Zembla

Geluidsoverlast door windmolens: dit is wat Zembla erover ontdekte

08-12-2022
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
31994 keer bekeken
  •  
ANP-431137409 windmolen windmolenprotest

Duizenden mensen in Nederland hebben te maken met geluidsoverlast door windmolens. Ze lijden aan slapeloosheid en hebben als gevolg daarvan allerlei gezondheidsklachten. Experts hebben de overheid hier jaren geleden al voor gewaarschuwd. In dit stuk lees je alles wat Zembla hierover ontdekte.

“Als ik ’s avonds in mijn bed lig, en verder alles stil is, dan hoor ik de windturbines. Na twee uur slapen word ik spontaan wakker getrild. Ik voel mijn matras trillen en ik voel druk op mijn oren.” Nancy Meyer woont samen met haar man al 18 jaar bij natuurgebied de Brabantse Peel. Sinds ruim een jaar staan er vier windmolens in de buurt van hun huis. Overdag valt de overlast wel mee, vertelt ze. Maar ’s nachts is het geluid soms zo hevig dat ze haar huis uitvlucht, wegrijdt en een paar kilometer verderop in haar auto gaat slapen.

Nancy heeft al heel vaak geklaagd over de geluidsoverlast bij de exploitanten van de windmolens, bij de gemeente en bij de provincie. Maar volgens haar gebeurt er helemaal niets met haar klachten: “Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd. De gemeente zegt enkel: Gemeente Nederweert gaat aan de slag met je melding. En vervolgens staat de melding op ‘afgehandeld’. En dan denk ik: wat is er afgehandeld? Er is helemaal niets gebeurd."

Aparte geluidsnorm voor windmolens

Wie overlast heeft van lawaai van een industrieterrein, kan een klacht indienen bij de gemeente. Die stuurt dan een expert langs om te controleren of de geluidsnorm inderdaad wordt overschreden. Als dat het geval is, wordt de veroorzaker door de gemeente gesommeerd het probleem op te lossen.

Maar voor windmolens geldt sinds 2011 een aparte geluidsnorm, ontdekt Zembla. Daarbij wordt het gemiddelde berekend van al het geluid dat windmolens in een jaar tijd produceren. Met andere woorden: als een windmolen bij harde wind, lange tijd te veel lawaai maakt, maar bij windstilte veel minder, dan kan de molen gemiddeld toch onder de norm blijven. Zo kunnen omwonenden maandenlang overlast ervaren, zonder dat de windmolenexploitant door de overheid daarop aangesproken kan worden.

2009: Minister Cramer (VROM) wil inhaalslag verduurzaming 

Hoe is deze nieuwe geluidsnorm tot stand gekomen? In 2009 besluiten Europese landen om een inhaalslag te maken met de verduurzaming van hun energievoorziening. Jacqueline Cramer, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) tussen 2007 en 2010, stelt als doel om in 2020 twintig procent van de energievoorziening uit groene energie te halen.

Het is een grote ambitie en daar moeten veel windturbines voor worden geplaatst. Maar veel van de geplande windprojecten komen maar moeizaam van de grond. In de Nederlandse klimaatakkoorden uit die tijd wordt herhaaldelijk gesproken over het ‘wegnemen van belemmeringen’ in de wet- en regelgeving.

Inspectie VROM: burgers onvoldoende beschermd met nieuwe geluidsnormen

Om het proces van verduurzaming te versnellen besluit minister Cramer de geluidsregels voor windmolens aan te passen. Cramer stelt een jaargemiddelde norm voor van 47 decibel overdag en 41 decibel 's nachts. Het geluid van windmolens mag gemiddeld over een jaar niet boven deze norm uitkomen. Die nieuwe regels worden ingevoerd in 2011. Maar, eerst worden de regels voorgelegd aan de inspectie van VROM om te toetsen wat het in de praktijk gaat betekenen.

De inspectie oordeelt hard over de plannen van minister Cramer: de inspectie ontraadt met klem om de nieuwe geluidsnormen in te voeren. De inspecteurs van VROM schrijven dat de regeling burgers 'onvoldoende' beschermt tegen 'geluidsoverlast' en waarschuwen voor ‘slaapverstoring door piekbelasting’. 'Overtredingen' op de geluidsnormen kunnen volgens de inspecteurs 'straffeloos' worden begaan. Volgens het rapport is de geluidsnorm in de praktijk niet handhaafbaar. Dit is omdat pas aan het eind van het jaar duidelijk is of de molens gemiddeld te veel lawaai hebben gemaakt.

