Vlucht vertraagd? Door nieuwe Europese regels kun je compensatie vaak wel vergeten

Is jouw vlucht met meer dan drie uur vertraagd? Dan heb je recht op een financiële vergoeding. Hoe wordt de hoogte van de vergoeding bepaald? Dat wordt bepaald op basis van de afstand van de vlucht. Maar deze passagiersrechten worden momenteel herzien, en niet ten gunste van reizigers. De Europese Commissie werkt aan een voorstel waardoor passagiers véél minder vaak in aanmerking komen voor compensatie. Bijna 80 procent – oftewel vier op de vijf – van de in 2025 toegewezen vertragingsclaims zou onder de nieuwe regels niet worden geaccepteerd. Oftewel, geen compensatie.

Door de hevige sneeuwval van vorige week is het ineens weer actueel. Op Schiphop was sprake van enorme problemen door de weersomstandigheden: honderden vluchten werden geannuleerd, talloze vluchten die wél gingen liepen vertraging op en veel passagiers raakten gestrand en wisten niet waar ze aan toe waren.

Hoe zit het eigenlijk met jouw rechten in geval van vertraging of uitval van een vlucht?

De Europese Commissie is dus bezig met een voorstel om passagiersrechten in te perken. Een ander onderdeel van het voorstel draait om de hoogte van de vergoeding. Als er al een vergoeding betaald wordt bij vertraging, zou deze lager zou moeten worden dan momenteel het geval is.

Ook zouden passagiers pas recht hebben op compensatie als de vertraging vijf uur of langer duurt. Momenteel hebben reizigers recht op compensatie als de vlucht drie uur of langer is vertraagd.

Ook niet onbelangrijk: luchtvaartmaatschappijen willen zich bij vrijwel alles kunnen beroepen op overmacht, terwijl dit vaak niet zo is. Zo hopen zij onder een eventuele compensatieverplichting uit te komen.

Het Europees Consumenten Centrum (ECC) vindt het een slechte zaak en maakt zich sterk tegen deze aanpassingen. "De vergoeding zou eerder omhoog moeten dan omlaag. En waarom zouden passagiers minimaal vijf uur vertraging moeten ondervinden voordat ze recht hebben op een vergoeding? Nu hebben passagiers er al na drie uur recht op. En de meeste vertragingen zijn tussen de twee en drie uur", aldus Martijn Witvliet van het ECC tegen Kassa.

Ook het recht op verzorging, bijvoorbeeld eten, drinken en onderdak bij vertraging, zou worden aangepast als de plannen doorgaan. Daarbij krijg je dan nog maar een maximum van 100 euro per nacht per passagier vergoed.

Maar dat is meestal bij lange na niet voldoende om een overnachting te boeken. 

Het ECC ziet dat slechts tussen de 20 en 40 procent van de passagiers die recht hebben op een vergoeding bij vertraging, dit ook daadwerkelijk krijgen. Veelal zijn dit mensen die gemaild hebben of die een claimbureau ingeschakeld hebben.

Zo’n claimbureau vordert de vergoeding namens de passagier, maar daarbij draag je óók een deel af aan kosten. Er zijn luchtvaartmaatschappijen die het bewust ingewikkeld maken om compensatie te claimen, aldus het ECC. Mensen die lang volhouden en vaak aandringen maken de meeste kans. 

Voorstanders van het uitkleden van passagiersrechten zijn vooral landen die zélf groot aandeelhouder zijn van luchtvaartmaatschappijen zoals Nederland en Frankrijk bij AirFrance/KLM, Polen bij LOT en Denemarken bij SAS.

Voorlopig is een zeer grote meerderheid van het Europarlement echter tegen de verslechtering.

Als jij te maken krijgt met flinke vertraging of zelfs een annulering van jouw vlucht, is het wel prettig om te weten wanneer je recht hebt op compensatie en welke wegen je moet bewandelen om de compensatie daadwerkelijk te krijgen. Dat geldt ook voor geannuleerde vluchten én overboekte vluchten.

We zetten een aantal vragen én antwoorden op een rij.

Momenteel is het zo geregeld dat passagiers recht hebben op aanvullende verzorging als hun vlucht minstens twee uur is vertraagd. Dat geldt ook in het geval van annulering of overboeking.

