Boerennatuur 10 jaar: kwart van de boeren doet aan agrarisch natuurbeheer

Ondanks de stikstofcrisis groeien landbouw en natuur steeds dichter naar elkaar toe. Volgende week dinsdag viert Boerennatuur, de koepel van agrarische collectieven, zijn tienjarig bestaan. Inmiddels is een kwart van de Nederlandse boeren aangesloten en actief met natuurinclusieve landbouw. We spreken met voorzitter Marije Klever en oud-voorzitter Alex Datema, sinds drie jaar directeur Food & Agri bij de Rabobank.

Boerennatuur bundelt regionale collectieven van boeren die samen werken aan natuur- en landschapsbeheer. Met subsidies leggen zij kruidenrijke graslanden aan, planten bomen, creëren natte zones voor weidevogels en onderhouden houtwallen en sloten. De omvang verschilt: bij de ene boer gaat het om een klein deel van het bedrijf, bij de andere om een aanzienlijk aandeel van de grond. Intussen kijkt het collectief breder dan biodiversiteit alleen, met aandacht voor waterbeheer, bodemkwaliteit en klimaat.

De opkomst van Boerennatuur hangt nauw samen met het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) uit 2016. Dat markeerde een omslag. Niet langer individuele boeren, maar collectieven kregen de regie. Door samenwerking op regionaal niveau moeten maatregelen beter op elkaar aansluiten en meer effect hebben in het landschap.

Boerennatuur viert zijn jubileum in een spannende tijd. Eind juni presenteert minister Jaimi van Essen van Landbouw en Natuur zijn langverwachte kamerbrief, waarin belangrijke beslissingen zullen staan over het stikstofbeleid van de komende tien jaar. Centraal staan nieuwe emissieplafonds voor boerenbedrijven, waarmee de uitstoot van ammoniak in 2035 met 42 tot 46 procent moet zijn verminderd ten opzichte van 2019.

Het grote verschil met het beleid uit het verleden is dat boeren nu worden afgerekend om hun eigen emissies, in plaats van dat er gestuurd wordt op de neerslag van stikstof in natuurgebieden. De grote vraag is hoe streng de plafonds per bedrijf worden en hoe groot de zogeheten emissiearme zones rond kwetsbare Natura 2000-gebieden uitvallen. Voor Boerennatuur is de vraag hoe boeren structureel beloond kunnen worden voor hun bijdrage aan natuur en landschap.