'Onze taal is dieronvriendelijk en gewelddadig': hoe kan dat beter?

‘Beren op de weg zien’ en ‘iemand blij maken met een dooie mus’, het zijn uitdrukkingen die diepgeworteld zitten in onze taal. Maar: het zijn ook twee van vele voorbeelden waaruit blijkt dat onze taal niet diervriendelijk is. En dat zou ook anders kunnen, beschrijft Ingrid Visseren-Hamakers in haar nieuwe boek Dierbare Taal, waarin ze met elke uitdrukking dichter hoopt te komen tot een liefdevolle samenleving.

"Als je erop gaat letten, kan het je niet ontgaan: onze taal is dieronvriendelijk, gewelddadig en niet duurzaam", schrijft Visseren-Hamakers in de eerste zin van haar boek. Want taal doet ertoe: het vormt de manier waarop we kijken naar de maatschappij in al haar facetten. Dus ook hoe we kijken naar natuur, milieu, en beleid.

In Dierbare Taal geeft Visseren-Hamakers suggesties hoe anders naar uitspraken te kijken. 'Iemand blij maken met een dooie mus', wordt bijvoorbeeld 'iemand blij maken met een bloemetje'. Hierin gaat het beide om dingen die geen waarde hebben. Want, zo legt Visseren-Hamakers ook uit in haar boek: 'Er kleven grote milieuproblemen aan snijbloemen, bloembollen en planten. Er worden grote hoeveelheden pesticide gebruikt bij de teelt.'

Nu kun je denken, is het nou nodig om op deze manier uitspraken in onze taal te veranderen? Maar, met haar boek laat Visseren-Hamakers zien dat in woorden, gezegdes en uitspraken een bepaalde blik of bril schuilt. Kort gezegd: taal is politiek. Iets waar we dat duidelijk in zien is in het woord 'veestapel'.

"Met dit woord worden de miljarden dieren die wereldwijd in de bio-industrie lijden letterlijk op een hoop gegooid. Omdat ze als ‘vee’ worden bestempeld, weten we zelfs niet om welke soorten dieren het gaat", schrijft Visseren-Hamakers.

En wanneer je met die bril naar het woord kijkt, merk je pas welke afstand er tussen mens en dier is gecreëerd. "Het individuele dier, met haar unieke karakter, eigen gevoelens en verschillende relaties met andere dieren, wordt onzichtbaar gemaakt, of ‘weggegumd’ zoals Arran Stibbe het zo treffend verwoordt", aldus Visseren-Hamakers.