Je hebt recht op 'redelijke hoeveelheden' eten en drinken, al is voor de rest niet vastgelegd wat geldt als 'redelijk'. Ook moet de luchtvaartmaatschappij je in de gelegenheid stellen om twee e-mails, twee faxen of twee telefoongesprekken te voeren (al is dit voor de meeste mensen inmiddels een beetje achterhaald: bijna iedereen heeft immers zelf wel een telefoon op zak).

Ook heb je recht op een overnachting of transfer als dit noodzakelijk is.

Is de vlucht met meer dan vijf uur vertraagd? Dan mag je afzien van de vlucht en kun je de volledige ticketkosten terugvragen aan de luchtvaartmaatschappij. De luchtvaartmaatschappij is verplicht om je binnen zeven dagen terug te betalen.

Wordt de vlucht geannuleerd, of kun je niet mee omdat de vlucht overboekt is? Dan mag je kiezen voor een andere vlucht of voor volledige restitutie. Kies je voor een andere vlucht? Bij een andere vlucht naar een andere luchthaven heb je ook recht op een transfer naar de oorspronkelijke luchthaven.

Heb je een terugbetaling gevraagd, maar komt de luchtvaartmaatschappij niet over de brug? Dan kun je een claim indienen bij de kantonrechter. Dit moet wel binnen twee jaar na de vluchtdatum.

Mogelijk heb je recht op een schadevergoeding. Dit vraag je aan bij de luchtvaartmaatschappij.

Is er sprake van een annulering of van een vertraging waardoor je meer dan drie uur later op je eindbestemming aankomt (dit geldt overigens ook voor het missen van een eventuele aansluitende vlucht als de eerste vlucht vertraging oploopt)? En komt dat door operationele redenen (zoals een technisch probleem of een beschadiging van het vliegtuig, een gebrek aan personeel of een staking)? Dan heb je recht op een schadevergoeding.

Dit geldt ook als je onterecht geweigerd wordt (instapweigering) of als de vlucht overboekt is en je daardoor niet mee kunt (behalve als je je plaats vrijwillig afstaat). De schadevergoeding bedraagt in deze gevallen maximaal 600 euro, maar de hoogte van de vergoeding is wél afhankelijk van de afstand.

• Bij vluchten tot 1.500 kilometer krijg je 250 euro schadevergoeding
• Bij vluchten van 1.500 tot 3.500 kilometer krijg je 400 euro schadevergoeding
• Bij vluchten van meer dan 3.500 kilometer krijg je 300 euro schadevergoeding als de vertraging tussen de drie en vier uur ligt
• Bij vluchten van meer dan 3.500 kilometer krijg je 600 euro schadevergoeding als de vertraging groter is dan vier uur

In de volgende gevallen heb je géén recht op schadevergoeding:

• Je komt zelf te laat op de luchthaven (ook als de trein naar de luchthaven uitvalt of vertraging oploopt waardoor je je vlucht mist)
• Er is sprake van slecht weer op de luchthaven of tijdens de vlucht
• Er zijn stakingen op de luchthaven (bijvoorbeeld bij de luchtverkeersleiding of het grondpersoneel)
• Als er sprake is van gevaar op de bestemming (in het geval van terrorisme, oorlog of andere redenen voor een negatief reisadvies)
• Bij schade aan het vliegtuig buiten de schuld van de luchtvaartmaatschappij om (bijvoorbeeld door een aanvaring met een vogel of voorwerpen op de landingsbaan)
• Een technisch probleem door een fabrieksfout, sabotage of terrorisme
• Bij veiligheidsmaatregelen (zoals een bommelding, verwijdering van een koffer uit het ruim of verwijdering van een lastige passagier)
• Bij een medisch noodgeval
• Door een besluit van de luchtverkeersleiding
• Als je meer dan twee weken van tevoren geïnformeerd bent over een geannuleerde vlucht
• Als je vervangende vlucht binnen een bepaalde tijd aankomst (niet meer dan twee uur eerder of vier uur later)

Neem ook eens een kijkje op de website van de Rijksoverheid voor meer informatie over dit onderwerp.