Geveld door griep? Deze middeltjes helpen wel en niet tegen klachten

Een hoofd vol watten, hoesten, snotteren en koorts. Typisch de symptomen van griep. Bij de apotheek en drogist staan de schappen vol met zelfzorgmiddeltjes tegen griep en verkoudheid. Welke middelen helpen wel om de ergste klachten te bestrijden en welke kun je net zo goed niet in huis halen? Dat bespreken we met huisarts Jako Burgers.

Of er nu een griepgolf heerst of niet, het RIVM houdt het nauwgezet bij, het is altijd vervelend als je door griep wordt geveld. Welk nut hebben vrij verkrijgbare zelfzorgmiddelen tegen hoofdpijn, hoesten of een verstopte neus? Welke zijn zonde van je geld en welke bieden wel soelaas? Dat leggen we voor aan Jako Burgers. Hij is strategisch medisch adviseur bij het Nederlands Huisartsen Genootschap en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Maastricht. Daarnaast is hij een aantal dagen per week werkzaam als huisarts.

Heb je een verstopte neus? Dan kun je om de klachten te verlichten kiezen uit een neusspray of neusdruppels met een zoutoplossing of met xylometazoline als werkzame stof. Beide middelen zijn zonder recept verkrijgbaar.

Dankzij een spray of druppels neemt de zwelling van de slijmvliezen in de neus tijdelijk wat af, waardoor je vrijer kunt ademen. Voor welke optie kun je het beste kiezen?

De huisarts geeft de voorkeur aan een neusspray met zoutoplossing. "Het effect is wat minder sterk dan bij een middel met xylometazoline. Van die stof is echter bekend dat mensen er verslaafd aan kunnen raken. Als je wel een spray met xylometazoline gebruikt, stop er dan na een week mee om afhankelijkheid te voorkomen", raadt Burgers aan.

Wie kosten wil besparen, kan ook zelf een zoutoplossing maken om de verstopte neus mee te spoelen, geeft de huisarts mee als tip. Gebruik dan 9 gram zout op één liter water. Bij de apotheek of drogist zijn speciale spoeltuitjes of spoelkannetjes verkrijgbaar, waarmee je zelf de neus kunt spoelen met het water met een beetje zout.

Een oude volkswijsheid is om een schoteltje met een doorgesneden ui erop naast je bed of op het nachtkastje te zetten. Ook dat zou helpen om de luchtwegen vrij te krijgen. Hoe denkt de huisarts daar eigenlijk over?

"Dat heeft geen zin", is Burgers duidelijke mening over dit huis-tuin-en-keuken-middeltje. "Maar het mag van mij hoor, als je er zelf in gelooft."

Spierpijn, hoofdpijn of een zere keel? Een stevige griep of verkoudheid kan voor tal van lichamelijke pijntjes zorgen. Pijnstillers heb je in diverse vormen: paracetamol, aspirine of zogeheten NSAID’s zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac. Welke neem je bij griepklachten?

De nummer één aanrader is wat Burgers betreft paracetamol. "Dat werkt pijnstillend en koortsverlagend. Volwassenen kunnen hier eventueel twee tabletten tegelijk van innemen. Bij kinderen is het belangrijk om te letten op de leeftijd en het gewicht."

NSAID-middelen zoals ibuprofen helpen ook tegen pijnklachten bij griep en zijn ontstekingsremmend. "Hiervoor geldt dat je er voorzichtig mee moet zijn in combinatie met andere geneesmiddelen. Ook kunnen ze bijwerkingen geven." Lees daarvoor de bijsluiter goed na.

Vanwege de mogelijke bijwerkingen staan NSAID-middelen niet bovenaan het lijstje van Burgers. Maar afraden doet hij ze niet. "Voor volwassenen raad ik bij gebruik 400 mg per keer aan. Houd voor kinderen rekening met een lagere dosering."

Aspirine is wat Burgers betreft niet het meest voor de hand liggende medicijn bij griepklachten. “Het is een oudere benaming, want vaak wordt daar gewoon paracetamol mee bedoeld. Aspirine of acetylsalicylzuur wordt nu bijvoorbeeld gebruikt ter preventie van trombose of een embolie. Maar bij griep raad ik toch in de eerste plaats paracetamol aan."

Lees ook onderstaande artikel over de verschillen tussen paracetamol, ibuprofen en aspirine. Dit artikel over zelfzorgmiddelen gaat verder na onderstaande link.

