Wat al die verhalen verbindt: verheffing

Anderhalf jaar lang zochten we abonnees op om te praten over hun ‘rode nest’. Overeenkomstig thema: verheffing.

‘Denk jij dat ik ook maar één stap harder loop voor een zoon van een landarbeider?’ Dat kreeg Henk Messchendorp (80) als 13-jarige te horen. Elke week ging hij met een kar op pad om brood te verkopen. Nadat hij bij een boerderij lang moest wachten en daar iets van zei, deelde de boerin haar gedachten. In Groningen gaapte een gat tussen de herenboeren en de onderklasse.

Voor de artikelreeks Uit rood geboren zocht ik VARAgids-abonnees op om te praten over hun jeugd in een rood nest, toen de socialistische zuil nog bestond. Verledens in twaalf provincies. Bij alle stukken stond een portret door Frank Ruiter – behalve bij Baukje Muizelaar-Borger (95, Utrecht), die overleed voor Ruiter een afspraak kon maken.

Wat al die verhalen verbindt, is een sociaaldemocratisch streven bij uitstek: verheffing. Heel Nederland heeft de afgelopen honderd jaar een welvaartsstijging meegemaakt, maar de rol van de sociaaldemocratie was onmiskenbaar – was het niet onder de kabinetten-Drees, dan toch door de inspanningen van de ouders. Die van Gepke Verbeek-Sixma (95, Friesland) hadden zes kinderen, maar ze mochten doorleren, ook de meisjes. Haar oudste broer werd professor. Ben Prins (80, Overijssel) bewoont een huis met een tuin zo groot dat hij een robotmaaier heeft. De vader van Manny Lutjes (81, Drenthe) werkte als turfsteker, zij mocht naar de HBS. Op de uitvaart van haar man Diewer, die vorig jaar overleed, sprak hun zoon, afgestudeerd econoom. Lutjes herhaalde zijn woorden: ‘Wat zijn wij ver gekomen, met de hele familie.’