Hoe verschillen eieren in de supermarkt en welke eieren zijn het beste qua dierenwelzijn?

In de supermarkt kom je eieren tegen in allerlei soorten, maten en categorieën. Op die eieren staan verschillende codes, en achter deze codes gaan verschillende omstandigheden voor de legkip schuil. Maar wat houdt dit precies in? En voor welke eieren moet je kiezen als je waarde hecht aan dierenwelzijn én de prijs?

Op ieder ei staat een code gestempeld. Daar kun je het één en ander uit afleiden. De code zegt namelijk iets over de omstandigheden waarin de kippen worden gehouden.

• Code 3 wil zeggen dat het een kooi-ei is;
• Code 2 betekent dat het om een scharrelei gaat
• Code 1 staat voor een vrije-uitloopei
• Code 0 wil zeggen dat het een biologisch ei is

En 'NL' betekent dat het ei uit Nederland afkomstig is.

Kooi-eieren – die qua omstandigheden waarin ze worden geproduceerd doen denken aan eieren uit een legbatterij – zijn al sinds 2005 niet meer in de supermarkt te koop.

Sinds 2021 is er een ander kooisysteem, dat koloniehuisvesting wordt genoemd. Dat is nu de minimumstandaard voor leghennen in de EU.

Daarmee is overigens niet gezegd dat het welzijn van de kip te allen tijde wordt gegarandeerd. En als consument is het bovendien vaak lastig te achterhalen wat voor leven de leghennen hebben die de eieren in jouw winkelmandje hebben geproduceerd.

Dit zijn de regels die bij de verschillende categorieën horen.

Bij koloniehuisvesting zitten er zo'n dertien kippen per vierkante meter in kooien. Er is géén daglicht en géén afleidingsmateriaal.  

Scharrelkippen lopen los in een grote stal met negen kippen per vierkante meter. Daglicht en afleidingsmateriaal zijn niet verplicht en er is géén uitloop.

Bij vrije uitloop zitten er óók negen kippen per vierkante meter, maar er is voor deze kippen wel een buitenverblijf van 4 vierkante meter per kip. Er is daglicht en afleidingsmateriaal.

Biologische kippen zitten met z’n zessen op één vierkante meter en ze hebben een buitenuitloop van eveneens vier vierkante meter per kip). Er is daglicht, afleidingsmateriaal en biologisch voer.

De drie categorieën eieren – scharrel, vrije uitloop en biologisch – zijn in de supermarkten te koop, maar die indeling op eiercode is helemaal niet zo zwart/wit als je misschien verwacht.

Je hebt namelijk óók het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming met 1, 2 of 3 sterren. Dit keurmerk stelt aanvullende eisen wat betreft het welzijn van de kippen.

Daarmee ontstaat een soort 'scharrel plus'-categorie, scharreleieren met code 2 die op zo’n manier aan aanvullende eisen voldoen voor het dierenwelzijn van de kippen dat ze tóch 3 sterren Beter Leven krijgen.

In de kleinere (buitenlandse) supermarkten zijn vaak nog losse eieren met code 3 te koop. Deze zijn vaak afkomstig uit Polen, maar ook uit Nederland.

Daarnaast worden kooi-eieren van kippen in een koloniekooi óók verwerkt in producten waarvan je misschien niet altijd weet dat het er in zit; zoals in koekjes of sauzen. Over het algemeen is het zo dat als er zonder specificatie 'ei' op de ingredientenlijst staat, er kooi-eieren in het product zijn verwerkt.

Bij producten waarin je eieren verwacht, worden vaak eieren uit een hogere categorie gebruikt, zoals scharrel of vrije-uitloop. In deze gevallen staat het ook specifiek aangegeven.

De losse kooi-eieren lijken vaak goedkoop ten opzichte van andere categorieën eieren in de grotere supermarkten, maar dit is niet altijd het geval. Kassa maakte een rondgang langs verschillende supers en buitenlandse toko's om eieren te kopen. Als je kijkt naar de prijs per ei is te zien dat er verschillende (scharrel-)eieren te koop zijn die in prijs per ei niet of nauwelijks verschillen van kooi-eieren/kolonie-eieren in de toko’s.

Zoals de scharreleieren (12 stuks) van de Aldi (31 cent per ei), 30 witte scharreleieren van supermarkt Dirk (26 cent per ei), 20 scharreleieren van de Plus (32 cent per ei) en Kipster-eieren van de Lidl (33 cent per ei).

Een volledig overzicht van onze vergelijking zie je hieronder. Deze is – indien gewenst – ook als .pdf te raadplegen

Kassa vroeg Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO) om beelden aan te leveren van de verschillende huisvestingssystemen in Nederlandse stallen met leghennen. Deze beelden hebben een aantal pluimveehouders voor ons gemaakt. In verband met de vogelgriep geldt er namelijk een bezoekverbod in de stallen.

Thea van Niekerk doet onderzoek naar het welzijn van kippen en is verbonden aan de Wageningen Universiteit. Zij bekijkt de verschillende beelden en geeft toelichting op de huisvestingsvormen. 

Het binnenverblijf is bij vrije uitloop- en biologische kippen vaak bijna hetzelfde. Biologische kippen hebben wél wat meer ruimte. Als de vogelgriep niet heerst, hebben kippen in beide categorieën ook de mogelijkheid om naar buiten te gaan.

Maar nu kippen niet naar buiten kunnen door de vogelgriep, komen scharrelkippen met 3 sterren van het Beter Leven-keurmerk er eigenlijk beter vanaf dan biologische kippen als je naar het welzijn kijkt, stelt Van Niekerk. Ze licht toe: "Bij Kipster en Rondeel is er een overdekte uitloop, verrijking en minder kippen per m2."

Haar advies voor de consument die om dierenwelzijn geeft is dus om af te gaan om de Beter Leven-sterren van de Dierenbescherming op het eierdoosje.

Van Niekerk: “Dat is op zich een hele goede richtlijn en dan hoef je niet op andere verkoopverhalen te letten."