Sfeerfoto van Kassa
Kassa
Kassa

Iedere zaterdag 19.05 uur op NPO1

Het consumentenplatform van BNNVARA met Vraag & Beantwoord, dossiers en het laatste nieuws. Bekijk actuele onderwerpen en uitzending gemist online!
Kassa

Postmortale zorg: hier moet je op letten

22 jul 2020
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
1344 keer bekeken
  •  
mortuarium
Na het overlijden moet een lichaam verzorgd worden. Dit wordt gedaan door overledenenverzorgers in het mortuarium van bijvoorbeeld een ziekenhuis. Maar waar moet je als nabestaande allemaal rekening mee houden? En wie is op welk moment verantwoordelijk voor de kosten? We leggen het je uit.
Postmortale zorg is de zorg voor een lichaam na het overlijden. Deze zorg kun je onderverdelen in twee categorieën: noodzakelijke zorg en wenselijke zorg. Bij noodzakelijke zorg worden onder andere openingen en incisies gesloten en katheters en infuuslijnen verwijderd. Bij wenselijke zorg moet je denken aan bijvoorbeeld het aankleden van een overledene of het verwijderen van een pacemaker. De kosten voor noodzakelijke zorg zijn voor de zorginstelling en de kosten voor wenselijke zorg voor rekening van de nabestaanden. Dit wordt niet vergoed door de zorgverzekering of een uitvaartverzekering. Bij een kapitaalverzekering kunnen nabestaanden wel zelf bepalen waar het geld aan uitgegeven wordt. Daarover lees je hier meer.

Na het overlijden

Het lichaam van een overledene wordt naar het mortuarium van het ziekenhuis gebracht, waarbij gelijk de noodzakelijke zorg wordt verricht. Als iemand is overleden in een verpleeghuis, dan blijft hij op de kamer totdat de familie besluit waar hij naar toe moet. Een verpleeghuis heeft namelijk doorgaans geen eigen mortuarium. Overlijdt iemand thuis, dan moet er een huisarts langskomen voor een ‘Verklaring van overlijden’. Meldt het overlijden ook bij de uitvaartverzorger. De uitvaartverzorger kan de overledene meenemen om te koelen en om de nodige zorg te verrichten. Er zijn ook mortuariummedewerkers die thuis de wenselijke zorg kunnen leven.
Er wordt vervolgens gecontroleerd of de overledene in organen of weefsel wilde doneren. Als dit het geval is, dan worden de nabestaanden gevraagd om toestemming. Ook bij obductie (beter bekend als autopsie) wordt toestemming gevraagd. Dit wordt betaald door de zorginstelling. Daarnaast zullen de verzorgers persoonlijke bezittingen overhandigen aan de nabestaanden of de uitvaartverzorger en zullen zij verder informeren over de gang van zaken.

Noodzakelijke zorg

De noodzakelijke zorg wordt direct na overlijden gedaan door de zorginstelling, als iemand daar is overleden. De handelingen zijn vastgesteld door de Nederlands Zorgautoriteit (NZA). Naast het verzorgen van incisies, infuuslijnen en het verwijderen van katheters, gaat het ook om de gesprekken met de behandelend arts en de nabestaanden, het verzorgen van diverse formulieren, persoonlijke bezittingen overdragen aan de nabestaanden en identificatiemateriaal op het lichaam van de overledene aanbrengen, zoals een polsbandje en patiëntensticker. Er is nog een hele lijst met andere noodzakelijke handelingen die je hier kunt raadplegen.
Goed om te weten: het lichaam moet binnen drie uur gekoeld worden, ook als daar geen opdracht voor is gegeven door nabestaanden. Dit wordt ook wel het ‘3-uurstermijn’ genoemd. Het koelen is vanwege hygiënische redenen en ter conservering van het lichaam. De kosten voor het koelen, inclusief de verblijfskosten in het mortuarium, zijn voor rekening van de nabestaanden en worden niet vergoed door de zorgverzekering. De kosten voor het koelen kunnen nogal verschillen. Hier vind je de tarievenlijsten van verschillende ziekenhuizen.
Als iemand thuis overleden is, is het belangrijk om direct de uitvaartondernemer op de hoogte te stellen. Zo kan de uitvaartondernemer het lichaam op tijd koelen en zorg dragen voor de overige (noodzakelijke) handelingen.
In 2014 liet Kassa al zien dat de rekening voor postmortale zorg erg onduidelijk is. In 2016 namen we de kosten nogmaals onder de loep, maar er was geen sprake van verbetering.

