Een goedkoop of duur model? Zo kies je een zonnebril die je ogen goed beschermt

De prijzen van zonnebrillen variëren van om en nabij een tientje tot honderden euro’s. Maar beschermt zo’n goedkope zonnebril je ogen minder goed dan een dure of zit het ‘m niet in de prijs? We leggen je uit waar je op moet letten bij het kopen van een goede zonnebril en waarom het écht belangrijk is om een er eentje te dragen als de zon schijnt.

Dit onderwerp is aan bod gekomen in de uitzending van Zomerkassa – 29-07-2023, het bijbehorende artikel is in juni 2026 geactualiseerd juni.

Waar moet een zonnebril om te beginnen aan voldoen? Carel Hoyng, hoogleraar oogheelkunde bij het Radboudumc, noemt de eerste vereisten. “Bescherming tegen uv-licht is belangrijk. Een uv-filter op een zonnebril helpt de lens in je oog te beschermen”, legt de oogspecialist uit. “Maar als je ook je netvlies wilt beschermen, heb je een zonnebril nodig die alle kleuren kan filteren. De meeste zonnebrillen hebben beide functies in één.”

Je wist het misschien niet, maar zonlicht bestaat uit een heel kleurenspectrum: rood, oranje, geel, groen, paars en blauw. Met het blote oog zie je deze kleuren niet. Maar wanneer het vochtig is en de zon schijnt, dan zie je deze kleuren wél. Dit noemen wij ook wel een regenboog.

Om te weten of je zonnebril alle kleuren kan filteren, moet je kijken naar de filtercategorie van de bril. In Europa worden zonnebrillen ingedeeld in categorieën 0 tot en met 4. Categorie 3 is de standaard voor zonnige dagen en blokkeert een groot deel van het zichtbare licht.

Categorie 0 — Zeer licht getint. Voor binnen of bewolkt weer.

Categorie 1 — Licht getint. Voor halfbewolkt weer.

Categorie 2 — Gemiddeld donker. Voor normaal zonnig weer.

Categorie 3 — Donker. Dit is de standaard voor zonnige dagen, houdt veel zichtbaar licht tegen.

Categorie 4 — Zeer donker. Voor extreem fel licht (bergen, sneeuw). Niet geschikt voor autorijden.

Welke risico’s kan het niet beschermen van je ogen tegen de zon met zich meebrengen? Door geen zonnebril te dragen, kan je zowel op korte termijn als lange termijn schade aan je ogen oplopen.

Hoogleraar Hoyng benadrukt het belang van een zonnebril om slechtziendheid op latere leeftijd te voorkomen. "In je netvlies zit een gele vlek waarin licht wordt omgezet in elektrische signalen die naar de hersenen gaan. Hoe ouder je bent des te geler je lens wordt en minder scherp je ziet". Deze elektrische signalen worden door speciale lichtsensoren (staafjes en kegeltjes) in je netvlies opgevangen. Via de oogzenuw reizen deze signalen direct door naar je hersenen, die ze vervolgens vertalen in het beeld dat je ziet.

Hier kan je uiteindelijk last van krijgen. “Tijdens dat proces, van licht omzetten naar stroom, ontstaan afvalstoffen die zich ophopen. Komt er lange tijd veel licht binnen, dan moet je oog dus ook harder gaan werken en ontstaan er meer afvalstoffen.”

Hoyng geeft aan dat vooral op oudere leeftijd je ogen minder intensief kunnen werken.“Op jonge leeftijd worden die stoffen goed afgevoerd, maar naarmate je ouder wordt, kunnen ze zich ophopen. Die ophoping van afvalstoffen in de gele vlek noemen we maculadegeneratie. Dat is een belangrijke oorzaak van ouderdomsslechtziendheid."

