten met wapens gericht op de activisten en ons. Zodra wij die boot binnenkwamen, was gelijk duidelijk dat het geweld heftiger ging worden. We werden gelijk hardhandig bij ons hoofd gepakt, door een dranghek heengetrokken. Je werd hardhandig gefouilleerd, onze benen werden uit elkaar getrapt.'

Kort na de arrestatie ging er een video rond waarin minister Ben-Gvir te zien is te midden van de opvarenden van de Flotilla, op hun knieën met hun handen geboeid. 'Wij hebben daar uren gezeten, luisterend naar het Israëlische volkslied. Ik wist niet dat hij daar was. Ik hoorde wel iemand met veel bombarie binnenkomen en ik hoorde dat het geweld steeds heftiger werd. Ik hoorde dat mensen opgepakt werden, ik hoorde dat ze klappen kregen. De filmmaker met wie ik aan boord was, is een tent in getrokken, waarbij ze zijn geboeide handen omhoog hebben getrokken. Ze hebben hem klappen op zijn ribben en knieën gegeven.'

Het voornaamste wat ze meemaakten was psychologische marteling: steeds opnieuw verplaatsen, verblijven in kleine cellen en spelen met de angst voor wat nog gaat komen. Ook hoorde hij hoe sommige activisten werden gemarteld. 'Ik hoorde het geluid van tasers. Later hebben we gehoord dat er iemand met water zou zijn overgoten, waarna ze een taser op hem hebben gebruikt. Hier hoorde je dat daarvan genoten werd, je hoorde de Israëlische soldaten lachen. En je hoorde het krijsen van de activisten. Dit was wel een van de meest schokkende momenten daarbinnen.'

Gijs heeft meerdere keren duidelijk gemaakt dat hij journalist is; toch werd hij op dezelfde manier behandeld als de activisten. 'Ik heb dat vaak aangegeven en had ook een aangetekende brief bij me van de directie van BNNVARA, met daarop uitgelegd dat ik daar voor mijn werk was om verslag te doen van de missie, dat ik bezig was met een documentaire. Ik heb ze die brief zien openen toen ik mijn paspoort gaf. Ik heb ze die weg zien leggen en toen heb ik hem nooit meer teruggezien. Toen ik een leidinggevende zag staan bij een van de loketjes, heb ik het hele verhaal verteld. Daarna pakte hij mij bij mijn nek en zei: "Je bent een journalist? Dan heb je nu een verhaal." Hij bracht me naar de gevangenisbus waarmee ik naar de Ketziot-gevangenis ben gebracht.'

'Ik denk dat het heel belangrijk is dat wij als journalisten mee zijn gegaan. We zijn natuurlijk 38 dagen lang op een boot geweest waarbij we heel veel interviews hebben gedraaid, ook met de organisatie. De reden dat we mee wilden is dat er bij vorige Flotilla's natuurlijk heel veel is ontstaan in het publieke debat. Er is een soort informatieoorlog tussen de organisatie van de Flotilla en Israël.'