In de Vlaamsche Pot (1990- 1994)

In de Vlaamsche Pot was in de jaren 90 een taboedoorbrekende comedy die zich afspeelde in een restaurant. Waarin iedereen – van Ajax-spitsen tot toneelgrootheden – te gast wilde zijn. 

Ik mis iets gezelligs op de kaart, zegt kok Luciën. ‘Een lekkere worst ofzo’. Luciën staat bij een tafeltje in het restaurant, met roze gemarmerde muren en hardgroene lambrisering met zwarte biezen. Nep-art deco dus, dit móeten de jaren 90 zijn. Van achter het messing barmeubel, met veel uitgestald glas, protesteert mede-restaurateur Karel: ‘Ik wil geen mensen in de zaak die worst willen hoor.’  

De tegenwerping van Luciën dat worsteters veel gezelliger zijn dan klanten met een voorkeur voor entrecote à poivre, maakt geen indruk. ‘Het gaat er mij om dat ze hier veel geld achterlaten, dat is pas gezellig’, zegt Karel handenwrijvend. 

Het is de openingsscène van de eerste aflevering van In de Vlaamsche Pot, een comedyserie die op 4 oktober 1990 voor het eerst wordt uitgezonden door Veronica. De omroep zit dan nog in het publieke bestel. In de Vlaamsche Pot, dat zich afspeelt in het gelijknamige restaurant, is op de vrijdagavond geprogrammeerd, na het Achtuurjournaal. Hoofdrollen zijn voor Edwin de Vries (Karel), Serge-Henri Valcke (Luciën), Susan Visser (serveerster Dirkje) en Frans van Deursen (keukenhulp Frits). Geen van hen had enige tv-comedy-ervaring. 

Dat gold ook voor de makers, acteur en toneelschrijver Haye van der Heyden en collega Flip van Duyn. De laatste haakt al snel af als schrijver, Van der Heyden produceert de scripts in eerste instantie in z’n eentje. Van der Heyden schreef eerder toneelstukken en teksten voor cabaretgroep Purper: ‘Daarvan was ik mede-oprichter. Eigenlijk had ik In de Vlaamsche Pot geschreven voor de leden van Purper, naast mezelf ook Erik Brey, Adelheid Roosen en Frans Mulder. Maar de KRO, waar we een paar jaar eerder op gesprek mochten, zag niks in een comedy met twee homoseksuelen in de hoofdrol. Vonden ze te vies, denk ik.’ 

Joop Daalmeijer, in 1990 directeur geworden van Veronica, zag er wel wat in, toen Van der Heyden langskwam en de registratie van zijn toneelstuk Jaloezieën aan de omroep had verkocht. ‘Heb je nog iets liggen, vroeg Joop, want ik moet voor het eind van het jaar nog ruim zeven ton in guldens opmaken aan een serie. Ik dacht gelijk aan In de Vlaamsche Pot, dus ik begon te vertellen. Ja, doe maar dertig afleveringen, zei hij halverwege mijn verhaal.’ 

Dat Van der Heyden geen ervaring had met comedy schrijven was geen bezwaar. Ook niet voor hemzelf. ‘Het was een hartstikke leuke manier om het vak heel snel te leren. Comedy sla ik veel hoger aan dan drama. I Love Lucy, met Lucille Ball, dat was mijn grote voorbeeld. Je kunt je nergens achter verschuilen bij comedy, geen mooipraterij of veelbetekenende stiltes. We namen op met een live publiek, iets wat nu niet meer gebeurt. Dus je weet direct wat wel werkt, en wat niet.’ 

De acteurs gingen aanvankelijk per trein vanuit Amsterdam naar het Hilversumse mediapark, waar in Studio 22 de set stond van In de Vlaamsche Pot. ‘Dat ging de eerste paar weken nog goed’, vertelt Edwin de Vries. ‘Maar omdat de serie gelijk enorm aansloeg, en werd uitgezonden terwijl we nog opnamen, moesten we na zes weken ander vervoer regelen. De vier hoofdrolspelers werden zowat besprongen in de trein door fans.’ Het werd ook grimmiger: Serge-Henri Valcke werd naar eigen zeggen in de tram in Amsterdam eerst herkend, en daarna uitgescholden voor ‘vieze nicht’. ‘Het kwam ook voor dat ik andere rollen in series niet kreeg, omdat ze niet die homo uit die comedy wilden hebben.’ 

Valcke, die naar eigen zeggen een uitstekende thuiskok is, kreeg vooraf les in Le Garage, het Amsterdamse showbizzrestaurant van Joop Braakhekke. ‘Snijles, onder andere, zodat het er op tv wel een beetje professioneel uitzag.’  

Een serie waarin twee homoseksuelen de hoofdrol speelden (Valcke is het ook echt, De Vries niet), dat was nieuw. In Nederland kende de kijker vooral Mr Humphries uit Wordt u al geholpen?. Van der Heyden nam de tijd om het publiek te laten wennen, tot aan aflevering tien werd er niet op de mond gezoend. ‘En toen dat wel gebeurde, was het in een aflevering die speelde tijdens oud en nieuw.’  

