Sfeerfoto van Kassa
Kassa
Kassa

Iedere zaterdag 19.05 uur op NPO1

Het consumentenplatform van BNNVARA met Vraag & Beantwoord, dossiers en het laatste nieuws. Bekijk actuele onderwerpen en uitzending gemist online!
Kassa

Gekort op uitkering door inwonend kind: hoe kan dat?

3 okt 2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
3956 keer bekeken
schulden portemonnee bezuinigen 1127

De kostendelersnorm wordt in steeds bredere kring verfoeid. Sommigen noemen het wel ‘een boete op samenwonen’. Wie krijgen met de regeling te maken? Wat houdt deze in de praktijk in? En waarom pleiten steeds meer gemeenten en politieke partijen voor afschaffing?

Dankzij de Participatiewet van kabinet Rutte II (VVD en PvdA) kent Nederland sinds 2015 de ‘kostendelersnorm’. Deze geldt voor mensen met een bijstandsuitkering, een Bbz-uitkering, IOAW-uitkering of een IOAZ-uitkering. De hoogte van een uitkering hangt sinds de invoering van de norm af van de samenstelling van het huishouden.

Voer je een gezamenlijke huishouding met een inwonend kind (van 21 of ouder) dat geen studiefinanciering krijgt? Of woon je in een huis samen met een echtgenoot? Dan telt het inkomen en het eigen vermogen van deze persoon mee en wordt er op je uitkering gekort. Het idee is dat de meerdere personen in een woning de woonkosten best samen kunnen delen. Dat verklaart meteen de naam kostendelersnorm. Of je wel of geen familie van elkaar bent, maakt in de praktijk niet uit.

Hier zie je hoeveel een bijstandsuitkering daalt naarmate er meer mensen in huis wonen (bron: Rijksoverheid):

tabel bijstandsnormen

Voor iedereen van boven de 21 jaar in een huishouden met bijstand, wordt de uitkering gekort door de kostendelersnorm. Van 30 procent bij één persoon tot liefst 62 procent bij vijf personen.

Desastreuze uitwerking in de praktijk

Kassa liet in januari zien dat tienduizenden ouders met een bijstandsuitkering onder het bestaansminimum terecht zijn gekomen, door de kostendelersnorm. Gemeenten gingen er ten onrechte vanuit gaat dat hun inwonende kind bijdraagt aan het huishouden. “De mate van ellende is net zo groot als bij de toeslagenaffaire”, aldus Kitty Jong van FNV. “De regeling heeft tot gevolg dat mensen niet tijdelijk iemand in huis kunnen nemen die zijn woning is kwijtgeraakt, en ze kunnen bijvoorbeeld ook geen mantelzorg verlenen. Het leidt tot dakloosheid en armoede. Hulpbehoevende mensen worden verder in de armoede gestort."

Waarom deze strenge norm?

Het idee van de Participatiewet was om mensen aan de slag te krijgen, oftewel laten participeren aan de arbeidsmarkt. En passant werden de normen voor uitkeringen verscherpt. Gemeenten werden verplicht om de (bijstands)uitkering te verlagen van personen die niet voldoen aan hun arbeidsverplichtingen. De kostendelersnorm is in de praktijk een bezuinigingsmaatregel op uitkeringen: er hoeft minder uitgekeerd te worden als de woonkosten door mensen onder één dak kunnen worden gedeeld. De regeling gaat ook uit van het idee dat het ‘stapelen’ van uitkeringen kan leiden tot een zodanig hoog gezamenlijk inkomen, dat werken niet meer loont.

Veel onvrede

De onvrede over de uitwerking van de kostendelersnorm wordt breed gedragen. Vakbond FNV startte een petitie om de norm uit de wet te krijgen. De Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, vindt dat de regeling afgeschaft moet worden. De linkse partijen in de Kamer willen er ook vanaf. Ook de PvdA, in 2015 nog samen met de VVD-initiatiefnemer, is inmiddels voor beëindiging.

Gemeenten willen het ook anders

Het nieuwsplatform Binnenlands Bestuur peilde deze zomer de mening van gemeenten over de kostendelersnorm. Zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering en hebben er in de dagelijkse praktijk mee te maken. Een derde van de gemeenten die deelnam aan de rondvraag is voor afschaffing. 92 procent gaf aan dat de norm niet moet blijven bestaan in de huidige vorm. Een groot bezwaar is dat de kostendelersnorm kan leiden tot dakloosheid. Ouders komen zo in de financiële knel dat ze hun volwassen kinderen het huis uit moeten sturen. Ze kunnen zich geen korting op de bijstandsuitkering veroorloven. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil dat de leeftijdsgrens van de kostendelersnorm omhooggaat naar 27 jaar, om te voorkomen dat jongeren op straat komen te staan.

