Amal Maatoug: 'Het analoge leven ziet er heerlijk uit op de socials'

De feed van columnist Amal Maatoug staat vol met mensen die ‘analoog gaan’: zonder telefoon opstaan, notitieboekjes meenemen naar cafés en daten zonder apps. Maar als je minder op je telefoon wil zitten, heb je dan echt meer spullen nodig?

Mijn feed staat sinds een tijdje vol met mensen die ‘analoog’ gaan. ‘s Ochtends een analoge ochtendroutine (lees: ochtendroutine zonder telefoon), ‘s middags even naar een cafeetje met je analoge tas (lees: een tas met een notitieboek, een pen en een boek) en ‘s avonds een analoge date (lees: een date die je niet kent via een datingapp). 

De hang naar offline leven herken ik ook. Mijn gemiddelde schermtijd - normaal vermijd ik deze confronterende statistieken - is rond de vijf uur per dag. Laat ik maar niet gaan uitrekenen hoeveel dat in een maand of een jaar aan schermtijd is, straks ga ik van ellende nog minder op mijn telefoon zitten. 

Wat ik er vooral triest aan vind, is dat ik je niet kan vertellen wat ik dan precies allemaal heb gezien of gelezen in die vijf (!) uur van mijn dag. Als ik vijf uur lang een boek had gelezen, iets had gekookt, aan mijn werk had gezeten, had ik je daarna precies kunnen vertellen wat er die vijf uur was gebeurd. 

Het overconsumeren van social media is zo normaal geworden. Ik luister een podcast als ik naar mijn werk fiets, ik scroll snel even op Instagram of TikTok terwijl ik op de wc zit - voor mijn collega’s: ja, dat ben ik, sorry voor het lawaai - ik luister naar muziek als ik kook, ik kijk even een serie als ik eet. Er is, behalve als ik slaap, geen seconde stilte. Ik probeer ze met man en macht te vullen. Constant wordt mijn brein geprikkeld en vervolgens ben ik verbaasd dat ik me suf, moe of gedemotiveerd voel. 

Net zo obsessief als mensen, die ‘analoog gaan’, bezig waren met scrollen, zo obsessief zijn ze nu bezig van hun telefoon af te gaan (de ironie is me overigens niet ontgaan, dat ze vervolgens online posten over analoog leven). Ze gebruiken overconsumptie om die leegte zonder social media te vullen en die leegte is best groot, dus dan moet je heel veel kopen. Het lijkt erop dat als je minder op je telefoon wil zitten, je een klaptelefoon moet kopen, en een analoge tas moet samenstellen, bestaande uit een leuke nieuwe tas, een leren notitieboek, een mooie planner, een kalligrafiepen, een polaroidcamera, een sudoku-puzzelboek en een kleurboek. Om toch muziek te kunnen luisteren zonder telefoon, kopen ze een iPod, een cassettespeler, een platenspeler of een radio. Op Spotify was elk album ooit gemaakt een klik verwijderd, om dat te proberen na te bootsen moet je wel minstens vijftig nieuwe platen kopen. 

Veel van deze dingen bestaan al in overvloed op deze wereld. Sterker nog: waarschijnlijk hebben jouw ouders of grootouders gewoon een radio, platenspeler, analoge camera, digitale camera, klaptelefoon en misschien zelfs een ongebruikt sudoku-boekje thuis liggen. Zo niet, liggen er waarschijnlijk dertien bij de lokale kringloop. Maar toch zie ik elke keer een linkje naar een Bol.com- of Amazon-product in de beschrijving staan. Bedrijven spelen er ook op in, door schattige roze radio’s te verkopen of leuke glitterklaptelefoons. En een korte opfrisser: het produceren van al die onzin die je koopt voor je analoge levensstijl kost materialen, water, chemicaliën, grondstoffen en CO2; allemaal slecht voor de planeet. 

Begrijp me niet verkeerd. Het is heel goed dat we minder op onze telefoon willen zitten met z’n allen en logisch dat een nieuwe fysieke hobby daar deels voor in de plaats komt. Maar het schiet een beetje z'n doel voorbij. Analoge dingen kosten nou eenmaal vaak tijd. Een platen- of cd-collectie moet over de jaren worden opgebouwd. Een rol film volmaken en ontwikkelen kan weken kosten. Een dagboek volschrijven soms zelfs jaren. 

Dus in plaats van obsessief je telefoonverslaving in te wisselen voor een koopverslaving, kan je ook eens daadwerkelijk langzamer proberen te leven. We hebben niet meer nodig, maar juist minder. Zeg een keertje nee tegen iets. Probeer eens niet te haasten in de ochtend. Minder op je telefoon zitten is een goed idee, maar een glitterradio, een journal van zestig euro en zeven sudoku-boekjes die een influencer je heeft aangeraden, gaan je daar niet per se bij helpen.