Oogarts professor Gregorius Luyten geeft tegenover Kassa aan dat de prijs van een zonnebril niet uit hoeft te maken voor het beschermende effect. “Een zonnebril hoeft niet duur te zijn om je ogen goed te beschermen. Ook een goedkope zonnebril kan 100 procent uv-bescherming bieden”, geeft Luyten aan. “In de zomer kun je het beste kiezen voor een categorie 3-zonnebril”, voegt hij eraan toe. Met deze kennis op zak, kun je dus een geschikte bril uitzoeken.

Hoeft een zonnebril die beschermt inderdaad niet duur te zijn? Om te weten of dit zo is, deed Zomerkassa in 2023 een onderzoekje met enkele goedkope zonnebrillen. Deze leverden we in bij optometrist Eggink om ze aan een inspectie te onderwerpen. Hier zagen we dat allerlei goedkope brillen, waarvan de prijs destijds varieerde tussen de 2,90 euro en 15,00 euro, voldoende uv-bescherming bieden. De tekst gaat na de video verder.

Je ziet ze in de stad rondlopen als het zonnetje schijnt, mensen met zonnebrillen die alle kleuren van de regenboog vertegenwoordigen. Dat past perfect bij het zomerse gevoel. Maar hebben die gele, roze, blauwe of rode glazen ook nog een functie?

Lang verhaal kort: ja, de kleur van het glas van je zonnebril heeft een belangrijke functie. Zo is niet elk glas voor elk moment geschikt. Voor wie zijn of haar zonnebril optimaal wil gebruiken, is het handig om op het volgende te letten:

·Grijs: deze glazen zijn het meest geschikt voor buitenactiviteiten als rennen, fietsen, strandactiviteiten en autorijden. Dit komt omdat ze de felheid van het licht verminderen zonder de kleur van de omgeving aan te passen. Vooral tijdens het autorijden is dat handig, aangezien je minder last hebt van het felle licht en ook de kleur van je omgeving niet al te erg wordt aangetast, waardoor je goed op het verkeer kunt letten.

·Roze/rood: het kan zo zijn dat je tijdens de zomervakantie toch de kou opzoekt. Voor wie op wintersport gaat, zou het handig zijn om roze- of roodkleurige glazen te halen. Deze kleur is handig voor de wintersport, omdat het een groot contrast geeft met de witte kleur van sneeuw. Tevens zorgen deze glazen ook voor meer dieptewaarneming. 

Zonder dieptewaarneming lijkt een witte piste één grote vlakte. Je ziet niet of de sneeuw vlak is of dat er hobbels, kuilen of ijzige plekken aankomen.

·Bruin: deze glazen zijn ideaal bij het filteren van storend blauw licht. Hierdoor hoeven je ogen zich minder in te spannen om details of diepte te zien. Omdat je je minder hoeft in te spannen, gaat deze kleur ook vermoeide ogen tegen. Vooral tijdens het beoefenen van buitenactiviteiten kunnen deze glazen goed helpen. Ook tijdens het autorijden kan je deze glazen goed gebruiken.

·Geel: Deze glazen zijn goed voor omstandigheden met matig tot weinig licht. Ze kunnen nuttig zijn bij bewolkt weer, omdat ze het contrast en de helderheid verbeteren. Bij buitensporten: door het contrast en de dieptewaarneming te verbeteren, zijn gele glazen perfect voor sporten als fietsen of hardlopen. Je kunt hem echter het beste dragen op minder zonnige dagen. Voor zeer zonnige dagen is het aan te raden om donkere glazen of gepolariseerde glazen te dragen.

- Blauwe glazen afgeraden

Hoogleraar Hoyng plaatst nog wel een belangrijke kanttekening. “De kleur van het zonnebrilglas kan de werking verbeteren, maar ook juist verslechteren.” Daarom raadt hij blauwe glazen af. “Blauwe glazen doen precies het tegenovergestelde van wat een zonnebril hoort te doen: in plaats van blauw licht te filteren, laten ze juist vooral dat blauwe licht door.” Dit komt doordat blauw licht op zonnige dagen ervoor zorgt dat je ogen harder moeten werken. “Blauw licht verhoogt de activiteit van de ogen, waardoor ze sneller verouderen”, zegt Hoyng.