Rapport wordt niet gedeeld met de Tweede Kamer

Het uiterst kritische rapport wordt echter nooit met de Tweede Kamer gedeeld. Zembla kreeg het onlangs via een beroep op de Wet open overheid (Woo) in handen. In een interview aan Zembla geeft Cramer tekst en uitleg. Zij stelt dat het rapport voor ‘intern beraad’ was bedoeld: “Er stonden een heleboel persoonlijke opvattingen in. En om die persoonlijke opvattingen van individuele ambtenaren niet te laten domineren in een maatschappelijke discussie, heb ik inderdaad gezegd: het is een intern rapport.”

Oud-milieuminister Jacqueline Cramer over het VROM-inspectierapport uit 2009

Cramer zegt dat ze heeft geluisterd naar het advies van de inspectie. Ze heeft de regels dusdanig aangepast dat tussentijdse handhaving van de geluidsnormen wél mogelijk is. Daarmee zou dus niet hoeven te worden gewacht tot het eind van het jaar om het gemiddelde geluidsniveau te berekenen. De omgevingsdienst, die verantwoordelijk is voor de handhaving, zou dus moeten kunnen optreden.

Handhaving blijkt niet te kunnen

In de praktijk blijkt dit echter niet te werken. Dat erkent Omgevingsdienst NL, de landelijke koepelorganisatie van omgevingsdiensten in Nederland, tegenover Zembla: “Direct optreden is lastig omdat er geen piek-norm voor geluid is bij een windturbine, maar alleen een wettelijke jaarnorm”, aldus een woordvoerder. Om die reden kan er enkel aan het eind van het jaar worden “teruggerekend” om te zien of een windpark binnen de normen valt. Dan hebben omwonenden dus al die tijd al geluidsoverlast ervaren.

Gevolgen voor gezondheid omwonenden 

Wat is er bekend over de gezondheidsschade die overlast door windmolenlawaai kan veroorzaken? Een gezaghebbende wetenschapper in Nederland op dit gebied is Jan de Laat, verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Eerder dit jaar trad hij op als expert in de Tweede Kamer, daar zei De Laat er het volgende over:

“De gezondheidsklachten betreffen vooral slaapstoornissen, maar ook duizeligheid, misselijkheid en hoofdpijn. “Vervolgens komen ook andere zaken aan de orde, zoals concentratieverlies, ten gevolge van die slaapstoornissen, maar ook hoge bloeddruk, hartslag, problemen, bronchitis, rusteloosheid, angst en soms ook depressie.” De Laat pleit voor een geluidslimiet van windmolens van maximaal 35 decibel. Dat is fors lager dan de huidige norm van 47 decibel.

Ministerie vreesde 'massale protesten'

Zembla heeft de hand weten te leggen op een intern document van het ministerie van VROM uit 2009. Voor de duidelijkheid: dit gaat om andere documenten dan het eerder besproken inspectierapport uit 2009. In dit document worden de verschillende opties voor de geluidsnormen besproken. Het blijkt dat het ministerie zich ervan bewust is dat de hinder die omwonenden ervaren vanaf 35 decibel snel oploopt.

In de stukken is te lezen dat het ministerie een afweging moet maken tussen de belangen van bewoners enerzijds en het plaatsen van windturbines anderzijds. In de documenten wordt opgemerkt dat als de norm op 47 decibel komt te liggen, het risico groot is dat dit een keer tot ‘massale protesten’ leidt. En tóch besluit het ministerie de norm op 47 decibel te zetten.

Reactie gemeente Nederweert

Nancy Meyer ondervindt ondertussen de gevolgen van het slaapgebrek door de windmolens, vertelt ze aan Zembla: "Ik ben niet uitgerust en ik moet echt op gang komen. Ik vergeet zelfs dingen. Ja, je geheugen wordt er ook gewoon door aangetast, door het korte slapen."

De gemeente Nederweert, waar Nancy Meyer woont en waar ze meerdere malen heeft geklaagd over het windpark, geeft aan dat de klachten ‘centraal geregistreerd en gebundeld’ worden. Daarnaast vertelt de gemeente dat zij inmiddels een ‘onafhankelijk adviesbureau’ opdracht hebben gegeven om onderzoek te doen naar naleving van de geluidsnormen.

