Steenloper is een brutaal vogeltje

In het najaar zijn de wadden van Schiermonnikoog gevuld met miljoenen steltlopers die hier hebben gebroed en vertrekken, die net aankomen uit het hoge noorden of die op doortrek zijn. Allemaal komen ze voor de rust en het aanbod van voedsel hier. Dus trekken ook onderzoekers van het vasteland naar Schier in deze bijzondere tijd van het jaar. Zo ook Sofie Buesink van de Rijksuniversiteit Groningen die onderzoek doet naar de steenloper.

De steenloper is geen schuwe vogel en komt met opkomend water zo dichtbij dat ze over je tenen lopen, vertelt Sofie. Dat maakt ze een geschikte vogel om te onderzoeken en bijvoorbeeld de kleurringen om de poten van af te lezen. Tijdens het vangen en ringen kunnen vogels ook stress hebben en bijvoorbeeld kramp in de vleugels of poten krijgen, maar daar heeft de steenloper ook geen last van.

Het is daarnaast een makkelijke soort om vragen te onderzoeken die voor alle steltlopers gelden. Steenlopers zijn generalisten die op veel verschillende biotopen van het wad kunnen foerageren. Er wordt dus ook nauwlettend gekeken waar ze zitten en wanneer, en van welke voedselbron ze gebruik maken. Daar bovenop zijn er ook gewoon heel veel steenlopers op het wad en is het geen soort die drastisch achteruit gaat.

Bij opkomend tij zijn steenlopers druk met foerageren. Ze eten met hun korte snavels (de kortste van alle steltlopers) eigenlijk alles wat aan het oppervlak zit. Soms zie je ze ook graven met hun poten. Het allerleukste is als ze gaan ‘bulldozen’. Dan gooien ze met hun kop steentjes omver om vlooitjes en andere beestjes te zoeken. In het Engels heet de soort dan ook ‘Turnstone’.

In de bescherming van vogels in Nederland wordt vaak de nadruk gelegd op broedgebieden. Werkzaamheden worden allemaal buiten de broedtijd gepland en er is veel aandacht voor nest- en kuikenonderzoek. Ook gaat het vaak over de trek, wat natuurlijk een spectaculair natuurfenomeen is. Maar Sofie wil ook het even grote belang van wintergebieden, de voorbereidingsperiode, benadrukken voor soorten als de steenloper.

Ondanks dat steenlopers hier niet broeden, is ons Waddengebied allesbepalend voor de soort. Als er meer verstoring is op het wad, de wadbodem daalt, of klimaatverandering, heeft het enorme impact op de conditie van de vogels wanneer ze weer wegtrekken. Of als werkzaamheden gepland worden in hun overwinteringsgebied, kunnen ze minder opvetten voor de lange trek naar het broedgebied.

Kijk zondag 1 november 2026 om 19.25 uur naar de aflevering over de Schiermonnikoog op NPO 2!