Schade door bankhelpdeskfraude wordt niet standaard vergoed

Wie slachtoffer wordt van bankhelpdeskfraude – door op het verzoek van een oplichter die zich voordoet als bankmedewerker of politieagent geld over te maken – krijgt deze schade niet standaard vergoed. Dat blijkt uit een uitspraak van de Commissie van Beroep van klachteninstituut Kifid.

Bankhelpdeskfraude is al jaren een hardnekkige plaag die voor grote schadebedragen zorgt. In deze oplichtingstruc doen oplichters zich voor als medewerker van de bank of als politieagent. Criminelen hebben het zogenaamd op jouw banksaldo gemunt en om je geld veilig te stellen, moet je je geld 'tijdelijk' overboeken naar een (niet-bestaande) 'kluisrekening', wat in werkelijkheid een bankrekening van een oplichter of katvanger is.

Oplichters gaan op doortrapte en manipulatieve wijze te werk en slachtoffers verliezen niet zelden duizenden of zelfs tienduizenden euro's. Of je in aanmerking komt voor financiële compensatie van de bank, is afhankelijk van hoe het één en ander precies is gegaan.

Als gedupeerden zich door een oplichter laten overhalen om zélf geld over te maken, is de betaling volgens de uitspraak van de Commissie van Beroep van Kifid met instemming van de consument gedaan op de manier waarop dat in de overeenkomst met de bank is afgesproken.

De bank is in dat geval niet aansprakelijk voor geleden schade en is in beginsel niet verplicht om gedupeerden schadeloos te stellen. Gedupeerden blijven met lege handen achter.

De uitspraak van de Commissie van Beroep van Kifid betreft een kwestie waarin twee consumenten een bedrag van maar liefst 59.000 euro verloren door bankhelpdeskfraude.

In een telefoongesprek met een zogenaamde bankmedewerker hebben zij zich laten overhalen om Quickview te installeren, waarmee de fraudeur kon meekijken in hun internetbankierenomgeving bij SNS. Vervolgens hebben zij zelf hun daglimiet verhoogd en hebben zij zelf met hun Digipas en persoonlijke beveiligingscodes drie overboekingen gedaan vanaf hun eigen rekening naar een rekening van een derde bij een andere bank.

Deze betalingen zijn door de gedupeerden zélf uitgevoerd, en worden daarom beschouwd als 'toegestane betalingen'. De bank hoeft de geleden schade dan ook niet te vergoeden.

Betalingen gedaan op de gebruikelijke manier en met instemming van de rekeninghouder moet een betaaldienstverlener uitvoeren. De bank als betaaldienstverlener hoeft de bedragen die de consumenten hebben overgemaakt niet terug te betalen, tenzij de bank haar zorgplicht heeft geschonden.

Van een bank kan worden verlangd dat zij zich redelijkerwijs inspant om fraude en misbruik van het betalingsverkeer te voorkomen.

Uitgangspunt is dat de bank als betaaldienstverlener een betaalopdracht niet hoeft te controleren, tenzij de bank zich bewust is van fraude of serieuze aanwijzingen heeft voor fraude. In deze kwestie speelt dat een belangrijke rol.

In deze zaak waren er voor de bank namelijk onvoldoende aanwijzingen van fraude. Nadat de bank de eerste betaling van een depositorekening van consumenten voor nader onderzoek had tegengehouden, hebben de consumenten met de (échte) bank gebeld en - op aangeven van de fraudeur - gezegd dat de betaling nodig was voor de aanschaf van een camper.

Omdat de waargenomen betaalopdrachten waar de bank eerder twijfels over had in principe konden passen bij de aanschaf van een camper, waren deze betalingen niet dermate ongebruikelijk dat de bank had kunnen begrijpen dat er sprake was van fraude. De bank heeft haar zorgplicht daarmee dus niet geschonden.

Mensen proberen regelmatig om de schade toch op de bank te verhalen als blijkt dat ze slachtoffer zijn van oplichting. Zo ook in dit geval: de gedupeerden probeerden zich te beroepen op de coulanceregeling voor bankhelpdeskfraude.

De bank heeft dit echter afgewezen omdat niet voldaan is aan de voorwaarden van deze coulanceregeling. Daarvoor is van belang dat de overboeking niet naar een zogenaamde kluisrekening was gedaan, maar naar een rekening van een derde bij een andere bank.

Een vergoeding uit coulance is niet juridisch afdwingbaar en dit besluit van de bank is naar redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar, zo blijkt uit de uitspraak.

Bron: Kifid