Chaira Koops: 'Zolang we mannelijk leiderschap als de standaard blijven zien, laten we talent liggen'

Naar aanleiding van de uitspraken van Pierre van Hooijdonk over Sarina Wiegman als potentiële bondscoach, laat columnist Chaira Koops zien hoe snel de discussie over vrouwelijk leiderschap in het voetbal verschuift van competentie naar acceptatie.

Ja, ook ik - een VROUWmens - ga iets zeggen over voetbal. Een wereld waar vrouwen volgens sommigen prima welkom zijn… zolang ze maar op de tribune zitten. Of langs de lijn vlaggen. Of een interview afnemen. Maar niet degenen zijn die bepalen hoe mannen moeten spelen.

Je hebt het fragment vast gezien. Voetbalanalist Pierre van Hooijdonk kreeg de vraag of Sarina Wiegman een geschikte bondscoach zou kunnen zijn voor het Nederlands mannenelftal. Goede vraag! Je zou verwachten dat het gesprek vervolgens zou gaan over haar prijzenkast, haar goede leiderschap en tactisch inzicht. Maar nog voordat het gesprek echt over haar kwaliteiten kon gaan, ging het ineens over vrouwen. Niet over Wiegman, maar over het concept ‘vrouw’ in de voetbalwereld.

‘Voor mij is het een nee’, zei Van Hooijdonk. Een vrouw als bondscoach van Oranje? Die bocht bestaat niet. Want de dynamiek is ‘totaal anders’.

En daar was-ie weer: de eeuwenoude reflex dat vrouwen zich moeten aanpassen aan de grenzen die mannen trekken.

De redenering is eigenlijk fascinerend. Niet: hoe zorgen we ervoor dat de beste coach voor de groep staat? Maar: hoe voorkomen we dat sommige mannen zich ongemakkelijk voelen als die coach een vrouw is?

Alsof je alleen een kleedkamer kunt aansturen met een diepe stem, een flinke dosis testosteron en minstens een paar haren op je ballen. Opmerkelijk, voor een land dat met al die harige ballen nog nooit wereldkampioen is geworden.

Maar dit gaat niet alleen over voetbal. Het gaat over autoriteit. Of beter gezegd: wie we automatisch autoriteit toekennen.

Zodra een vrouw een leidinggevende positie krijgt in een mannenwereld, verschuift de discussie. Ineens gaat het niet meer over ervaring of competentie, maar over de vraag of mannen haar wel zullen accepteren. Het probleem ligt daarmee niet bij mannen die moeite hebben met vrouwelijk leiderschap, maar bij de vrouw die moet bewijzen dat ze ondanks haar vrouw-zijn geschikt is.

Van Hooijdonk deed er nog een schep bovenop door te zeggen dat er spelers zijn ‘waarbij in de cultuur de vrouw niet op hetzelfde niveau staat als de man’. Daarmee werd de verantwoordelijkheid opnieuw verschoven. Niet de spelers zouden zich moeten aanpassen aan een vrouwelijke coach, maar de vrouw zou daarom dus geen bondscoach moeten worden.

En ik vraag me af of daar niet iets fundamentelers onder zit.

Decennialang hebben we mannen geleerd dat leiderschap er mannelijk uitziet. Dat degene die de kleedkamer toespreekt en de knopen doorhakt een man is. Als daar ineens een vrouw staat, voelt dat voor sommigen misschien niet als een gebrek aan kwaliteit, maar als een verstoring van een vertrouwde hiërarchie. Misschien wordt het tijd dat we dat beeld eens bijstellen.

En voor de tere zieltjes die inmiddels naar hun toetsenbord grijpen: ja, Van Hooijdonk mag zijn mening hebben. En ik ook: zolang we mannelijk leiderschap als de standaard blijven zien, laten we talent liggen.

Ook in het mannenvoetbal.