Chaira Koops: 'Ik schaam me dat ik geen vliegschaamte heb'

Columnist Chaira Koops ging op vakantie naar Curaçao. Tien uur vliegen, à twee ton CO2 per persoon. Voelt ze zich daar schuldig over? Nee, eigenlijk niet.

Ik schaam me dat ik geen vliegschaamte heb.

Half hip Nederland ontvlucht in januari de kou. Instagram staat vol met açai bowls op Bali, wijnproeverijen in Zuid-Afrika en bijna-doodervaringen voor een treinkiekje op Sri Lanka. Ook ik ben hier schuldig aan, alleen was mijn bestemming Curaçao. Maar liefst tien uurtjes vliegen over de Atlantische Oceaan, want met de auto, trein of boot kom je er niet zo gauw.

Op Schiphol keek ik naar de vertrekborden. Honderden vluchten per dag! Mijn vlucht bleek goed voor zo’n 1,6 tot 2,0 ton CO2 per persoon. Ik vroeg ChatGPT (ironisch genoeg: ook uitstoot) waar dat mee te vergelijken valt. Antwoord: 10.000 kilometer autorijden, anderhalf jaar stroomverbruik of negen maanden een gemiddeld huis verwarmen op aardgas. Yikes.

En wat doe je dan? Juist. Goedpraten. In datzelfde lijstje stond namelijk ook: deze vlucht staat gelijk aan vier jaar vegetarisch eten. Laat ik nou al achttien jaar geen vlees eten. In mijn hoofd had ik ineens vliegtegoed opgebouwd. Tien jaar tofu = één retourtje tropen.

Ik werk bij het progressieve BNNVARA en word in de commentsectie van De Marker regelmatig uitgemaakt voor ‘links woke gekkie’ (wat ik overigens als een compliment beschouw). Dan denk ik toch bij mezelf: had ik een andere bestemming moeten kiezen? Had ik het CO2-compensatiehokje moeten aanvinken? En vooral: was dit écht nodig? Ik vraag me af of ik niet alleen links, woke en gek ben, maar ook hypocriet.

Misschien neem ik het te persoonlijk. Ik geloof zeker in ‘een betere wereld begint bij jezelf’. Maar ik geloof óók in ‘een betere wereld begint bij het aanpakken van belastingontwijkende multinationals, superrijken en een economisch systeem dat winst belangrijker acht dan leefbaarheid’. Ergens tussen die twee slogans zit mijn vakantie.

Ik las een oud interview met psycholoog Ap Dijksterhuis: “Ik ben me bewust van de milieu-impact van vliegen, maar ik vind het veel te ver gaan om opeens niet meer op vakantie te gaan. Er is zoveel onderzoek dat uitwijst dat we gelukkiger zijn als we ons geld aan ervaringen uitgeven — zoals op reis gaan — in plaats van aan spullen. We moeten wel minder gaan vliegen met z’n allen, maar de meeste winst is te halen bij het zakelijke reizen.”

Eens, dacht ik meteen. Natuurlijk dacht ik dat. Of dacht ik dat omdat het me uitstekend uitkwam?

Ik zie de discussies: treinreizen moeten goedkoper, vliegen duurder, systemen moeten veranderen. Klopt allemaal. Alleen verandert er weinig terwijl ik wacht. Activisme kan bijdragen, maar in de huidige toestand van de wereld geloof ik niet dat ik binnen afzienbare tijd goedkoop met een hogesnelheidslijn naar Curaçao kan.

Dus wat blijft er over? Een links woke gekkie dat kritisch is op het systeem, maar er voorlopig nog wel vrolijk gebruik van maakt. Ik kies voor bewustzijn, twijfel, zelfspot, en ja, ook voor een stukje egoïsme. Ik schaam me dat ik geen vliegschaamte heb, maar blijkbaar nog niet genoeg.