Maatwerk? Vaak niet

Gemeenten hebben vanuit de wet de mogelijkheid gekregen om af te wijken van de kostendelersnorm om in schrijnende situaties ‘maatwerk’ te leveren. Uit onderzoek door het VPRO-programma Argos bleek vorig jaar dat dit niet vaak wordt gedaan. In grote steden wordt de uitzonderingsregel mondjesmaat toegepast. Ombudsman Reinier van Zutphen roept gemeenten roept op om dit vaker te doen. Volgens de VNG is het maken van individuele uitzonderingen ‘relatief arbeidsintensief’ en duur en gebeurt het daarom weinig.

Wat doet het demissionaire kabinet?

De kritiek op de kostendelersnorm is dus breed gedragen, desondanks is deze er na zes jaar nog steeds.

Partijleider Sylvana Simons van BIJ1 riep vorige week tijdens de Algemene Beschouwingen het demissionaire kabinet op om tot afschaffing over te gaan op de “boete op samenwonen”. Premier Rutte gaf tijdens het debat in de Kamer aan dat hier geen werk van wordt gemaakt. Volgens hem is sociale zekerheid in Nederland zeer ruimhartig, maar moet worden voorkomen dat er een te grote aanspraak op wordt gemaakt. Een kwestie van “eerlijkheid”, aldus Rutte.

Het demissionaire kabinet heeft dit jaar wel onderzoek gedaan naar de uitwerking van de kostendelersnorm. Deze is door minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vastgelegd in een zogeheten ‘verkenning’, met een vijftal voorstellen om het anders aan te pakken. Een andere vormgeving van de kostendelersnorm is alleen mogelijk via een wetswijziging. “Het is aan een nieuw kabinet en de Staten-Generaal als medewetgever om deze afweging te maken”, aldus de demissionaire minister.

Bronnen: Argos, Binnenlands Bestuur, NRC, Rijksoverheid

Heb jij  een vraag over geldzaken? Of over een andere consumentenkwestie? Stel deze dan op Kassa's Vraag & Beantwoord! Ga hier naar alle categorieën. Heb je zelf kennis over een bepaald onderwerp? Help anderen op weg en beantwoord vragen op ons forum!

Wil je over de kostendelersnorm discussiëren? Dat kan onderaan dit artikel.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (8)

sessi
sessi4 okt 2021 - 18:26

Dat zal toch wel niet voor je eigen kinderen - of pleegkinderen zijn. Schandalig. Zo komen kinderen nooit aan de beurt om zelfstandig te worden.

honza23
honza234 okt 2021 - 17:15

Dit een "boete op samenwonen" noemen is een typische linkspopulistische onderbuikparool.
Iemand die werkt krijgt geen Bijstandsuitkering, zeggen we dan ook dat de Bijstandswet een boete geeft op werken??
Voor de invoering van deze wet kon het gebeuren dat ouders met 2 volwassen kinderen samenwoonden en dat ze aan uitkeringen alles bij elkaar duizenden euro's meer ontvingen dan identieke gezinnen waar de man bv fulltime werkt. De oude situatie was dus een boete op werken....

1 Reactie
JannieBoe
JannieBoe5 okt 2021 - 13:07

Populisme is het droppen van een paar oneliners en die als zogenaamde feiten presenteren.

De huishoudinkomentoets is in 2010 bedacht door VVD en CDA door het kabinet-Rutte I. Dáár is de kiem gelegd voor het geval in het artikel hierboven van Kassa.

Na deze wet kwam de zogenaamde Participatiewet. Ingevoerd door PvdA'ers Asscher en Klijnsma. Met als voornaamste inzet het aan het werk helpen van mensen die in de bijstand zitten.
Tegelijkertijd werd de verantwoordelijkheid voor bijstandsgerechtigden bij gemeentes neergelegd.

Waardoor er enorme verschillen in opvattingen en uitvoering ontstonden.
Zo ging men in de Gemeente Rotterdam - in het politieke rechtse spectrum- vooral uit van wantrouwen, straffen en repressie.
In de Gemeente Amsterdam - in het linkse spectrum- kijkt men meer naar mogelijkheden, kansen en de mens achter de klant.
En wat blijkt? In Amsterdam krijgt men meer mensen naar een betaalde baan dan in Rotterdam.

Bijna alle partijen, ook de PVDA, wil van die Participatiewet af.
De VVD niet. Die houdt het bij de duimschroeven flink aandraaien, mensen demotiveren en kleineren, want dat is 'eerlijk'.

Pharmacopolam Circumforaneum
Pharmacopolam Circumforaneum4 okt 2021 - 14:13

Deze maatregel waar vele te laat achter komen is de reden dat je kinderen op papier het huis uit gingen, en dan bij Opa & Oma komen wonen en inschreven.
De ex kamer van 1 van jou ouders is dan jou huis geworden.