Wenselijke zorg

Wenselijke zorg is zorg die je als extra kunt aanvragen bij de verzorgers. Denk dan aan balsemen, wassen, scheren, verzorgen van handen en nagels, haarverzorging en aankleden. Maar ook het verwijderen van medische hulpmiddelen zoals een pacemaker, medicijnpomp of ICD is wenselijke zorg. Er zijn nog veel meer aanvullende handelingen die je hier kunt lezen.
Als nabestaande mag je aanwezig zijn bij de verzorging en je mag daarnaast ook zelf de verzorging doen indien gewenst. Je wordt dan begeleid en geholpen door een mortuariummedewerker. Voor wenselijke zorg moet je schriftelijk opdracht geven via een formulier. De kosten voor wenselijke zorg is altijd voor rekening van de dierbaren.
Goed om te weten: het verwijderen van een pacemaker voorafgaand aan de uitvaart is niet verplicht. Wel kunnen begraafplaatsen en crematoria eisen dat een implantaat verwijderd wordt voor het crematieproces. Mocht dit het geval zijn, dan moet diegene die de overledene aanbiedt, bijvoorbeeld de uitvaartverzorger, ervoor zorgen dat de pacemaker verwijderd is. Dit geldt ook voor implantaten zoals een ICD, medicijnpomp of andere inwendige medische apparaten.
De mortuariumbeheerder of de zorgmedewerkers mogen niet adviseren in een keuze voor een uitvaartverzorger. Nabestaanden hebben daar vrije keuze in. Als het mortuarium wordt beheerd door een uitvaartondernemer, dan mag deze niet om de opdracht vragen voor het verzorgen van de uitvaart.

Postmortale zorg en corona

De kans op verspreiden via een overledene is volgens het RIVM klein. Besmetting kan alleen plaatsvinden bij onvoldoende handhygiëne of bij het ontbreken van handschoenen of andere beschermingsmiddelen. Het virus verspreidt zich via kleine vochtdruppeltjes via hoesten en niezen. Er kan na het overlijden nog een vochtdruppeltje vrijkomen. Het wordt aangeraden om de overledene niet te kussen en bij aanraking de handen goed te desinfecteren.
Bronnen: Kassa, Vereniging van Mortuariumbeheerders, CMO

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (3)

spikkel
spikkel2 aug 2020 - 11:58

Na het overlijden hoef je niet meer te controleren of de overledene weefsel of organen wil doneren. Dat is echt te laat .....

tijger1
tijger131 jul 2020 - 20:23

Maar het stoffelijk overschot zal toch echt verzorgd moeten worden.

opdepennie
opdepennie31 jul 2020 - 13:18

Mijn partner ik ik hebben afgesproken dat bij overlijden het stoffelijk overschot meteen naar het crematorium moet. Geen poespas. Later enkel een herdenkingsdienst. Ik weet echter niet of dat in samenspraak met een begrafenisondernemer gerealiseerd kan worden.

3 Reacties
tenormin
tenormin31 jul 2020 - 14:03

Dan maar vragen bij de betreffende begrafenisondernemer. Die zal u het beste antwoord kunnen geven hierop/over.

spikkel
spikkel2 aug 2020 - 11:56

Dan zal ik maar zorgen voor een grote koelkast of vriezer. Een crematorium kan zomaar 2 dagen volgeboekt zijn. Zonder koeling ruikt een stoffelijk overschot dan niet echt fris meer. 

opdepennie
opdepennie2 aug 2020 - 17:18

Ook een crematorium heeft koelcellen. En inderdaad, (na navraag hierover) een begrafenisondernemer kan het stoffelijk overschot opslaan tot "nader order"