Dokter Deen (2012-2018)

Hoewel sommigen de serie wat oubollig vonden, was Dokter Deen, de serie over een huisarts op Vlieland (Monique van de Ven), een groot succes. 

Hoe breng je het beste een huisarts in beeld? In zijn of haar praktijk, zou je denken. Toch moet de kijker behoorlijk lang wachten voordat Maria Deen, het hoofdpersonage van de dramaserie Dokter Deen (2012–2018), zich eindelijk in haar professionele werkruimte bevindt. In de eerste aflevering zien we Deen, gespeeld door Monique van de Ven, die in haar woning op Vlieland naar haar zoon Robbert (Jelle de Jong) zoekt. Na een ontbijt met dochters Wendy (Lisa Smit) en Isa (Markoesa Hamer) en adoptiemoeder Femke (Pleuni Touw) vervolgt ze de zoektocht buitenshuis. Terwijl een heftige storm opsteekt, keert Robbert terug, maar even later galoppeert de huisarts alweer op een paard richting de zandvlakte van de Vliehors, om in de duinen een ander zoekgeraakt persoon te treffen: de jongen Joey (Toon Lobach). Pas na 35 minuten zien we Deen in haar praktijk, waar Joey op een brancard is binnengereden, in de weer met een infuus, hartmeters en een stethoscoop. Een bewuste keuze, vertelt Edwin de Vries. De Vries, die met Simone van Breugel het scenario schreef, wilde in Dokter Deen de schoonheid van de Wadden tonen. ‘Vlieland is zo’n verrukkelijk eiland. En Monique kan heel goed paardrijden, dus ik dacht: we moeten dokter Deen in ieder geval op een paard zetten, dat ziet er mooi uit.’  

De Vries (1950) en Van de Ven (1952) waren al jaren getrouwd toen zij een tweede huis kochten op Vlieland. Inmiddels hebben ze het van de hand gedaan, maar begin deze eeuw brachten ze er menige vakantie door met hun zoon Sam. Een dramatische gebeurtenis tijdens zo’n verblijf lag aan de basis van Dokter Deen. Van de Ven: ‘Mijn zwager had in ons huisje gezeten en had, heel lief, alle messen goed geslepen. Op zaterdagavond om elf uur wilde ik een stukje kaas afsnijden, maar ik schoot uit met het mes, in mijn linkerduim. Het was een gapend gat, de duim hing er half af. Ik zei tegen Sammie, die toen nog klein was, en het vriendje dat hij bij zich had: “Jongens, even niet kijken. De taxi in en hup, naar de dokter.”’ De Vries beschrijft de aankomst bij de huisarts van Vlieland, een man genaamd John Deen. ‘Toen hij zei dat we meteen naar de operatiekamer gingen, vroeg ik: “Heb jij een operatiekamer?” Ja, antwoordde Deen. “We hebben hier geen ziekenhuis, dus wat denk je?”’ Deen vertelde dat hij ook als dierenarts optrad, bij gebrek aan beter, en wanneer mensen psychische problemen hadden, kwamen ze bij hem. ‘In de taxi terug naar huis zei ik tegen Monique: “Dat is eigenlijk een heel goed idee voor een serie: een dokter op een eiland die alles kan.”’  

Zijn vrouw moest de hoofdrol spelen, vond De Vries, die scenario’s op zijn naam had staan van films als Left luggage (1998) en The discovery of heaven (2001). ‘Ik was al een tijdje bezig om iets voor Monique te verzinnen. Er zijn maar weinig rollen voor vrouwen van boven de vijftig jaar. En Monique had eigenlijk Florence Nightingale willen zijn, dus dit was haar op het lijf geschreven. Ik hoorde haar praten als ik aan het schrijven was.’ Nadat hij drie afleveringen had voltooid, opperde hij het idee bij Talpa, de productiemaatschappij van John de Mol. ‘Ze wilden het hebben, maar vonden Monique te oud.’ De Vries weigerde. Niet veel later vroeg een vriend bij Eyeworks (tegenwoordig Warner Bros.), het productiebedrijf van Reinout Oerlemans, of hij het materiaal eens wilde opsturen. Omroep MAX was namelijk van plan om voor het eerst een eigen dramaserie op de buis te brengen. Zo geschiedde – en MAX ging akkoord. Het was in 2010, juist op het moment dat Soldaat van Oranje in repetitie ging, de musical waarvoor De Vries het script had geschreven. ‘Overdag woonde ik de repetities bij, ’s avonds schreef ik aan Dokter Deen.’ Hij vroeg Simone van Breugel erbij, een jonge scenariste die hij bij haar afstuderen aan de Amsterdamse filmacademie had begeleid.  