Bekijk de uitzending 'Windmolenlawaai': 

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (11)

Vrolijke Vinnie
Vrolijke Vinnie20 dec. 2022 - 16:50

En dit gaat dan nog over hoorbaar geluid. Wat te denken van laagfrequent geluid en de schadelijke gezondheidseffecten daarvan? Ik vrees dat behoorlijk wat mensen die in de buurt van windmolens wonen last hebben van slapeloosheid en een onrustig, gejaagd gevoel, maar niet goed doorhebben waar dat door veroorzaakt wordt, omdat laagfrequent geluid voor het menselijk oor niet te horen is.

Mick13
Mick1310 dec. 2022 - 8:06

Er wordt gesteld dat voor een industrieterrein alles wel goed geregeld is. Dat is niet waar. In de gemeente Oss doen ze zeer weinig aan geluidsoverlast. Zo mag je een klacht over geluidsoverlast van een bedrijf indienen, om vervolgens een melding te krijgen dat je klacht is afgehandeld. Niets is minder waar. Exact zoals hierboven gesteld, gebeurd ook in Oss. Ook hier wordt met gemiddelde geluidsbelasting gewerkt,waar je als omwonende niets aan hebt, want het gaat juist om piekbelasting. Maar anders zou dat bedrijf er niet kunnen zitten dus via reverse engineering wordt een vergunning gegeven en nb opgerekt. Daarnaast wordt er slecht gehandhaafd. In Oss is het tevens slager keurt eigen vlees (bedrijf koopt bij NIPA een rapport dat gunstig uitvalt voor het bedrijf) en laten Burgemeester en wethouders de regels net zo lang buigen totdat een bedrijf als veelpleger van geluidsoverlast gewoon kan blijven zitten, ook al is aangetoond dat het bedrijf niet kan voldoen. Ook is door een wethouder dit bedrijf in het verleden geplaatst op de locatie op het terrein Danenhoef, terwijl het daar niet geplaatst had mogen noch kunnen worden. Sterker nog, het werd een dorp verderop geweigerd vanwege geluidsoverlast. Het bedrijf is nb direct naast bewoning neergezet. In Oss zijn het maffia praktijken die de boventoon voeren. Er is vanuit de gemeente zelfs tegen de mensen in de raad gezegd zich niet teveel te bemoeien met dit bedrijf, want "het is een wespennest." Kan Zembla helpen?

Pieter de belg
Pieter de belg10 dec. 2022 - 7:38

Hallo allemaal, ik ben een belg die een Maatschappelijk Rustoord kocht in uw prachtige land. Ik deed did om gezinnen met levensbedreigend zieke kinderen op te vangen en heb dit ook gedaan #natuurlijkhelen #onssteentje Men vond het echter vanuit onwetendheid ? Misleiding? Een optimale keuze om naast dit stiltegebied en natuurschoon klooster terrein in Nederweert op 500m windturbines te plaatsen. Ik ben noodgedwongen gestopt met het opvangen van deze gezinnen. De trillingen, onrust, contour bewegingen en vervelende geluiden maken dit onmogelijk. De bestemming rustoord is hiermee ook onteigend en het beleid praat dit goed onder druk van de windlobby. Als we als mensen onze rust wegnemen... dat waar we allen nood aan hebben; wat doen we dan? Hoever gaat deze verloochening als we dit toelaten? Ik kan niet anders dan een patroon zien in dit land, tot bij de top, waar liegen gepermiteerd is en zelfs gejustificeerd zonder gevolg. Ook ik kocht een camper om zelfs op het gemeenteplein te slapen nadat ik geen alternatief geboden kreeg. De reactie was "voorbode op dwangsom" Ik ging naar de Nationale ombudsman het resultaat was dat deze de gemeente volgt. Het voelt voor mij als zelfdestructie. Een idee dat wij als mensheid alwetend zijn en zelfs klimaat kunnen "redden" maar niet kunnen "bewijzen" dat windturbines ongezond zijn hooghouden. door onrust te creeren feitelijk in de maatschappij en letterlijk in prachtige gebieden tot zelfs weerbeinvloeding als gevolg

