Verdienen je collega’s meer dan jij? Werknemers krijgen recht op salarisinzage

Verdienen je collega’s die hetzelfde werk doen meer dan jij? Bij je baas het loon opvragen ter inzage was lange tijd geen optie. Maar dankzij nieuwe Europese regelgeving komt die werkelijkheid eindelijk in zicht. Gaat deze openheid ervoor zorgen dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen kleiner wordt?

Vrouwen verdienen nog steeds minder dan mannen. Zo verdienden vrouwen in 2024 op uurbasis ruim 14,5 procent minder dan mannen, zo blijkt uit de meest recente cijfers van het CBS. Dit is wel een verbetering ten opzichte van twee jaar ervoor. Toen verdienden vrouwen nog 16,4 procent minder dan mannen.

Ilze Smit, projectleider FNV voor Vrouwen, merkt dat vrouwen opgelucht zijn met de komst van een Europese richtlijn (- zie de uitleg in het kader hieronder). “Wij krijgen heel veel gevallen binnen van loonongelijkheid. Vrouwen geven aan dat die transparantie ook echt gaat helpen om dat gesprek aan te gaan met je werkgever. Nu hebben vrouwen vaak slechts het vermoeden dat ze minder betaald krijgen. Straks ligt die bewijslast bij de werkgever.”

Uit CBS-cijfers blijkt ook dat als vrouwen jong zijn, ze gemiddeld meer per uur verdienen dan mannen. Maar in het bedrijfsleven verandert dat rond hun 26ste. Vanaf die leeftijd gaan mannen gemiddeld meer verdienen, en het verschil wordt steeds groter naarmate ze ouder worden. Volgens Smit is dat helder te verklaren. “Dat heeft natuurlijk alles te maken met de babyboete. Dit houdt in dat als vrouwen een kind krijgen in Nederland, ze er tot bijna 50 procent in inkomsten op achteruitgaan. Door die maatregelen ga je dan ook in deeltijd werken. Dit terwijl de mannen juist meer gaan werken en doorgroeien in hun carrière. Daardoor verdienen ze meer dan moeders als ze later vader worden.”

Dit alles zien vrouwen uiteindelijk weer terug op hun bankrekening: in 2024 verdienden vrouwen van 45 jaar bij bedrijven gemiddeld 6 euro per uur minder dan mannen. Bij vrouwen van 60 jaar liep dat verschil op tot bijna 9 euro per uur minder.

De wet gaat binnen Europa in op 1 juni 2026, maar Nederland voert de wet later in, namelijk per 1 januari 2027. Werkgevers vinden namelijk dat ze anders te weinig tijd hebben om alles te regelen en vrezen extra administratie.

De Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN) ziet dat bedrijven op dit moment vooral vrezen voor de administratieve druk. “Om alle lonen goed bij te houden, heb je veel kennis en kracht nodig op administratief gebied. Lang niet elk bedrijf heeft dat, waardoor het vooral voor de kleine en middelgrote bedrijven een uitdaging wordt.”

Ook geeft de AWVN aan dat er bedrijven zijn die op dit moment bezig zijn met het wegwerken van ‘foutjes’ in het beloningssysteem “De meerderheid van de werkgevers heeft de afgelopen jaren de onterechte beloningsverschillen weggewerkt. Deze komen nog voort uit ver in het verleden. Daarom adviseren wij werkgevers om hun beloningssysteem goed onder de loep te nemen. Sommige bedrijven komen hierdoor alsnog dingen op het spoor die onjuist zijn. Op die manier werken bedrijven de laatste ‘foutjes’ weg.”

Overigens is Nederland niet het enige land waar deze problemen spelen. De meeste lidstaten van de EU lijken de deadline van 7 juni 2026 – de datum waarop de nieuwe regels in nationale wetgeving moeten worden geïmplementeerd – namelijk niet te halen. Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, vertelt aan BNR dat het geen zin heeft voor de Europese Commissie om sancties op te leggen aan Nederland, aangezien dat een lang proces is en Nederland tegen die tijd waarschijnlijk alles al heeft geregeld.