Katinka Polderman: Dempen

Katinka Polderman schrijft voor het eerst een column voor Vroege Vogels. Als cabaretier, schrijver en maker staat ze bekend om haar taalgevoel, droge humor en licht filosofische blik op het alledaagse. Met diezelfde scherpe blik neemt ze de luisteraar mee in een verhaal over hoe wij het landschap steeds meer naar onze hand zetten en de natuur vooral als gebruiksvoorwerp zien.

Lees hieronder de gehele column:

In Nederland zijn de afgelopen jaren tienduizenden sloten gedempt, vaak illegaal, schreef de Volkskrant pasgeleden. Sloten die eigenlijk nodig zijn voor de waterafvoer, die iets vertellen over de geschiedenis van het landschap en waar planten en dieren leven. Die laatste werden vaak levend begraven, en komen niet terug als de sloot weer wordt hersteld. 

Het dumpen van de sloten zegt veel over hoe we onze omgeving zien. Het landschap is een gebruiksvoorwerp geworden. Dat het ons verhalen kan vertellen over kreekruggen, overstromingen, mottenkastelen en landbouwgeschiedenis, dat landschap, flora en fauna samen in jaren en jaren een evenwicht hebben bereikt, het zal ons worst wezen: wij willen rechte grote akkers, wij willen met droge voeten rondwandelen, en onze wegen moeten breed genoeg zijn om elkaar te kunnen passeren. 

In de Zak van Zuid-Beveland, waar ik vandaan kom, waren in het verleden een paar dwarse boeren die zich met hand en tand, of meestal met hooivork en luchtbuks, hebben verzet tegen de ruilverkaveling. Aan de grond die zij ooit bezaten kan je zien hoe weelderig en knus dat landschap in heel de Zak ooit was. 

Je voelt: dit klopt op deze plaats, dit werkt. Wat de natuur hier bereikt, daar kan geen menselijke tekentafel tegenop. Maar ja. Zie in zo'n landschap maar eens genoeg voedsel te verbouwen voor iedereen, en efficiënt. Blijkbaar past dat niet. 

We leggen het landschap het zwijgen op en vertellen de natuur hoe het moet. Nee nee bosje, jij moet hier weg; hier komt een woonwijk. Maar hier mag je wel. Met negen herten, niet méér. En dan mag hier gebroed worden, kijk maar op het bordje: broedgebied. Nee, niet hier, hier gaan we maaien. 

En de natuur, die moet maar in zijn bos blijven, waar-ie hoort. Elke zondag komen we even op bezoek. Dan vragen we: heb je nog iets nodig? Een bever, of een struik om water op te nemen? En zullen we die wolf ook maar afvoeren? Hartstikke leuk dat je een beetje de echte natuur wilt uithangen, lief wild bosje, maar we zouden toch graag zien dat je je een beetje geciviliseerd gedraagt. 

En alles buiten de natuur van dat bosje, dat is van ons, en dat moet vooral functioneel zijn. 

En zo dempen we nog eens een sloot, rommelen nog eens wat met het grondwaterpeil, kappen we nog eens een bosje, om honderd meter verderop een lekker nieuw fris bos aan te planten.

Maar ja. Zo werkt dat natuurlijk niet. Dat weet die natuur al lang. Nu wij nog.