Maartenhschneider
Maartenhschneider9 dec. 2022 - 17:52

Ik zou zeggen: molen dichter dan 1 km bij een woonhuis, dan verplicht windmolen ‘s nachts stil zetten van o uur tot zes uur Succes

Jack van Rijn
Jack van Rijn9 dec. 2022 - 14:03

Er moet ook een norm komen voor de piek in het geluid van de windmolens. Met windkracht tussen 6-9 kan het meer dan 100 dB worden, afhankelijk van de afstand met de windmolen. Ook de afstandsnorm moet in een wet worden vastgelegd. Daar moet uiteraard wel een redelijke norm staan anders hebben we uiteraard niets aan de wet! En er moet 's nachts minder geluidsoverlast komen: dan moeten mensen kunnen slapen! Moet dat ook in een "Wet voor slaaprecht" worden vastgelegd? En uiteraard mogen er geen windmolens komen in dichtbevolkte gebieden zoals Rotterdam Hoogvliet. Er is al genoeg overlast van de Shell-raffinaderij (de grootste van Europa), de A15 en de Waalhaven.

Julius op de Beke
Julius op de Beke8 dec. 2022 - 22:50

In Dld mogen windmolens niet dichter dan 1000 bij een woning staan.

Leovana
Leovana8 dec. 2022 - 20:56

Als discotheken op dezelfde manier benaderd zouden worden dan kunnen zelfs met pieken van 106dBA in het weekend ook aan de 47 decibel gemiddeld komen. Creatief boekhouden?

Biggels
Biggels8 dec. 2022 - 20:15

Wat ik na het zien van de gerelateerde uitzending van Zembla niet begrijp is waarom de windmolens die overlast veroorzaken niet uitgezet worden tussen bepaalde tijden (vaanstand). Bijvoorbeeld tussen 22:00 uur en door de week 08:00 en in het weekeinde 10:00 uur.

Sivert
Sivert8 dec. 2022 - 12:29

types als Rene Paas (CDA) en mw. Hofman van Groen Links resp. CdK Gedeputeerde van de Provincie Groningen zijn verantwoordelijk voor deze ellende DANK zelf wonen ze in het stille GroningenZuid of ( mw. Hofman) Zwitserland waar mw. Hofman mooie lobby-baan in ergiesector te danken heeft aan deze rotstreek om Windpark N33 tegen de zin van tienduizenden te plaatsen in het al zo geplaagd Groningen !! geen wonder dat de burger aldaar walgt van de overheid

Pieter de Boer
Pieter de Boer8 dec. 2022 - 11:55

Erg sneu voor deze mensen. Vooral als je weet dat de energietransitie zonder wind op land kan: https://www.hetkanmetgemak.nl/

Windbreker
Windbreker8 dec. 2022 - 11:13

Dit is het zoveelste voorbeeld van de verwijdering tussen platteland en stedelijk gebied. De stad heeft de energie nodig en het platteland gaat daaronder gebukt. Het ander patroon is dat de politiek de oren laat hangen naar de lobby van het grote geld en bedrijven, terwijl zij er voor de burgers zijn. Ondernemers hebben de eigenschap dat ze zich aan kunnen passen aan de omstandigheden (lees regels) en burgers hebben die kansen veel minder. Stop met de lobby, het werkt ontwrichtend. 3de patroon is dat we onze kinderen de verkeerde dingen leren en hebben geleerd. We kwalificeren het manipuleren als 'slim' , zeker als het om geld gaat. Terwijl het gewoon 'vals' en oneerlijk is als het ten koste gaat van grote groepen burgers. Management zit er vol mee: cursus overtuigen = fout. Moet zijn cursus open en eerlijk communiceren. We leren mensen de informatie te gebruiken die hen goed uitkomt en dat is een fout patroon. Nederland is klein en juist hier moet we die schaarse vierkante meters delen met iedereen. Natuur, wonen, energie, bedrijven, recreatie, vliegen willen allemaal een deel en dus moet dat met de gehele samenleving en niet tussen overheid en bedrijven worden geregeld. Dat is al manipulatie en dat is dan gewoon verwerpelijk. Open, eerlijk, samenwerkend, werkelijke participatie zouden juist een waarborg moeten zijn voor de verdeling van de gezamenlijke (beperkte) ruimte.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je in voor de ZEMBLA-nieuwsbrief en ontvang wekelijks als eerste onze beste nieuwsverhalen, achtergrondartikelen en exclusieve video's.