Nederlander wil slimmer omgaan met spullen, maar circulair kiezen is lastig

Uit de Monitor Duurzaam Leven van kenniscentrum Milieu Centraal blijkt dat een grote meerderheid van Nederlanders openstaat voor een economie waarin slimmer met spullen wordt omgegaan. 7 op de 10 staat positief tegenover minder kopen, spullen langer gebruiken, repareren of tweedehands kopen. Toch blijft het gedrag achter: gemiddeld doet slechts een kwart dit regelmatig. De belangrijkste reden: circulair kiezen is nog niet altijd de makkelijkste en vanzelfsprekende optie.

Van 19 tot en met 27 maart is het de Week van de Circulaire Economie. In heel Nederland is er aandacht voor slimmer omgaan met spullen en grondstoffen. Want in 2050 wil Nederland volledig circulair zijn: producten gaan langer mee, krijgen een tweede leven of worden opnieuw gebruikt als grondstof.

Een Nederlands huishouden van gemiddeld 2,1 personen stoot jaarlijks zo’n 16.500 kilo CO2 uit. Een opvallend groot deel daarvan komt door onze spullen en kleding: samen goed voor ongeveer 2.200 kilo CO2 per jaar. Daarmee zijn spullen en kleding op jaarbasis goed voor bijna evenveel klimaatimpact als vliegen bij Nederlandse huishoudens. Wie minder nieuwe spullen koopt, producten langer gebruikt of kiest voor tweedehands, kan dus echt verschil maken.

Een opvallend inzicht uit de Monitor Duurzaam Leven: veel mensen denken dat anderen minder circulair bezig zijn dan zijzelf. Daardoor praten ze er minder over en laten ze hun eigen duurzame keuzes minder zien. Dat versterkt het idee dat circulair leven ‘iets voor een kleine groep’ is. Terwijl het draagvlak in werkelijkheid groot is. Zo staat bijna 60% van de Nederlanders open voor minder nieuwe kleding kopen, terwijl men denkt dat slechts 35% van de mensen daartoe bereid is. Door zichtbaarder te maken dat veel Nederlanders circulair willen leven, kan die stille steun veranderen in een nieuwe norm. Jelle Pothoven, Expert Circulaire Leefstijl bij Milieu Centraal: “Het effect van jouw keuzes lijkt klein, maar als veel mensen meer circulair leven dan scheelt het enorm in grondstoffen en afval. En door je keuzes zichtbaar te maken naar je omgeving, breng je een beweging op gang die veel groter is dan je eigen actie.”

Uit de Monitor Duurzaam Leven blijkt dat een groot deel van de Nederlanders (bijna de helft) bereid is strengere maatregelen te steunen, ook als die hun eigen gedrag raken. De boodschap is duidelijk: maak circulair de makkelijke, betaalbare en logische keuze. Ika van de Pas, bestuurder van Milieu Centraal: “Nederlanders kunnen en willen gaan voor meer circulaire keuzes, maar moeten hiertoe wel in staat worden gesteld. Het is zaak om de omgeving zo in te richten dat circulaire keuzes vanzelfsprekend worden. Als repareren goedkoper is dan vervangen, als tweedehands net zo normaal is als nieuw, en als delen eenvoudiger wordt geregeld, dan volgt gedrag vanzelf.”

De Monitor Duurzaam Leven laat zien dat circulair gedrag in de afgelopen jaren voorzichtig toeneemt. Steeds meer mensen kopen weleens tweedehands, laten iets repareren of lenen spullen. Het aantal mensen dat regelmatig tweedehands kleding koopt is in twee jaar verdubbeld (van 7% naar 14%) en het aantal dat de smartphone repareert van 27% naar 35%. Van de Pas onderstreept: “Dat zijn positieve signalen. Maar als we echt minder grondstoffen willen gebruiken, moet het tempo van de transitie omhoog. De grootste winst zit bij keuzes die veel impact hebben én waar al draagvlak voor is. Juist hier ligt een groot onbenut potentieel. Veel mensen zeggen dat ze meer circulair willen kiezen, maar doen het nog niet altijd. Vaak omdat nieuw kopen goedkoper of makkelijker is, of bijvoorbeeld omdat reparatie ingewikkeld voelt.”

In de Monitor Duurzaam Leven worden deze impactvolle keuzes aangeduid als sweet spots. Ze laten zien waar circulair gedrag relatief makkelijk versneld kan worden. Denk bijvoorbeeld aan minder kleding kopen (maximaal vijf kledingstukken per jaar).

Een circulaire economie draait om slim omgaan met grondstoffen. Dat betekent: minder nieuwe materialen gebruiken, minder verspillen en producten langer laten meegaan én gebruiken. Dat is hard nodig. Nederland gebruikt veel grondstoffen en is afhankelijk van materialen uit het buitenland. Minder verbruiken betekent minder milieuschade, minder CO2-uitstoot en meer grip op onze eigen toekomst.

De Monitor Duurzaam Leven is een grootschalig, landelijk representatief onderzoek onder 4.000 Nederlanders. De Monitor brengt in kaart wat mensen doen, wat ze willen en waar ze tegenaan lopen. Daarmee maakt het onderzoek zichtbaar waar de grootste milieuwinst te behalen is én waar beleid en voorlichting het verschil kunnen maken.

Bron: Milieu Centraal