Of je daar werkelijk ging wonen, moet wel en bij Fraude kreeg je factuur van terug betalen maar een pleur op boete op thuis blijven wonen is het helaas voor vele!
Als je maar 't huis uit bent en zo snel mogelijk.....
Ik kwam dit vaker tegen.

Fafianie
Fafianie4 okt 2021 - 8:47

Zijn er mensen die ervarings-deskundige zijn met de firma WIL Lekstroom te Nieuwegein (?) dan graag Uw reactie opdat we tesamen toekomstig kunnen optrekken aangezien ik een mij toewijzend vonnis van een bestuursrechter van oktober 2016 in mijn bezit heb. Vandaar uit kunnen we tesamen een vuist gaan maken a la Kristie Rongen en tegen o.a. het overheidsbeleid dat wordt uitgevoerd door deze organisatie op een misdadige manier met eigen interpretaties als punt voor punt door mij is vastgelegd. Hier geldt; Samen sterk!

Jan Lamein
Jan Lamein4 okt 2021 - 8:30

Meijerjw misschien goed het artikel nog eens goed te lezen. Heb je überhaupt in de gaten hoe hoog een uitkering is? En weet je hoe moeilijk het is, om een huis te verkrijgen? Heb je oog/oor kleppen voor?

1 Reactie
pebk
pebk4 okt 2021 - 13:40

Daar gaat het helemaal niet om, het is niet van belang hoe moeilijk het is. Er wordt gekozen om samen te wonen. Waarom moet de maatschappij betalen voor de een als de ander kan sparen.

Als de norm niet genoeg is om fatsoenlijk van te kunnen leven dan zit daar het probleem en moet daar iets aan gedaan worden. Maar de regeling an sich is in mijn ogen niet verkeerd.

Het mag wat mij betreft best iets minder hard aflopen, maar dat het afloopt lijkt me een prima plan.

dederika
dederika4 okt 2021 - 8:17

Als zovelen aansturen op verandering....WIE is dan de Marc Rutte, om dit tegen te houden????

dederika
dederika4 okt 2021 - 8:15

Vanaf het begin van de invoering v d kostendelersnorm heb ik bezwaar aangetekend. Er valt ook niets opzij van te leggen, dus gaat je wasmachine stuk krijg ik een probleem.....Van 70% naar 50%,: want ik heb een inwonende zoon, die indertijd, net een uitkering kreeg. Heeft nu werk gelukkig... en we delen de kosten allemaal. Nu al 6 jaar kostendelersnorm. Mensen naar beneden drukken heeft juist een averechts effect. Dat kan iedereen bedenken........

meijerjw
meijerjw4 okt 2021 - 8:10

Juist een uitstekende regeling. Wanneer er sprake is van inwonende kinderen/familie etc. mag je best verwachten dat deze in de kosten bijdragen.

6 Reacties
dederika
dederika4 okt 2021 - 8:27

U heeft duidelijk geen idee van de hoogte van de uitkering. En wat de effecten zijn van de invoering van de kostendelersnorm. Er werd nl al gekort op de uitkering wanneer er kinderen boven de 21 jaar in huis waren. Als mensen mee willen doen hebben ze toch een weinig financiele ruimte nodig...!? En bijdragen in de kosten vind ik ook normaal. Maar ik kan mij herinneren dat mijn zoon het in eerste instantie vergeleek met vrienden, wiens ouders wel alles konden bekostigen. ....en die niets hoefden bij te dragen in de kosten...tja... Een uitkering is de helft van het minimumloon. ... Voor mij is dat nu 731,- (50%) per maand. Mijn zoon werkt. De wet werkt uitsluiting in de hand. https://www.movisie.nl/artikel/jongvolwassenen-kostendelersnorm-participatiewet-0?gclid=CjwKCAjwzOqKBhAWEiwArQGwaMWguO4FUxAm76udXXmQIVlHUPmkKqN3csxYiYjYcUBuOGw-_JnilBoCJAUQAvD_BwE

Sprietje
Sprietje4 okt 2021 - 8:34

Prima inderdaad dat werkende (heb ik het niet over bijbaantje) inwonende volwassen kinderen gewoon meebetalen. Leren ze meteen dat het leven niet gratis is en dat je geld maar 1x uit kan geven. Erg handig als ze straks op zichzelf gaan wonen.

