Wat wordt het 'Insect van het Jaar' van 2026?

Kort na de gemeenteraadsverkiezingen mag Nederland opnieuw naar de stembus. Dit keer voor de kriebeligste en ook de leukste verkiezing van het jaar. Vanaf vandaag strijden vijf bijzondere inheemse insecten, elk vertegenwoordigd door een bekende Nederlander, om de titel Insect van het Jaar 2026. Tot en met 7 april kan je stemmen op de kandidaten.

Je zou kunnen denken, waarom een insectenverkiezing? Volgens entomoloog en een van de initiatiefnemers Aglaia Bouma zijn insecten van levensbelang en moeten we ze wat meer gaan 'omarmen'. "Zonder insecten zou de wereld er heel anders uitzie", aldus Bouma. "De aarde zou bedolven zijn onder mest, kadavers en ander afval, veel diersoorten zouden uitgestorven zijn en wij mensen zouden heel weinig gevarieerd eten hebben, maar toch zien mensen insecten vooral als lastig of vies." Veel mensen hebben toch altijd nog een pletreflex als ze een insect zien. Door ervoor te zorgen dat mensen ze beter én op een positieve manier leren kennen, hoopt Bouma dat ze die pletreflex kunnen bedwingen.

De verkiezing Insect van het Jaar viert haar eerste lustrum. Alweer voor de vijfde keer worden insecten in de schijnwerpers gezet om te laten zien hoe essentieel ze zijn. De vijf kandidaten zijn misschien onbekend, en daardoor onbemind, maar ze hebben wel allemaal een goed verhaal. Zelf kunnen ze dat echter niet vertellen, dus wordt elk insect vertegenwoordigd door een bekende Nederlander.

• Stem via de site van Insect van het Jaar op je favoriet insect!

Vuurzwamveervleugelkever - kunstenaar Frédérique Spigt
De hartloze, minimalistische vuurzwamveervleugelkever (Baranowskiella ehnstromi ) is de kleinste kever van Europa, heeft nog maar één eierstok en één zaadbal, maar kan wel vliegen en zijn eigen paddenstoel kweken.

Boerenwormkruidbladrandluis - schrijver, podcastmaker en queeractivist Nanoah Struik.
De boerenwormkruidbladrandluis (Coloradoa tanacetina) wordt zwanger geboren, kan zich ongeslachtelijk voortplanten, maar ook mannen maken als het zo uitkomt, en blijft daar heel bescheiden onder.

Zandoorworm – presentatrice Emma Wortelboer.
De zandoorworm (Labidura riparia) leeft in stuivend zand en is dubbeldragend: hij heeft namelijk een extra penis, want je weet maar nooit of je een reserve nodig hebt.

Grote rietsigaargalvlieg – podcastmaker Chris Bergström.
De grote rietsigaargalvlieg (Lipara lucens) is zeer faciliterend: hij verschaft met zijn sigaargal voedsel plus een veilige ruimte voor een heleboel andere diersoorten.

Hertenluisvlieg – historicus en amerikanist Maarten van Rossem.
De hertenluisvlieg (Lipoptena cervi ) verliest de vleugels zodra een hert gevonden is en legt geen eitjes, maar draagt en zoogt één larfje per keer in een soort baarmoeder

• Stem via de site van Insect van het Jaar op je favoriet insect!

Tot 0:00 uur in de nacht van 7 op 8 april mag iedereen zijn stem uitbrengen op de stie van Insect van het Jaar. Op deze website is ook meer informatie te vinden over de vijf kanshebbers. Tijdens een live radio-uitzending van Vroege Vogels wordt vervolgens op 12 april bekendgemaakt welke kandidaat zich Insect van het Jaar 2026 mag noemen.

Afgelopen jaar won de harkwesp de verkiezing, vertegenwoordigd door advocate Bénédicte Ficq. De harkwesp met haar opvallend grote, groene ogen, is onze grootste graafwesp. Zij leeft niet in kolonies, maar graaft haar eigen nestjes om daar jongen in groot te brengen. De naam verwijst naar de voorpoten van het dier, waar op de scheen een rij stekels staan, die met de poot een soort hark vormen. Die wordt gebruikt om de nesten te graven, maar ook om de opening tussen alle bezoekjes door weer dicht te maken.

In 2023 ging de wc-motmug er met de hoofdprijs vandoor. Het is een klein donker mugje met ronde behaarde vleugels. Er wordt wel gezegd dat het diertje vieze geurtjes vermindert. De larfjes leven namelijk in viezigheid en eten daar bacteriën. Of een afvoerputje of gootsteen mét wc-motmuggen daarom frisser zijn dan zonder, wordt nu onderzocht.

De 'Insect van het Jaar-verkiezing' wordt sinds 2022 georganiseerd door Taxon Foundation in samenwerking met EIS Kenniscentrum Insecten, de Nederlandse Entomologische Vereniging en Naturalis Biodiversity Center.