Prediabetes: “een rode vlag” voor de gezondheid van 1,4 miljoen Nederlanders

In ons land lopen 1,4 miljoen volwassenen rond met prediabetes. Officieel ben je dan nog niet ziek, maar je lichaam bevindt zich in de gevarenzone: het risico op diabetes en hart- en vaatziekten neemt fors toe. Veel mensen weten niet eens dat ze prediabetes hebben, omdat klachten vaak uitblijven. Dat roept vragen op. Wat is prediabetes precies? Waarom komt het zo enorm veel voor? En wat kun je doen om te voorkomen dat je daadwerkelijk ziek wordt?

Prediabetes is het voorstadium van diabetes type 2, ook wel bekend als suikerziekte. Bij deze ziekte zit er te veel suiker in je bloed, wat kan leiden tot klachten zoals dorst, veel plassen of vermoeidheid en gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten of nierproblemen.

Bij prediabetes is de bloedsuiker al mild verhoogd, maar nog niet hoog genoeg om van diabetes te spreken. Daardoor merken de meeste mensen er niets van. Toch is het een belangrijke waarschuwing, zegt Martijn Brouwers, internist-endocrinoloog aan het Maastricht UMC+ en auteur van het boek Suiker in Overvloed. Hij noemt prediabetes “een rode vlag” voor de gezondheid van veel mensen, omdat meer dan een miljoen Nederlanders ermee rondlopen.

Als je de diagnose voor prediabetes netjes wilt stellen, dan is daar een suikertest voor nodig, legt Brouwers uit. “Deze wordt niet standaard in het ziekenhuis afgenomen, de test wordt gebruikt in het kader van wetenschappelijk onderzoek om met zekerheid te kijken of iemand diabetes type 2 heeft. Een huisarts kan een simpeler testje doen: de nuchtere bloedsuikerprik, waarbij iemand niet heeft gegeten of gedronken vooraf. Als je dan in het grijze gebied zit, dan past dat bij prediabetes.”

“Mijn advies is niet aan iedereen om naar de huisarts te gaan om daarachter te komen”, geeft Brouwers aan. “Het Diabetes Fonds heeft een heel mooie risicocalculator. Op basis van de gegevens die je invoert, wordt bepaald of je een verhoogd risico hebt op diabetes type 2.”  

> Wil je de Diabetes Risicotest doen? Dat kan hier op de website van het Diabetes Fonds.<

Is de uitkomst dat je een verhoogd risico hebt? Dan is het raadzaam om een afspraak te maken met je huisarts. Die kan je bloedsuiker meten.

Een belangrijke oorzaak van prediabetes is overgewicht. Iets wat inmiddels voorkomt bij 50 procent van alle volwassen Nederlanders, aldus Brouwers. “Als je te zwaar bent, moet de alvleesklier harder werken om de bloedsuiker op peil te houden. Op de lange termijn kan die overbelasting ervoor zorgen dat de alvleesklier uitgeput raakt en onvoldoende insuline aanmaakt. Dan stijgt de bloedsuiker verder en kunnen prediabetes en uiteindelijk diabetes ontstaan.”

Als je in de gevarenzone zit, kun je daar dan nog wat aan doen? “Ja”, geeft internist Brouwers aan. “En het goede nieuws is: dat kan vaak zonder medicijnen.”

Volgens de arts van het Maastricht UMC+ is een gezondere leefstijl de beste aanpak. Die bestaat volgens hem uit:

• Afvallen
• Meer bewegen
• Bewuster eten

“Deze veranderingen kunnen ervoor zorgen dat de bloedsuiker weer normaliseert. Medicatie is pas aan de orde als leefstijlverandering onvoldoende effect heeft.”

Iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid, vindt de specialist op het gebied van diabetes. ”Dat begint heel eenvoudig met kleine dingen: let op de tussendoortjes die je nuttigt. Kijk naar hoeveel je beweegt. Neem de trap in plaats van de lift. Dat de helft te zwaar is, komt ook door de manier waarop we de samenleving hebben ingericht. Bewegen wordt ontmoedigd, want iedereen kan de lift of roltrap nemen. En calorierijk eten is makkelijk verkrijgbaar.”

Brouwers ziet voor de verandering van onze leefstijl ook een grote rol weggelegd voor de  overheid. Enkele maatregelen die het pas aangetreden kabinet Jetten wil nemen, juicht hij alvast toe. Want het nieuwe kabinet zet volgens het coalitieakkoord een aantal stappen richting preventie:

• Suikertaks: een nieuwe belasting (per 2030) op voorverpakte voedingsmiddelen en dranken met meer dan 6 procent suiker, waarbij de heffing hoger wordt naarmate er meer suiker in zit. Fabrikanten worden gestimuleerd om minder suiker toe te voegen, consumenten krijgen de prikkel om gezondere alternatieven te kiezen.
• Beperking van kindermarketing: reclames voor ongezonde producten gericht op kinderen worden ingeperkt.

Volgens Brouwers is dat hard nodig. “Kinderen eten en drinken tegenwoordig meer calorieën dan ooit tevoren, en daardoor zien artsen steeds vaker prediabetes en diabetes op jonge leeftijd.”

Internist Brouwers vindt dat supermarkten ook een verantwoordelijkheid hebben, maar betwijfelt of ze die uit zichzelf nemen. “Ondanks een Nationaal Preventieakkoord (gericht op  het terugdringen van overgewicht, roken en problematisch alcoholgebruik – red.) zie ik in onze supermarkten nog niet zo veel gebeuren, helaas. Wat je in de aanbieding ziet, is toch nog steeds het bier, de chips en de flessen cola. Daarmee blijf je consumenten steeds maar stimuleren om die artikelen te kopen.”

“Je kunt een moreel appel op supermarkten doen, maar ze willen hun positie ten opzichte van concurrenten niet verslechteren.”  Hier ziet Brouwers ook een rol voor de overheid weggelegd. “Als er afspreken gemaakt kunnen worden, zoals geen snoep of andere ongezonde producten bij de kassa, dan ontstaat er een gelijk speelveld voor alle supermarkten.”