@dederika: erg kinderlijk van je zoon om jouw situatie te vergelijken met andere ouders. Verschil is er altijd geweest en zal er altijd zijn. Als je zoon denkt dat het goedkoper is als hij ergens een kamer huurt, lekker doen dan.

marleenvanh
marleenvanh4 okt 2021 - 13:28

Ja, want men krijgt(!) vaak niet alleen een uitkering maar kan ook bijzondere bijstand aanvragen voor (bijv.) die wasmachine of iets anders en diverse toeslagen zodat men onder de streep meer over houdt dan iemand die een voltijd baan heeft (38 à 40 uur per week WERKT dus) tegen maar iets meer dan minimum loon. Bijstand is een recht -en dat moet het ook blijven-, maar niet meer dan een vangnet voor het kunnen betalen van de BASIS behoeften. Niemand hoeft er van dankbaarheid op de knieën te gaan liggen, maar al die klagende KRIJGERS zouden zich toch wel een beetje moeten schamen....

crazyritten
crazyritten10 okt 2021 - 19:04

Ben ik met je eens dat kinderen die werken bijdrage in het huishouden. Maar moet dat met 50%?
Dat is belachelijk. De regeling klopt niet. Als er zoveel mensen daardoor in de armoede komen te zitten is het niet oke.

crazyritten
crazyritten10 okt 2021 - 19:09

Sprietje, wat jij zegt over dat een kind iets zegt over dat andere ouders geen kostgeld vragen dat jij dat kinderlijk vind, vind ik kinderachtig van jou.
Kids doen dat altijd zodra ze moeten betalen, dat is een vorm van kijken of ze het voor elkaar krijgen dat ze niet hoeven te betalen.

Dat een werkend inwonend kind moet mee betalen ben ik mee eens. Mijn zoon doet dat ook. Maar 50% ? Nee, dat is veel te veel.
Om dan te zeggen dat het kind dat zich afvraagt waarom hij wel moet betalen en een ander kind niet dat het dan maar een kamer moet gaan huren is helemaal van de zotte. Heb jij kinderen? Zo nee, dan snap ik waarom je zo reageert omdat je totaal niet weet wat voor situatie de kostendelersnorm eigenlijk is.
Als je wel kinderen hebt, dan heb ik meelij met je kids als jij zo op je kids reageert. Bot en totaal niet nadenkend wat dat met een kind kan doen, ongeacht de leeftijd. Met ieder kind kun je praten en onderhandelen en samen kijken wat hij of zij kan missen.

crazyritten
crazyritten10 okt 2021 - 19:18

marleenvanh

Quote, Ja, want men krijgt(!) vaak niet alleen een uitkering maar kan ook bijzondere bijstand aanvragen voor (bijv.) die wasmachine of iets anders en diverse toeslagen zodat men onder de streep meer over houdt dan iemand die een voltijd baan heeft (38 à 40 uur per week WERKT dus) tegen maar iets meer dan minimum loon. Bijstand is een recht -en dat moet het ook blijven-, maar niet meer dan een vangnet voor het kunnen betalen van de BASIS behoeften. Niemand hoeft er van dankbaarheid op de knieën te gaan liggen, maar al die klagende KRIJGERS zouden zich toch wel een beetje moeten schamen....

Besef jij wat je zegt, klagende krijgers en schamen? Ga jij je even schamen zeg. Je weet niet eens wat deze kostendelersnorm inhoud.
Als mijn wasmachine, koelkast, tv etc kapot gaat kan ik geen bijzondere bijstand aanvragen. Mijn gemeente doet dat niet. Welke toeslagen heb je het over. De zorgtoeslag en huurtoeslag? Die krijgen zoveel mensen.
In mijn gemeente zijn er 2 toeslagen waar ik recht op heb. De langdurigheidstoeslag en de chronisch zieken toeslag. Dat is 1x per jaar een x bedrag. Van die bedragen betaal ik de rekeningen die blijven liggen of de cadeautjes voor mijn kids die allang jarig zijn geweest. Of ik neem mijn oudste zoon die nog bij me woont mee naar de MacDonalds zodat ik hem een keer kan trakteren.
En dan denk jij dat ik meer over hou dan iemand die voltijd werkt? mmmm, leg jij mij dan maar eens uit hoe het kan dat ik nooit rood stond bij de bank en sinds de kostendelersnorm iedere maand. En ja, mijn zoon betaald een behoorlijk bedrag iedere maand.
Het zit even iets anders in elkaar dan dat jij denkt en de bekrompenheid van sommige mensen is triest. Huurtoeslag krijg ik al niet meer, dat moet mijn zoon dus ook al opvangen. Ik wou dat ik voltijd kon werken zodat ik niet naar de voedselbank hoef en ieder dubbeltje hoef om te draaien. Alles wordt maar duurder, de huur, gas, water, licht, boodschappen etc etc, maar de uitkering gaat niet mee.
Ik hoef me niet te schamen omdat ik terecht klaag, jij moet je schamen omdat je totaal niet weet waarover je praat.