Welke banen verdwijnen door AI? En hoe blijf jij wél toekomstbestendig?

Veel banen veranderen of verdwijnen. Niet alleen door slechte bedrijfsresultaten, maar ook door de razendsnelle opkomst van AI. Welke banen staan op de tocht? En hoe kan je jezelf toekomstbestendig maken op de veranderende arbeidsmarkt? Arbeidsmarktadviseur Frank Verduijn geeft 4 praktische tips.

Welke banen gaan het de komende 10 jaar lastig krijgen door de oprukkende technologie? En welke zijn in opkomst? Het World Economic Forum, dat honderden bedrijven uit 60 landen verenigt, heeft onderzoek naar de arbeidsmarkt van 2030 en kwam tot een voorspelling. Tekst loopt door onder de graphics.

Bron: World Economic Forum, 2025

Henk Volberda, onderzoeker en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, werkte mee aan het WEF-rapport. Volberda was verantwoordelijk voor de data uit Nederland. “Je zult misschien zeggen: jullie hebben toch geen glazen bol? Dat klopt, maar de hr-managers van bedrijven zijn nu al bezig te kijken naar hun personeelsbezetting over vijf jaar. Met ongeveer 1000 werkgevers hebben we gekeken naar 22 industriële clusters. Die zijn goed voor ruim 14 miljoen werknemers wereldwijd. Daardoor hebben wij veel data kunnen verzamelen.”

Kunstmatige Intelligentie, vaak aangeduid als AI, op de werkvloer kan een zonnige, maar ook een donkere kant hebben. Volgens Volberda is het belangrijk om je daar bewust van te zijn als werknemer. “De voordelen van AI zitten hem voornamelijk in het feit dat mensen nu veel meer kunnen op hun werk. Ik ben zelf geen techneut, maar met slechts één prompt (zoekopdracht voor AI - red.) kan ik meer dan ik ooit tevoren.”

Volgens Volberda is het logisch om te verwachten dat mensen in de toekomst steeds minder tijd kwijt zijn aan hun werk. “Als de productiviteit toeneemt, kunnen we ook minder uren werken. In plaats van een 36-urige werkweek kunnen we misschien teruggaan naar 30 uur. Dan hebben we meer vrije tijd.”

AI heeft ook schaduwzijden, geeft Volberda aan. Hij verwijst naar een recente studie van de Amerikaanse Harvard universiteit. “Hiervoor hebben ze medewerkers gevolgd binnen bedrijven die AI toepassen. Medewerkers kunnen veel complexere taken aan. Maar ze maken ook langere werkweken in plaats van kortere. Uiteindelijk neemt de kans op een burn-out dan toe.”

Volberda signaleert ook risico’s voor beginners op de arbeidsmarkt: “Je ziet dat AI al veel basistaken kan overnemen. Het gaat dan vooral om routinematige taken zoals administratieve taken. Daardoor leren beginners in de sector bepaalde basisvaardigheden niet, waardoor de verwachtingen gelijk al hoog liggen. Zo zag je in het juridische werkveld dat beginners eerst vooral bezig waren met arresten vergelijken. Inmiddels is dat niet meer nodig waardoor startersfuncties verdwijnen. De meer complexe functies blijven dan nog wel bestaan. Het wordt dus moeilijker voor beginners om een voet tussen de deur te krijgen.”

Zoek je een baan, nu of in de toekomst? Het opdoen van nieuwe vaardigheden speelt een steeds grotere rol als je relevant en interessant wilt blijven. Arbeidsmarktadviseur bij UWV, Frank Verduijn, deelt in dat kader de volgende tips:

1. Werk aan je kennis en vaardigheden

“Zorg dat je bijblijft in je vakgebied”, is Verduijns eerste advies. “Dat is echt nummer één. Werk daarom continu aan het actueel houden van je kennis en je vaardigheden.”

Volgens de arbeidsmarktadviseur kan je dat op verschillende manieren doen. “Zorg ervoor dat je vakliteratuur leest en dat je eventuele cursussen die aangeboden worden door je werkgever volgt. Het is sowieso goed om een cursus binnen je vakgebied te volgen. Zorg er dus voor dat je on top of the game blijft.”

2. Verbeter je soft skills

Als tweede is het belangrijk om in voldoende mate te beschikken over soft skills, geeft Verduijn aan. “Dat zijn vaardigheden die je niet direct kunt koppelen aan een bepaalde functie, beroepsveld, of een bepaalde sector. Het zijn meer algemene persoonlijke vaardigheden zoals samenwerken, probleemoplossend vermogen, klantgerichtheid of creativiteit.”

Eén soft skill is met name belangrijk en dat is aanpassingsvermogen, zo geeft Verduijn aan. “Het gaat veel werkgevers er ook om dat je leert omgaan met veranderingen. Vooral in deze tijd van snelle technische ontwikkelingen. We vragen jaarlijks aan duizenden werkgevers wat zij de belangrijkste vaardigheden vinden. Daar komt eigenlijk altijd aanpassingsvermogen bovendrijven als belangrijkste vaardigheid. Als je dit beheerst, kun je eventueel ook makkelijker schakelen naar een ander vakgebied.”

3. Wees een T-shaped professional

Volgens Verduijn is de T-shaped professional de werknemer van de toekomst: “De horizontale streep van de T zou je kunnen zien als de brede basis waarover je als professional moet beschikken. Dat je van veel zaken in ieder geval een basale kennis hebt. De verticale streep houdt in dat iemand naast die brede basis op een bepaald gebied diepgaande expertise heeft. Een T-shaped professional is dus iemand die een specialisme heeft, maar tegelijkertijd ook allround is.”

4. Kunnen switchen gedurende je loopbaan

Allround zijn is volgens Verduijn steeds belangrijker, omdat de arbeidsmarkt meer fluïde is geworden. “Carrièrepaden zijn allang niet meer lineair. Je hebt natuurlijk nog steeds wel mensen die bij wijze van spreken de luchtvaartschool gaan doen en hun leven lang piloot blijven. Maar het komt steeds vaker voor dat mensen gedurende hun loopbaan één of meerdere keren switchen. Dat wordt makkelijker zodra je breed inzetbaar bent.”

Uit recent onderzoek van het UWV onder 3.551 werkgevers (najaar 2025) blijkt dat het huidige gebruik van AI sterk verschilt per sector. In de grafiek hieronder kan je zien hoe dat uitpakt. Bij elke sector is onderzocht hoeverre er sprake is van (zeer) hoog gebruik, gebruik in redelijke mate, nauwelijks gebruik of helemaal geen gebruik van AI. Tekst gaat verder na de afbeelding.

Bron: UWV, 2026

Door de komst van AI ziet Verduijn de nodige veranderingen op de arbeidsmarkt. “Je ziet in deze transitiefase heel veel behoefte ontstaan aan mensen die organisaties kunnen begeleiden bij de implementatie van AI. Het gaat dan om mensen die werknemers kunnen trainen of die de vertaalslag kunnen maken van bepaalde AI-toepassingen naar een vakgebied. Denk aan AI-consultants en AI-trainers. Ook mensen die handige AI-systemen in elkaar kunnen draaien, zijn heel gewild.”

Maar, zo geeft Verduijn aan, dat heeft ook een keerzijde: “Het is belangrijk om te vermelden dat de nieuwe banen vaak op andere plekken komen dan waar de oude verdwijnen. Daar zit dan de crux. Want dat betekent dat je dus mensen op de een of andere manier van A naar B moet zien te brengen.”