Gefaseerd maaien is beter, maar helpt niet alle insecten

Gemeentes maaien dijken en bermen steeds vaker in fases, zodat insecten langer gebruik kunnen maken van de planten die daar groeien. Uit onderzoek van ecoloog Constant Swinkels van de Radboud Universiteit blijkt dat dit gefaseerd maaien niet voor alle insecten genoeg oplevert.

Maaien is noodzakelijk om een dijk sterk te houden, legt Swinkels uit. "ls je niet maait, kan het gebeuren dat er bomen of sterke struiken zoals de braam gaan groeien. Dat wil je niet, want die wortels zijn zo dik, dat dijken daar kapot van kunnen gaan."

Daarom wordt er in Nederland over het algemeen twee keer per jaar gemaaid. Steeds vaker gebeurt dat in fases, zodat er nog stroken overblijven voor insecten om te eten en te wonen. Maar uit het onderzoek van Swinkels blijkt dat dit niet voor alle insecten even goed werkt.

"Net na het maaien trekken alle insecten naar die strook en wordt het veel drukker. Twee keer zo veel bloembezoek, veel meer beestjes, maar na vier dagen verlaten ze de dijk en stort de gemeenschap helemaal in. Alleen sterke bijen, zoals de honingbij, blijven over." Zeldzame soorten kunnen dus niet goed tegen gefaseerd maaien.

Voor zijn onderzoek telde Swinkels met veertig studenten 30.000 bloembezoeken en determineerde 5000 wilde bestuivers tot op soort. Ze bestudeerden eerst dijken in de Ooijpolder bij Nijmegen waar niks werd gemaaid en daarna werd bij een aantal dijken zo’n 70 procent van de planten weggemaaid. Andere dijken bleven ongemoeid. Het verschil tussen gemaaide en niet-gemaaide dijken was groot. "Hoewel gefaseerd maaien beter is dan alles plat maken, is het niet de golden bullet. Er zijn veel soorten die ook bij gefaseerd maaibeheer toch wegvliegen, op zoek naar een veilig heenkomen."

De oplossing zit in veel breder kijken, betoogt de ecoloog. "We hebben een landschappelijke blik nodig op dit soort problemen. We moeten niet op de vierkante centimeter kijken, maar veel wijder. Kijk bijvoorbeeld naar wanneer het grasveld tegen de dijk aan in bloei staat en stem daar je maaibeleid op af. Of maai de ene dijk vroeg en de andere dijk laat. Insecten moeten ergens heen kunnen."

"In de ecologie zeggen we altijd: de natuur is het meeste gebaat bij overal iets anders doen, maar wel altijd hetzelfde. Continu beheer stelt soorten in staat om zich aan te passen. Een klein stukje dijk dat verdwijnt, is niet zo’n groot probleem, zolang de insecten maar een ander veilig gebied kunnen vinden. En daarvoor moeten we veel groter durven denken."

Bron: Radboud Universiteit