De Vries: ‘We repeteerden drie dagen, en namen aan het einde van de week twee afleveringen achter elkaar op. Ik herinner me dat ik in de coulissen stond met producent John de Mol, die met de handen in het haar zat. ‘Wat hebben we gedaan, Edwin? Een serie met twee homo’s in de hoofdrol, dat gaat toch niet werken!’ Het ging toen heel slecht met zijn productiebedrijf, hij kon wel een succesje gebruiken.’ Dat werd In de Vlaamsche Pot, waar wekelijks een kleine twee miljoen mensen naar keken op vrijdagavond. De Vries: ‘Als ik een restaurant ging eten met collega’s, kwam het vaak voor dat de kok naar me toe kwam en zei: u heeft vanavond een vrije avond, ik ga lekker voor u koken. En dat u homo bent, maakt me niks uit.’ 

De scepsis die er vooraf was over de serie, verdween al snel als sneeuw voor de zon. De Vries: ‘Ik kwam uit de serieuze toneelwereld, ik speelde bij de experimentele groep Baal. Al mijn collega’s vonden het vreselijk dat ik voor tv ging werken. Totdat ze zagen dat de serie succesvol was, toen wilden ze allemaal te gast zijn.’ 

Valcke trekt een vergelijking met Baantjer, ‘daar wilde iedere acteur wel een keer lijk zijn. Bij ons hadden we geen moeite om acteurs te vinden die restaurantgast wilden spelen, van Huub Stapel tot Adèle Bloemendaal, van Rijk de Gooijer tot Olga Zuiderhoek, ze zijn allemaal geweest.’ Valcke noemt als een van zijn favoriete afleveringen die uit 1991, waarin vier spelers van Ajax het restaurant bezoeken: Stanley Menzo, Stefan Petterson, John van Loen en Aron Winter. ‘En we hebben bij een kerstspecial alle grote Nederlandse zangers langs laten komen, van Lee Towers en Hazes tot Gordon.’ 

In de terugblikpodcast Daar bleef je voor thuis, gewijd aan In de Vlaamsche Pot, vertelde presentator Ron Vergouwen dat de serie hem had geholpen bij het uit de kast komen. En hij was niet de enige. De impact en het grensverleggende karakter was vooral mooi meegenomen, zegt Van der Heyden nu, die vooral de tegenstellingen tussen de karakters wilde uitspelen. De laissez-faire houding van Luciën tegenover de knieperigheid van Karel. En de oversekste Frits, die maar op één ding uit was: Dirkje in bed krijgen. Dat lukt ’m overigens bijna. Maar op het moment suprême verwondt Frits zichzelf, met het doldriest opentrekken van zijn broekrits. 

Na drie seizoenen namen De Vries en Visser afscheid, en kreeg Luciën een nieuwe partner en een andere serveerster. De Vries: ‘Ik was ook dramaturg van de serie, na 39 afleveringen vond ik dat we alle thema’s wel een keer hadden gehad. Ik was ook bang voor het Swiebertje-effect, ik wilde weer serieus toneel spelen. Het kwam al voor dat, als ik ergens liep, mensen “Keuken!” naar me riepen, een gevleugelde uitdrukking uit de serie.’  

Zowel Edwin als Serge-Henri roemen de scenario’s van Van der Heyden, die zichzelf na al die jaren nog voor de kop slaat dat hij andere schrijvers (onder wie Harm Edens en Robert Alberdingk Thijm, de laatste schreef ook Dunya & Desie en De Daltons) de vrije hand gaf. ‘Mijn toon was essentieel,’ zegt Haye, ‘je kunt niet zomaar iedereen“neuken” laten zeggen. Dat wordt al snel te grof, en dan werkt het niet. Ik heb het laatste seizoen weer gewoon zelf geschreven.’  

Ook het idee om Karel met serveerster Dirkje te laten trouwen, bij wijze van afscheid uit de serie, kwam uit de koker van Van der Heyden. ‘Maar Serge-Henri heeft me gesmeekt dat niet te doen. Dat zou de indruk geven dat homoseksualiteit een bevlieging was, iets waarvan je kon genezen, als van een verkoudheid. Ik zag dat anders, maar ik heb toch gehoor gegeven aan zijn smeekbede.’  

Valcke is er dertig jaar later nog heel gelukkig mee: ‘Het kwam wel eens voor dat ik in de tram werd uitgescholden voor die vieze nicht uit In de Vlaamsche Pot. Dat zou als Karel trouwde met Dirkje, er niet beter op zijn geworden denk ik. Al kreeg, en krijg ik nog steeds, ook heel leuke reacties. Mensen namen suikerzakjes voor me mee uit Brugge, waar een restaurant was dat echt In de Vlaamsche Pot heette. Ik kwam Hans Kesting onlangs nog tegen bij een première. Die vertelde dat hij oude afleveringen had teruggekeken, en dat hij het nog steeds zo goed vond. Dat is toch erg leuk om te horen. Het is voor mij nog steeds een van de allerleukste series waaraan ik heb meegewerkt.’   

Dit artikel komt uit VARAgids 10, 2026.

In de VARAgids tv-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit het archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie