Op pad met Menno Bentveld: Backyard

Nederland is een land van beheerde natuur. We kappen om te beschermen, de biodiversiteit te bevorderen en om te bewaren wat we mooi en waardevol vinden. Totdat het mes ineens in de eigen achtertuin wordt gezet. Wekelijks schrijft Menno Bentveld een column voor de Varagids.

Lees hier de volledige column:

In Nederland mogen we graag kappen en snoeien. Je kunt geen kilometer wandelen of je komt langs een veld dat ooit een bos was of een heide waar struweel stond. Boswachters, loonwerkers, vrijwilligers of burgers (die op de Hoge Veluwe jaarlijks hun eigen kerstboom mogen omzagen) vormen een legertje onvermoeibare snoeiers. Heidevelden worden ontdaan van opschietende berken, stuifzanden gevrijwaard van oprukkende dennen en uitgestrekte laagveengebieden gescand op iedere scheut of twijg. Het maakt de terreinbeheerder niet uit, als het ding maar weg is.

Op de waarom-vraag wordt een veelvoud van argumenten aangevoerd. Neem de biodiversiteit. Het is om ruimte te scheppen voor kwetsbare soorten; soorten die vaak geen kans krijgen omdat andere soorten reusachtig hard groeien door een overvloed aan voedingsstoffen in ons milieu. Stikstof bijvoorbeeld. Als wij de natuur blijven volplempen met fastfood groeien er alleen nog bramen, brandnetels en wilgen. Adieu dophei of koekoeksbloem.

Een ander argument is van cultuurhistorische aard. Onze gezichtsbepalende landschappen zijn door de eeuwen heen gevormd door monniken, boeren en landheren. De openheid en uitgestrektheid zijn wereldvermaard: veenweidegebieden, glooiende heidevelden, uiterwaarden met rivieren, traag door oneindig laagland. De Verkadealbums zijn al stokoud, maar aan de plaatjes zijn we verknocht en de Nederlandse landschapstypen houden we graag in stand.

Dat ieder landschap een keuze is voor een periode in onze geschiedenis en dat Nederland ooit zowat volledig bestond uit veen, moeras of uit kale woeste grond laten we buiten beschouwing. Er wordt nu gekozen voor een divers landschap met zoveel mogelijk soorten. Als we niks doen, verandert ons land in één dicht moerasbos en dus is ingrijpen het devies. En stevig ook.

Waarom al dat gekap nodig is vergt heel wat uitleg. In Vroege vogels komt dan de boswachter aan het woord, een ecoloog erbij, of een botanist die zeldzame plantjes aanwijst. Buurtbewoners zijn op hun beurt soms furieus, bomen zijn emotie, maar ja, ik snap de argumenten en zie dat het vaak na een paar jaar mooi en waardevol wordt. Zo’n kaalgekapte vlakte is iets waar we doorheen moeten.

Tot het kappen in je backyard gebeurt. Dan is het andere koek. Bij mij achter zijn ze met zwaar materieel aan de slag gegaan. In het plaatselijk suffertje is het tot in den treure uitgelegd. Sloot moet hoognodig worden uitgebaggerd, bomen gedund en gekapt, struiken gekortwiekt. Zodat het er weer járen tegen kan. Lees: zodat het er pas over een paar jaar weer een beetje fatsoenlijk uitziet. Tja, als Vroege Vogels een reportage in mijn buurt zou maken, zou er nu een boswachter aan mij uitleggen hoe mooi het over een tijdje wordt. Ik snap het. Het is soms nodig. Maar vrolijk word je niet direct van die kale boel. Ik sta in de tuin en kijk naar de baggerende en kappende mannen. Ik probeer alvast een liefde te ontwikkelen voor het veelbezongen ‘open landschap’. Dat wordt een tijdje doorbijten.