Waar komt de PFAS in eieren van hobbykippen vandaan?

PFAS in eieren van hobbykippen komt waarschijnlijk vooral via wormen en andere bodemdieren uit de grond in de eieren terecht. Dat blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Daarnaast blijkt uit een analyse van burgerinitiatief PFASinKaart en onderzoekers van Wageningen University & Research dat de grootte van het scharrelgebied van kippen samenhangt met de hoeveelheid PFAS in hun eieren.

Het RIVM onderzocht eieren van hobbykippen omdat eerder al bleek dat deze vaak meer PFAS bevatten dan commerciële eieren. Uit het onderzoek blijkt dat kippen die buiten scharrelen – bijvoorbeeld in tuinen, moestuinen en bij kinder- of zorgboerderijen – vaak eieren leggen met relatief hoge concentraties van deze chemische stoffen.

In wormen uit de bodem werden vaak dezelfde PFAS-stoffen gevonden als in de eieren, wat erop wijst dat deze bodemdieren een belangrijke bron zijn. Ook in andere bodemdieren werd PFAS aangetroffen. Andere mogelijke bronnen, zoals water, stro, zaagsel of hout van kippenhokken, lijken volgens het RIVM een kleinere rol te spelen.

Uit een analyse van 801 ingezonden eieren uit heel Nederland blijkt dat er ook een verband is tussen de hoeveelheid ruimte waar kippen scharrelen en de PFAS-concentratie in hun eieren. Hoe groter het buitengebied per kip, hoe groter de kans dat de dieren voedsel uit de bodem eten dat PFAS bevat, zoals wormen en insecten.

Volgens de onderzoekers van PFASinKaart en Wageningen University & Research lijkt ook het aantal eieren dat een kip legt invloed te hebben. Kippen die meer eieren produceren hebben gemiddeld minder PFAS per ei, vermoedelijk omdat de stoffen over meer eieren worden verdeeld.

De analyse laat zien dat meer dan de helft van de onderzochte eieren meer PFAS bevatte dan volgens Europese normen is toegestaan. Ongeveer twee op de drie eieren overschreden zelfs een limiet voor een specifieke PFAS-stof of een gecombineerde maximumwaarde.

Daarmee bevestigen de onderzoekers volgens eigen zeggen de waarschuwing van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu uit april 2025 om niet of zo weinig mogelijk eieren van hobbykippen te eten.

Doordat deelnemers ook informatie over de locatie van hun kippen deelden, konden onderzoekers van PFASinKaart aanwijzingen vinden over mogelijke bronnen van de vervuiling. Zo bevatten eieren dichter bij de fabriek van Chemours in Dordrecht vaker hogere concentraties van de PFAS-stof PFOA.

Ook langs de Nederlandse kust werden gemiddeld hogere waarden gemeten dan landinwaarts. Mogelijk komt dat doordat vervuild rivierwater in de Noordzee terechtkomt en vervolgens via neerslag of zeewind weer op het land wordt afgezet.

Het RIVM benadrukt dat de hoeveelheid PFAS in eieren sterk kan verschillen per locatie en zelfs per dag. Bovendien is in hun onderzoek niet gekeken waar de PFAS in de bodem oorspronkelijk vandaan komt.

De onderzoeken maken deel uit van een breder programma van het RIVM om beter te begrijpen hoeveel PFAS Nederlanders binnenkrijgen en via welke voedselbronnen dat gebeurt, zodat maatregelen genomen kunnen worden om de blootstelling te verminderen.

Bron: ANP