Zembla
Zembla

Donderdag om 20.25 uur op NPO2npo2

Het onderzoeksjournalistieke televisieprogramma van BNNVARA
Zembla

Amnesty wil onderzoek naar gewelddadig politieoptreden bij demonstratie in Den Haag

15 mrt 2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
2471 keer bekeken
  •  
ANP Malieveld politiehond
Amnesty International vindt dat het Openbaar Ministerie en de burgemeester van Den Haag onderzoek moeten doen naar het politieoptreden op het Malieveld zondag. Op social media circuleren allerlei videobeelden van gewelddadig politieoptreden tijdens een demonstratie tegen de coronamaatregelen. Er gaan beelden rond van politiehonden die mensen bijten die op de grond liggen. De politie laat aan Zembla weten dat er vanochtend zeker veertien klachten zijn binnengekomen over het toegepaste politiegeweld. “Er is geen zicht op of dit aantal nu nog juist is”, zegt een woordvoerder “maar we nemen al deze klachten in behandeling”.

Volgens Amnesty lijkt er op de beelden sprake te zijn van disproportioneel geweld. Op een video is te zien dat een man op de grond ligt met zijn handen over zijn gezicht uit bescherming tegen klappen van een agent die met zijn wapenstok slaat.  Vervolgens brengt een andere agent een politiehond naar de op de grond liggende man toe.

Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag zegt tegen het ANP over het politiegeweld: "Na herhaaldelijk waarschuwen en meermaals vorderen door de politie, weigerde een groep demonstranten weg te gaan. Deze personen zijn uiteindelijk van het Malieveld verwijderd. Een aantal demonstranten heeft zich gewelddadig naar politieagenten gedragen. Er is nooit een reden om geweld tegen hulpverleners te gebruiken."

Lees hier de update: 'Zes aangiftes en 120 klachten over politiegeweld Malieveld Den Haag'

De politie schrijft over het ontruimen: "Een aantal van hen (De demonstranten, red.) gaf hier geen gehoor aan en gebruikte zelfs geweld tegen de aanwezige politiemensen. Zo werd er zwaar vuurwerk en andere voorwerpen naar de agenten gegooid. Daarop werd besloten om de ME in te zetten."
Politie over ingediende klachten

Over de exacte aard van de ingediende klachten met betrekking tot het politiegeweld kan de politiewoordvoerder niets zeggen. De politie gaat in deze gevallen eerst in gesprek met de indieners van de klachten zegt de woordvoerder. Het kan volgens haar zo zijn dat daar vervolgstappen en/of een aangifte uit voortkomen, maar dat is op dit moment nog niet duidelijk. 

In een reactie zegt de politie verder tegen Zembla: “Alle grote demonstraties worden in de driehoek altijd voor- en nabesproken. Ook intern evalueren wij iedere ME-inzet, zo ook die van gisteren. Daarnaast beoordelen we iedere geweldstoepassing op proportionaliteit.”

Burgemeester Van Zanen beaamt dat de demonstratie geëvalueerd wordt. Dat is gebruikelijk bij grote demonstraties in de stad, zegt Van Zanen. "Politiegeweld is aan strenge voorwaarden gebonden en wordt altijd getoetst door de politie en eventueel door de Ombudsman, het Openbaar Ministerie en de rechter."

'Regels politiegeweld moeten strikter'
Amnesty vindt dat een onderzoek naar de incidenten en de inzet van de politiehonden er sowieso zou moeten komen. Bovendien is de organisatie het niet met Van Zanen eens dat er duidelijke regels zijn over de inzet van politiegeweld. Volgens een woordvoerder moeten die regels, zeker wat de inzet van tasers, het vuurwapen en politiehonden betreft, veel strikter in Nederland.

Over een van de circulerende video’s zegt Amnesty: "Meerdere agenten sloegen mensen met de wapenstok op het hoofd. Dat is levensgevaarlijk en vrijwel nooit te rechtvaardigen." 

Amnesty vraagt zich ernstig af of de inzet van de politiehonden tijdens de demonstratie proportioneel is geweest: "Veel honden laten niet los op commando. Dit kan leiden tot ernstige verwondingen. De drempel om een hond in te zetten ligt te laag."
Politie over gewonden

De politie schrijft zelf in een bericht op politie.nl dat zeker twee demonstranten gewond zijn geraakt door politiehonden “die tegen hen waren ingezet omdat zij weigerden te vertrekken”. De politiehond is na het vuurwapen het zwaarste geweldsmiddel dat kan worden ingezet. Een woordvoerder van de politie zegt desgevraagd dat het toegepaste geweld bij dergelijke situaties standaard wordt geëvalueerd en dus ook de inzet van de honden. De heftige videobeelden van de bijtincidenten lijken volgens Amnesty te wijzen op disproportioneel politiegeweld. "Politiehonden werden ingezet, ook bij aanhoudingen van mensen die al op de grond lagen."

Bijten als beloning
Zembla maakte twee uitzendingen over de inzet van politiehonden. De uitzendingen tonen aan dat adequate wetgeving voor de inzet van de honden ontbreekt en dat politiehonden niet gehoorzamen op het commando om los te laten, waardoor ze door blijven bijten. 

De politie laat op haar website weten dat zeker onderzoek wordt gedaan naar het incident waarbij een agent in de lucht heeft geschoten met een vuurwapen. Zo’n onderzoek is in Nederland standaard, zodra de politie bij een incident een vuurwapen gebruikt.

De lezing van de politie van het incident tot dusver is: “Er werd een waarschuwingsschot gelost door een politieagent. Dat gebeurde toen een hondengeleider belaagd werd door demonstranten tijdens een charge. Zijn hond (politiehond, red.) werd geschopt en zelf werd hij belaagd door een vechthond (van een demonstrant, red.). Daarop werd het schot gelost, maakte de politie eerder bekend.” Er circuleert ook videomateriaal van het incident, daarop is het schot te horen maar is niet duidelijk te zien wat er exact gaande is (zie tweet hieronder). De eigenaar van de vechthond heeft tegen AD Haagsche Courant gezegd dat hij aangifte gaat doen van buitensporig politiegeweld. 

'Voldoende gedaan om escalatie te voorkomen?'

Amnesty vraagt zich af of de politie voldoende heeft gedaan om escalatie te voorkomen. De organisatie wil in het onderzoek antwoord op de vraag wat gemeenten en politie bij een volgende demonstratie anders kunnen doen.

Een woordvoerder van de mensenrechtenorganisatie zegt dat Amnesty al een jaar of vier demonstraties tegen het licht houdt, van Black Lives Matter tot Pegida en Kick Out Zwarte Piet. "We hebben het vermoeden dat het demonstratierecht onder druk staat. We hebben de beelden van de demonstratie in Den Haag bekeken. Dit gaat wel ver, daarom dringen we aan op een onderzoek door het OM en de burgemeester. We veroordelen het politiegeweld nog niet, maar de beelden wijzen op disproportioneel politiegeweld."

Dat een demonstrant een vechthond had meegenomen naar het Malieveld vindt de woordvoerder van Amnesty hier los van staan. "De politie heeft een andere verantwoordelijkheid en heeft namens de staat een geweldsmonopolie. Als burgers zich tijdens een demonstratie misdragen, zal het OM dan daar strafrechtelijk tegen kunnen optreden."

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je in voor de ZEMBLA-nieuwsbrief en ontvang wekelijks als eerste onze beste nieuwsverhalen, achtergrondartikelen en exclusieve video's.

Meer over dit onderwerp

Populair bij BNNVARA