Aanvankelijk zou de serie Waddendokter heten. ‘Een tuttige titel,’ aldus De Vries. Dokter Deen allitereerde zo lekker. Hij vroeg de huisarts van Vlieland om toestemming en kreeg die. Ook stond de echte dokter Deen Van de Ven bij in haar voorbereidingen. ‘John is met mij door het hele script gegaan,’ zegt ze. ‘Alle handelingen die ik moest doen, heb ik met hem doorgenomen. En hij was altijd bereikbaar als ik vragen had.’ Hoewel sommige Vlielanders vreesden dat ze voor gek zouden worden gezet door de televisiemakers, hielpen velen enthousiast mee bij het filmen. Voor velen zou de serie zelfs uitgroeien tot een bron van trots.  

De eerste aflevering van Dokter Deen werd op maandagavond 30 januari 2012 uitgezonden. Maar liefst 2,3 miljoen toeschouwers schakelden in. Omdat de hoge kijkcijfers aanhielden, kregen De Vries en Van Breugel al snel de opdracht een tweede seizoen te schrijven. Kritiek was er ook: enkele recensenten noemden de serie oubollig en ouderwets. ‘Dat was het ook wel,’ vindt De Vries. ‘Het is een rustige serie, geen snelle tv. Een streekroman, er zit iets nostalgisch in. Ik moest zelf vaak denken aan oude televisieseries, zoals Dagboek van een herdershond. De grachtengordel vond dat beneden zijn waardigheid, maar er keken elke week twee miljoen mensen naar.’ De populariteit maakte dat Van de Ven op Vlieland regelmatig voor huisarts werd aangezien. ‘Dan deed ik boodschappen in de Dorpsstraat en kwam er iemand naar me toe: “Oh dokter Deen, ik heb hier zo’n last!” Nou ja, dan moest ik even kijken. Ik verwees ze altijd door naar de echte dokter, hoor.’ Op het vasteland gebeurde hetzelfde. ‘Ik herinner me dat we bij een theatervoorstelling van Paul de Leeuw in Den Haag zaten,’ zegt De Vries. ‘In de zaal viel iemand flauw en iedereen keek naar Monique, zo van: doe wat!’  

Er volgden een derde seizoen en een vierde. Daarin zien we Maria Deen worstelen met haar verleden: ze blijkt een geadopteerd kind te zijn geweest. Voor die verhaallijn liet De Vries zich inspireren door zangeres Liesbeth List, die als kind bij Vlielandse pleegouders was achtergelaten. Ook werd ze verliefd – een mogelijkheid die De Vries bewust had gecreëerd door Deen geen echtgenoot te geven. ‘We hadden een lover voor haar verzonnen, in de persoon van acteur Hans Dagelet. Ik regisseerde en mijn zoon was in die tijd mijn video assist (die ervoor zorgt dat een opname direct na het filmen terug te kijken is, red.). Ik had een love scene geschreven, waarin Monique en Hans zoenden. Die scène moest vier keer over. Bij de laatste zei mijn zoon: “Als het nou nóg een keer wordt opgenomen, dan sla ik hem op zijn bek.”’  

De scenarioschrijvers maakten regelmatig gebruik van eilandverhalen, onder meer dankzij de columns die de echte dokter Deen in een plaatselijk krantje schreef. Bij één verhaal kleunden de tv-makers lelijk mis. Het ging over de man die het bagagevervoer op Vlieland regelde: die leed aan depressies en alcoholisme en maakte een einde aan zijn leven. Dokter Deen hield een toespraak op de begrafenis die De Vries zo indrukwekkend vond, dat hij vroeg of hij erover mocht schrijven. Dat mocht. ‘Daarop heb ik een paar mooie afleveringen geschreven over die man, wiens manische depressie door de eilandbewoners helemaal niet begrepen werd.’ De locatiemanager van Dokter Deen ging op Vlieland op zoek naar een schuur waar het personage zichzelf ophing. Na het filmen en de uitzending op televisie meldde de weduwe zich. ‘Het bleek de schuur te zijn waarin haar man zich echt had opgehangen. Ze was verschrikkelijk kwaad. Ik heb mijn excuses aangeboden en gezegd dat het zeker niet mijn bedoeling was om haar man te schande te maken.’ Vanaf die aflevering hield De Vries zich verre van persoonlijke eilandverhalen.  

Na veertig afleveringen ‘was het wel een beetje op.’ De Vries ziet dat Dokter Deen, door de streekromanachtige sfeer, een uitzonderlijke plek in zijn oeuvre inneemt. ‘Omdat destijds Soldaat van Oranje ook ongelooflijk goed liep, dacht ik: misschien heb ik toch een gevoel voor wat het publiek mooi vindt.’ Van de Ven koestert eveneens dierbare herinneringen. ‘Altijd als er nieuwe acteurs bij kwamen, gingen we ze met zijn allen van de boot afhalen. Welkom op Vlieland!’ Hoe is het eigenlijk met haar duim gesteld? ‘Hij is nog steeds een beetje gevoelig, maar ik heb er geen last meer van. Er is niets meer aan te zien.’ 

Dit artikel komt uit VARAgids 21. Vanaf dinsdag 19 mei 2026 in de winkel, op de mat en in de VARAgids-app. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.

In de VARAgids tv-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit het archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie