Zoetwatermosselen komen terug in de Nederlandse rivieren

De tijden dat je een ouderwets filmrolletje kon ontwikkelen in het water van de grote rivieren, die zijn gelukkig voorbij. Maar daarmee zijn de planten en dieren die in die tijd zijn verdwenen nog niet meteen terug. Met financiële steun van het Wereld Natuurfonds, proberen ARK Rewilding en Waardenburg Ecology verdwenen zoetwatermosselen weer terug te brengen in het Nederlandse water. Samen met Ykelien Damstra van ARK, zijn wij bij het veldwerk gaan kijken.

Het project draait om de Bataafse stroommossel, een zoetwatermossel die al meer dan een halve eeuw niet meer in Nederland voorkomt. Het idee is om deze mossel terug te brengen in de nevengeulen van de grote rivieren en ook in een aantal kleinere beken. Maar voordat dit geprobeerd gaat worden, willen de initiatiefnemers eerst zeker weten dat het wel lukt om dit soort zoetwatermosselen te introduceren op een nieuwe plek.

Daarom hebben Ark en Waardenburg Ecology eerst experimenten opgezet met een niet-bedreigde mosselsoort: de bolle stroommossel. Met behulp van metalen kooitjes willen de onderzoekers kijken of ze de mossel in leven kunnen houden in hun nieuwe omgeving en of ze ook groeien en zich misschien zelfs weer gaan voortplanten. Pas als die experimenten met de bolle stroommossel lukken, dan gaan ze een vergunning aanvragen om het trucje met de beschermde Bataafse stroommossel te herhalen.

De Bataafse stroommossel is een bijzonder beestje. Zo gebruiken de vrouwtjes vissen om hun larfjes te verspreiden. Om die vissen dichtbij te lokken, maken de mosselen kleine fonteintjes. Wanneer de nieuwsgierige vissen dichtbij zijn gekomen, laten de vrouwtjes larfjes los in het water, die zich vervolgens vasthechten op de kieuwen van de vissen. Daar leven ze van vissenbloed en profiteren ze van de gratis lift die ze krijgen van de vis. Op die manier kunnen de vederlichte larfjes zich zelfs stroomopwaarts verspreiden.

De grote vraag bij (her)intoductie van planten of dieren is vaak: waarom niet een beetje geduld betrachten tot ze zelf weer verschijnen? Als de condities per slot van rekening weer goed zijn ... Toch is dat in het geval van de Bataafse stroommossel geen optie, vindt Ykelien Damstra van Ark. "Ook stroomopwaarts, in Duitsland komen deze zoetwatermosselen nauwelijks nog voor. Als je hoopt dat het ecosysteem dus vanzelf weer wordt verrijkt met deze bijzondere soort, dan kun je waarschijnlijk wachten tot je een ons weegt."