Zeldzame vuursalamanders nog wel te vinden in Praag

In veel West-Europese landen, waaronder Nederland, worden vuursalamanders ernstig bedreigd door de schimmelziekte Bsal. Je ziet de prachtige, pikzwarte amfibieën met hun felgele vlekken daarom steeds minder. In Tsjechië heeft de plaag voor deze salamanders gelukkig nog niet toegeslagen en leven de salamanders zelfs in de hoofdstad.

Evolutiebioloog Roel Wouters gaat in Praag op pad met verslaggever April van de Griendt. Met deze reportage sluit ze haar stage af en maakt ze haar debuut op de radio.

Wouters vertelt dat de populatie vuursalamanders in Nederland met 97% gedaald is ten opzichte van 1997. De soort was hier al zeldzaam en kwam alleen in Zuid-Limburg voor. Sinds de eerste schimmelbesmettingen in 2008 leven er nog maar enkele exemplaren in het wild. De salamanders zijn besmet geraakt met huidschimmel Batrachochytrium salamandrivorans (Bsal). Bsal is waarschijnlijk via de dierenhandel vanuit Oost-Azië hier terechtgekomen en gedijt goed in ons vochtige milieu. De schimmel is erg dodelijk voor Europese vuursalamanders: bij besmetting sterft de salamander binnen drie weken. Aziatische salamanders kunnen wel overleven met de schimmel op hun huid door opgebouwde resistentie.

Als je deze zeldzame salamander dan toch tegenkomt, zal je merken dat ze niet wegvluchten. Ze zijn niet bang en schrikken roofdieren af met hun opvallende stippen. De gele, oranje of rode vlekken vormen een uniek patroon, waaraan elke vuursalamander individueel te herkennen is. De gifklieren zitten in hun huid achter hun kop. Als de vuursalamander zich toch bedreigd voelt, richt die zijn kop naar de vijand om de klieren te tonen. Als dat niet genoeg blijkt, kan het dier z'n gif tot wel twee meter ver spuiten.

De vuursalamanders verschillen op meerdere manieren van andere inheemse soorten zoals watersalamanders. Ze leven vooral op het land en paren daar ook. De vrouwtjes komen alleen in het water om daar de larven af te zetten. De larven leven dan een paar maanden in het water, maar wanneer ze de metamorfose uit zijn, komen ze daar nauwelijks terug. Watersalamanders daarentegen blijven gedurende hun leven veel in het water, ook met het paren. Bovendien zetten ze geen larven af maar leggen ze eieren.

De vuursalamander heeft zijn naam te danken aan een legende. Omdat de salamanders zich graag verstoppen in houtstapeltjes, kwamen ze vroeger wel eens per ongeluk op het vuur terecht. Ze vluchtten dan het vuur uit, waardoor men dacht dat het een soort draakjes waren, die in het vuur worden geboren.