Met een doek over je hoofd over een bak warm en dampend water gaan zitten als je hoofd potdicht zit, hoe nuttig is dat? "Stomen kan helpen om verlichting te krijgen", is Burgers oordeel.

Stomen doe je heel simpel met warm, stomend water, geeft de huisarts aan. Speciale middeltjes zoals eucalyptusolie of iets dergelijks toevoegen om de luchtwegen vrij te maken, zijn volgens hem niet eens nodig. "Een warme douche is ook goed. Wel oppassen dat je je niet brandt tijdens het stomen." Maak het water dus niet te heet.

Wat als je griep hebt en je bovendien erg moet hoesten? Kun je dan het beste je toevlucht nemen tot een hoestdrank of hoestpastilles?

Geen van beide, volgens huisarts Burgers. "Ik verwijs graag naar de website Thuisarts.nl als patiënten informatie zoeken. Daar staat: Hoestdrank en hoesttabletten helpen niet."

- Thuisarts.nl wordt gemaakt door het Nederlands Huisartsen Genootschap en staat boordevol informatie voor patiënten. Ook als je griep hebt en meer wilt weten over eventuele middeltjes kun je erop terecht. Kijk op thuisarts.nl/griep.

"Van hoesten ga je vaak alleen maar meer hoesten, omdat dat voor een extra beschadiging in de luchtwegen zorgt. Het is net als met jeuk. Ga je krabben? Dan krijg je meer last", geeft Burgers aan. Zijn advies? "Zorg voor afleiding als je moet hoesten, of neem wat te drinken."

Als patiënten op het spreekuur tóch om iets vragen, adviseert Burgers zelf weleens noscapine. "Een hoestmiddel met noscapine kun je zonder recept krijgen bij de drogist of apotheek. Dat helpt tegen de hoestprikkel."

Een natuurlijk middel dat je kunt inzetten in strijd met een opspelende hoest is honing. "Een lepeltje honing nemen of oplossen in een glas thee, dat verlicht de prikkelhoest ook wel iets."

Heeft het zin om extra vitamine C in te nemen, als de griep zich aandient?

"Nee, extra vitaminen hebben geen nut", is Burgers duidelijke oordeel. "Zorg dat je gezond en gevarieerd eet, dan krijg je dagelijks genoeg vitaminen binnen. Het bijslikken van vitaminepreparaten heeft niet zoveel nut."

Alleen een huisarts mag antibiotica voorschrijven aan mensen. Ook bij griep moet een antibioticum er soms aan te pas komen, met name als er sprake is van een ontsteking door een bacterie.

"Bijvoorbeeld bij griep met een gecompliceerd beloop", geeft Burgers aan. "Dan moet je denken aan patiënten die een longontsteking krijgen. Of patiënten van wie de amandelen in de keel helemaal zijn ontstoken en de klieren in de hals zijn opgezwollen." In die gevallen schrijft de dokter als het nodig is een antibioticakuur voor.

In het kader van 'voorkomen is beter dan genezen': heeft het zin om in het najaar een griepprik te halen? Mensen met een kwetsbare gezondheid en ouderen komen ervoor in aanmerking. Burgers ziet er zeker het nut van in. "Het biedt bescherming tegen het krijgen van griep met een gecompliceerd beloop", legt hij uit.

Het vaccin in de prik zorgt ervoor dat het lichaam antistoffen aanmaakt tegen de typen influenzavirussen die opgenomen zijn in het vaccin. Krijg je onverhoopt toch griep, terwijl je wel een griepprik hebt gehaald? Dan is dat niet raar, geeft Burgers aan. "De griepprik beschermt niet tegen alle virussen die rondgaan. Het biedt geen 100 procent garantie tegen ziek worden."

Tot slot vragen we ons af... weet Jako Burgers wellicht nog middeltjes tegen griep en verkoudheid die je net zo goed kunt laten liggen als je ze bij de drogist ziet liggen?

Daarover zegt de huisarts het volgende: "Homeopathische middelen zoals van dr. Vogel… Je wordt er niet sneller beter van en ze kosten je wel geld. Maar ook hier geldt: als je erin gelooft, dan kan het helpen..."

Word je verkouden of krijg je griep? Dan is uitzieken volgens de huisarts de beste remedie. "Griep gaat bij de meeste mensen binnen een dag of zeven wel weer over."

Dit artikel is in januari 2024 gepubliceerd en in februari 2026 door de redactie geactualiseerd.