Fenolijn viert zilveren jubileum

Wie sleept zondag de Frater Willibrordus Prijs 2026 in de wacht? Deze bijzondere eer bekroont de mooiste en meest inspirerende waarneming op de fenolijn. En de genomineerden liegen er in deze zevende editie niet om: van een nest vol schattige egels tot gierzwaluwen die heel vroeg terugkeerden uit hun overwinteringsgebieden. Dit jaar is extra speciaal: de fenolijn bestaat 25 jaar. Al een kwart eeuw is het één van de publieksfavorieten van Vroege Vogels. Een zilveren jubileum wordt natuurlijk gevierd met een feestelijke uitzending. We spreken met Arnold van Vliet van Wageningen University, die samen met Vroege Vogels de fenolijn ooit bedacht. Ook schuift Jeanette Essink aan, die al sinds 2001 haar natuurwaarnemingen trouw doorbelt.

De jury heeft dit jaar zes genomineerden geselecteerd voor de shortlist van de Frater Willibrordus Prijs: Martin Kroon (biddende vogels), Mieke Pieren Olijhoek (eerste gierzwaluw), Agnes van Swaay (jonge egels), Els Wolterbeek (geen insecten in de zomer), Jeroen van Maurik (Aziatische hoornaars) en Renee van den Berge (kepen en een blauwe kiekendief).

Frater Willibrordus overleed in september 2019. Vanaf het begin van de Fenolijn, in 2001, is de Frater één van de vaste, trouwe bellers. Hij was altijd betrokken en vond het ook zijn taak om bij te houden wat er in de natuur onder invloed van het klimaat veranderde. Al vanaf het moment dat hij het klooster in ging, was hij gefascineerd door de natuur en in het bijzonder door de fenologie: de leer van de eerstelingen in de natuur. Hij wilde de luisteraar met zijn waarnemingen altijd iets bijbrengen en meegeven. Dat vooral maakte hem geliefd bij de luisteraar.

De Frater Willibrordus Prijs is een initiatief van Vroege Vogels. De prijs wordt dit jaar voor de zevende keer uitgereikt en bestaat uit een aquarel van kunstenaar Erik van Ommen. In de jury zitten: Arnold van Vliet, coördinator van De Natuurkalender van Wageningen University, schrijver Bibi Dumon Tak en Vroege Vogels samensteller Daniel Gulpers. Om tot een winnaar te komen heeft de jury de vele duizenden meldingen van de fenolijn afgeluisterd.

De zes eerdere winnaars van de prijs:

• Hans Gartner in 2020 (invasie distelvlinders)
• Bas Bijl in 2021 (late boerenzwaluw)
• Mirjam Wiskerke in 2022 (baltsende witte kwikstaarten)
• Diet Groothuis in 2023 (eerste gierzwaluwen)
• Hans Bijl in 2024 (trekkende gamma-uiltjes)
• Henk Jansma in 2025 (duizenden smienten)

In 2001 bedacht Arnold van Vliet, van de Universiteit Wageningen, samen met Vroege Vogels de fenolijn. Onze vaste rubriek over de eerstelingen en laatstelingen in de natuur. Op de website van de Natuurkalender zien we hoe het klimaat de natuur beïnvloed. Dit initiatief brengt samen met het Nederlandse publiek de gevolgen van veranderingen in weer en klimaat voor planten en dieren in beeld.