Sfeerfoto van BNNVARA

BNNVARA

We denken dat het beter kan: open, gelijkwaardig en rechtvaardig. Dit bereiken we niet alleen, dus sluit jij je aan?

Hoe leiden Instagram- en Snapchatfilters direct tot meer plastische chirurgie?

26 mei 2020
  •  
leestijd 3 minuten
LIPPEN

© Shahab Yazdi, Unsplash

In Frank en Eva: Welkom bij de Club op 3FM een gesprek met Ilan Hoekstra van NPO Radio 1. Hij onderzocht met het onderzoekscollectief Alicante het gebruik van filters op sociale media en kwam erachter dat gebruikers van die filters het geperfectioneerde beeld ook in het echte leven nastreven. En daarom hun heil zoeken bij de plastisch chirurg.
Filters
Frank en Eva gebruiken perfectioneerfilters eigenlijk niet en zijn benieuwd waar je die kunt vinden. Ilan Hoekstra stelt dat het heel simpel is: ‘Je moet naar het zoekknopje op Instagram of Snapchat, en dan voer je bijvoorbeeld topmodel, lippen, of nose in, en dan krijg je al snel die filters.’

Voor elk wat wils
Dankzij de filters kan elk specifiek schoonheidsideaal worden gerealiseerd: ‘Een rechtere kaaklijn, je wenkbrauwen aanpassen, een wat gavere huid, of juist sproetjes, wat je maar wil.’

Ook offline
Ilan vertelt hoe gebruikers vervolgens in de ban raken van het perfecte beeld: ‘Er zijn mensen die zichzelf niet zo mooi vinden en dus die filters toepassen. En dan steeds vaker en uiteindelijk bij iedere post, waardoor zij zich voor zichzelf gaan schamen in het echte leven.’ De ultieme consequentie is dat zij naar de cosmetisch chirurg stappen om hun uiterlijk aan te passen aan het ideaalbeeld van de filters.

Kiki
In de reportage spreekt Ilan met Kiki, die de filters veel gebruikt. Ze bezoeken met haar een cosmetische kliniek in Rotterdam en tijdens het draaien treffen ze een ander meisje dat daar is om een Snapchatfilter middels een ingreep in het echt op zichzelf toe te passen. Ze laat een selfie zien, met dat filter, en zegt: ‘Deze lippen wil ik.’ En dat is voor de kliniek geen enkel probleem.

Luister de hele podcast van Alicante hier.

Cijfers
Er zijn geen cijfers beschikbaar over hoeveel mensen dit doen. De onderzoekers hebben wel de grootste klinieken van Nederland gebeld. Ze deden zich voor als mogelijke cliënten en stelden de vraag of de kliniek een bepaalde filter in het echt kon realiseren. Vrijwel alle klinieken antwoordden bevestigend. Op de vraag hoe vaak de instituten deze vraag krijgen, kwam geen duidelijk antwoord. Er werd in het algemeen gezegd dat de beller ‘niet de eerste was’, dat ‘het wel vaker gebeurt’ en dat de beller ‘zich niet hoefde te schamen’.

Niet normaal
Frank vertelt dat hij zich op zat te winden tijdens het luisteren van de podcast en noemt het ‘niet normaal’. Ilan antwoordt: ‘Shayno (Numansen, red.), een van mijn collega’s, kwam met dit onderwerp. De andere leden van Alicante zijn mannen, en toen zij dit vertelde waren wij helemaal verbaasd. Zij stelde dat al haar vriendinnen hiermee te maken hebben. Die worden er onzeker van en denken erover na. Wij (mannen) werden ook misselijk van de beelden, zij vond het allemaal heel normaal. Dus ik denk dat er een groot verschil tussen mannen en vrouwen is, alhoewel we ook een jongen hebben gesproken die dit allemaal doet. Maar het bestaat meer bij vrouwen.’

Reactie Instagram
Instagram heeft het probleem onderkend en heeft een half jaar geleden laten weten dit soort filters niet langer toe te staan. Toch zijn de filters nog volop aanwezig en makkelijk te vinden. Instagram laat weten nu te werken aan implementatie van dit beleid. Tegelijkertijd is het lastig om precies te duiden wat een cosmetische filter is en wat niet. Een grappige filter die je lippen vergroot mag wel, maar een cosmetische niet. Instagram vroeg Ilan filters op te sturen om te kijken of die waren toegestaan. Hij stuurde er drie, die drie dagen later allemaal waren verwijderd. Goed werk, vinden Frank en Eva. Ilans antwoord: ‘Nu nog die honderden andere filters, want er staan er nog genoeg.’